Το αναπαραγωγικό σύστημα του άντρα 🧬

Για να δημιουργηθεί ένας νέος άνθρωπος, χρειάζεται η συνεργασία δύο συστημάτων: του αναπαραγωγικού συστήματος του άντρα και του αναπαραγωγικού συστήματος της γυναίκας. Το αναπαραγωγικό σύστημα του άντρα είναι υπεύθυνο για την παραγωγή των αρσενικών αναπαραγωγικών κυττάρων, των σπερματοζωαρίων, καθώς και για τη μεταφορά τους μέχρι το σώμα της γυναίκας.

Σε αυτή τη θεωρία θα γνωρίσουμε τα όργανα που αποτελούν το ανδρικό αναπαραγωγικό σύστημα, θα δούμε ποια είναι η δομή (η κατασκευή) και η λειτουργία (ο ρόλος) του καθενός, και θα παρακολουθήσουμε τη διαδρομή που ακολουθούν τα σπερματοζωάρια μέσα στο σώμα.

Τα όργανα του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος

Το αναπαραγωγικό σύστημα του άντρα αποτελείται από πολλά όργανα, καθένα με τον δικό του ρόλο. Ας τα γνωρίσουμε ένα προς ένα.

Οι όρχεις

Σε κάθε άντρα υπάρχουν δύο όρχεις. Έχουν σχήμα και μέγεθος περίπου σαν μια μπάλα του πινγκ-πονγκ. Οι όρχεις είναι από τα πιο σημαντικά όργανα, γιατί σε αυτούς παράγονται τα σπερματοζωάρια, αλλά και διάφορα εκκρίματα.

Οι όρχεις περιβάλλονται από έναν δερμάτινο σάκο, το όσχεο, και βρίσκονται έξω από το σώμα, κάτω από το πέος.

Το όσχεο

Το όσχεο είναι ένα εξωτερικό όργανο, ένας δερμάτινος σάκος. Χωρίζεται σε δύο μέρη, και κάθε μέρος περιέχει τον αντίστοιχο όρχι. Βρίσκεται έξω από το σώμα του άντρα, κάτω από το πέος.

Αυτή η θέση, έξω από το σώμα, δεν είναι τυχαία: εξασφαλίζει στους όρχεις θερμοκρασία χαμηλότερη από αυτήν του υπόλοιπου σώματος, κατά περίπου $2$–$3\ ^{\circ}C$. Η ελαφρώς χαμηλότερη αυτή θερμοκρασία είναι απαραίτητη για τη σωστή παραγωγή των σπερματοζωαρίων.

Οι επιδιδυμίδες

Σε κάθε άντρα υπάρχουν δύο επιδιδυμίδες. Η κάθε επιδιδυμίδα βρίσκεται πάνω από κάθε όρχι και τον συνδέει με τον αντίστοιχο σπερματικό πόρο.

Η επιδιδυμίδα είναι στην πραγματικότητα ένας πολύ μακρύς, περιελιγμένος (τυλιγμένος) σωλήνας, με μήκος περίπου $6$ μέτρα! Ο ρόλος της είναι να αποθηκεύει προσωρινά τα σπερματοζωάρια και να παράγει εκκρίματα.

Οι σπερματικοί πόροι

Σε κάθε άντρα υπάρχουν δύο σπερματικοί πόροι. Είναι λεπτοί σωλήνες. Ο καθένας ξεκινά από την αντίστοιχη επιδιδυμίδα και καταλήγει μέχρι την ουρήθρα, μέσα στον προστάτη αδένα. Μέσα από τους σπερματικούς πόρους μεταφέρονται τα σπερματοζωάρια από τις επιδιδυμίδες προς τα εμπρός.

Οι σπερματοδόχοι κύστεις

Σε κάθε άντρα υπάρχουν δύο σπερματοδόχοι κύστεις. Είναι μικροί αδένες που βρίσκονται πριν από τον προστάτη. Η καθεμία εκβάλλει (αδειάζει το περιεχόμενό της) στον αντίστοιχο σπερματικό πόρο. Παράγουν εκκρίματα, τα οποία διοχετεύονται στους σπερματικούς πόρους.

Ο προστάτης αδένας

Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας που έχει σχήμα και μέγεθος περίπου σαν κάστανο. Βρίσκεται μπροστά από την ουροδόχο κύστη (το όργανο όπου συγκεντρώνονται τα ούρα) και περιβάλλει το πρώτο τμήμα της ουρήθρας. Ο προστάτης παράγει εκκρίματα, τα οποία διοχετεύονται στην ουρήθρα.

Η ουρήθρα

Η ουρήθρα είναι ένας σωλήνας που ξεκινά από την ουροδόχο κύστη, διασχίζει τον προστάτη αδένα και συνεχίζει μέσα στο πέος. Μέσα στον προστάτη, στην ουρήθρα εκβάