Ο καταμήνιος κύκλος και η ωορρηξία 🌙

Με την εφηβεία, το γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα αρχίζει να λειτουργεί με έναν ιδιαίτερο, επαναλαμβανόμενο τρόπο. Κάθε λίγες εβδομάδες συμβαίνει μια σειρά από αλλαγές που προετοιμάζουν το σώμα για μια πιθανή εγκυμοσύνη. Αυτές οι αλλαγές δεν γίνονται τυχαία, αλλά ακολουθούν έναν σταθερό ρυθμό που ονομάζεται καταμήνιος κύκλος. Ας δούμε τι ακριβώς συμβαίνει.

Τι είναι η έμμηνη ρύση 🩸

Από την εφηβεία και μετά, στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα παρατηρείται, κάθε αρκετές ημέρες, ένα είδος αιμορραγίας που διαρκεί συνήθως 3 έως 5 ημέρες. Αυτή η αιμορραγία επιστημονικά ονομάζεται έμμηνη ρύση (ή απλά «περίοδος»).

Ονομάζεται «έμμηνη» επειδή επαναλαμβάνεται περίπου μία φορά κάθε μήνα. Η λέξη προέρχεται από την ελληνική λέξη «μην», που σημαίνει μήνας. Έτσι, το όνομά της μας θυμίζει ότι πρόκειται για ένα γεγονός που συμβαίνει σε τακτά, μηνιαία περίπου, διαστήματα.

Είναι πολύ σημαντικό να καταλάβουμε ότι η έμμηνη ρύση δεν είναι ασθένεια ούτε κάτι επικίνδυνο. Αντίθετα, είναι μια απόλυτα φυσιολογική κατάσταση, ένα σημάδι ότι το σώμα της γυναίκας λειτουργεί σωστά. Παρατηρείται για πάρα πολλά χρόνια της ζωής της, από την εφηβεία μέχρι περίπου τη μέση ηλικία.

Ο καταμήνιος κύκλος βήμα προς βήμα 🔄

Ο καταμήνιος κύκλος διαρκεί συνήθως 28 ημέρες. Τον μετράμε ξεκινώντας από την πρώτη ημέρα της έμμηνης ρύσης. Μέσα σε αυτές τις 28 ημέρες συμβαίνουν διαδοχικά γεγονότα, τόσο στην ωοθήκη όσο και στη μήτρα. Ας τα παρακολουθήσουμε ένα ένα.

1η – 5η ημέρα: η έμμηνη ρύση

Σε αυτές τις πρώτες ημέρες του κύκλου, το ωάριο του προηγούμενου κύκλου δεν έχει γονιμοποιηθεί. Επειδή δεν πρόκειται να υπάρξει εγκυμοσύνη, το σώμα δεν χρειάζεται πια το παχύ εσωτερικό τοίχωμα που είχε προετοιμάσει η μήτρα.

Έτσι, το παχύ ενδομήτριο (ο βλεννογόνος της μήτρας) αποβάλλεται σαν βλέννα, μαζί με αίμα που δεν πήζει, μέσω του κόλπου. Αυτή ακριβώς είναι η έμμηνη ρύση ή περίοδος. Με αυτόν τον τρόπο η μήτρα «καθαρίζει» και ετοιμάζεται να ξεκινήσει από την αρχή.

6η – 13η ημέρα: το ωάριο ωριμάζει

Αφού τελειώσει η αιμορραγία, μέσα στην ωοθήκη ένα ωάριο αρχίζει να ωριμάζει, δηλαδή να αναπτύσσεται και να ετοιμάζεται. Την ίδια στιγμή, το ενδομήτριο αρχίζει και πάλι να παχαίνει, σαν να στρώνει ένα μαλακό «στρώμα» στο εσωτερικό της μήτρας. Έτσι, ενώ το ωάριο προετοιμάζεται στην ωοθήκη, η μήτρα προετοιμάζεται με τη σειρά της για μια πιθανή εγκυμοσύνη.

14η ημέρα: η ωορρηξία

Γύρω στη 14η ημέρα συμβαίνει ένα από τα πιο σημαντικά γεγονότα του κύκλου. Το ωάριο έχει πλέον ωριμάσει και απελευθερώνεται από την ωοθήκη μέσα στον ωαγωγό (τη σάλπιγγα). Αυτή η απελευθέρωση του ώριμου ωαρίου ονομάζεται ωορρηξία.

Την ώρα της ωορρηξίας, ο βλεννογόνος της μήτρας συνεχίζει να αναπτύσσεται και να παχαίνει, ώστε να είναι έτοιμος αν το ωάριο γονιμοποιηθεί.

15η – 28η ημέρα: η αναμονή

Μετά την ωορρηξία, τα πράγματα μπορούν να εξελιχθούν με δύο διαφορετικούς τρόπους:

• Αν το ωάριο γονιμοποιηθεί από ένα σπερματοζωάριο, τότε σχηματίζεται το ζυγωτό. Το ζυγωτό αρχίζει αμέσως να διαιρείται, δηλαδή να πολλαπλασιάζεται σε περισσότερα κύτταρα, καθώς κινείται προς τη μήτρα. Ο βλεννογόνος συνεχίζει να αναπτύσσεται και να διατηρείται, ώστε να υποδεχτεί το νέο έμβρυο.
• Αν το ωάριο δεν γονιμοποιηθεί, τότε δεν υπάρχει εγκυμοσύνη. Το σώμα δεν χρειάζεται πια το παχύ ενδομήτριο, οπότε στο τέλος του κύκλου θα ξεκινήσει ένας νέος κύκλος, ξανά με την έμμηνη ρύση.

Με αυτόν τον τρόπο ο καταμήνιος κύκλος επαναλαμβάνεται συνέχεια: γι' αυτό λέμε ότι πρόκειται για κύκλο. Μόλις τελειώσει ο ένας, αρχίζει ο επόμενος.

Η κρίσιμη περίοδος 📅

Επειδή το ωάριο ζει μόνο περίπου μία ημέρα, ενώ τα σπερματοζωάρια μπορούν να ζήσουν μέχρι και τρεις ημέρες, υπάρχει ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μέσα στον κύκλο κατά το οποίο, αν η γυναίκα έλθει σε σεξουαλική επαφή, μπορεί να μείνει έγκυος. Αυτό το χρονικό διάστημα ονομάζεται κρίσιμη περίοδος.

Ας το σκεφτούμε: αν η ωορρηξία συμβεί τη 14η ημέρα ενός κύκλου 28 ημερών, τότε γονιμοποίηση μπορεί να γίνει από την 11η μέχρι και τη 15η ημέρα. Αυτό συμβαίνει επειδή τα σπερματοζωάρια που έφτασαν λίγες ημέρες πριν την ωορρηξία μπορούν να επιβιώσουν και να «περιμένουν» το ωάριο, ενώ το ίδιο το ωάριο μπορεί να γονιμοποιηθεί για περίπου μία ημέρα μετά την ωορρηξία.

Στην πραγματικότητα, όμως, ακόμη και σε έναν σταθερό κύκλο 28 ημερών, η ωορρηξία δεν γίνεται πάντα ακριβώς τη 14η ημέρα: μπορεί να συμβεί λίγο νωρίτερα (τη 13η) ή λίγο αργότερα (τη 15η). Γι' αυτόν τον λόγο, η κρίσιμη περίοδος επεκτείνεται ακόμη περισσότερο και υπολογίζεται από την 11η μέχρι και τη 16η ημέρα του καταμήνιου κύκλου των 28 ημερών.

Πώς υπολογίζουμε την ημέρα της ωορρηξίας 🧮

Υπάρχει ένας απλός τρόπος να βρούμε ποια ημέρα έγινε η ωορρηξία σε έναν κύκλο που έχει ήδη ολοκληρωθεί. Το κλειδί είναι ότι η ωορρηξία γίνεται περίπου 14 ημέρες πριν από το τέλος του κύκλου.

Έτσι, η ημέρα της ωορρηξίας υπολογίζεται αν από το συνολικό αριθμό των ημερών που διήρκεσε ο κύκλος αφαιρέσουμε τον αριθμό 14:

Για παράδειγμα, σε έναν κύκλο 28 ημερών η ωορρηξία γίνεται την $28 - 14 = 14$η ημέρα. Αν όμως ένας κύκλος διήρκεσε 30 ημέρες, τότε η ωορρηξία έγινε την $30 - 14 = 16$η ημέρα. Βλέπουμε λοιπόν ότι, όσο και αν αλλάζει η συνολική διάρκεια του κύκλου, η ωορρηξία τοποθετείται πάντα περίπου 14 ημέρες πριν το τέλος του.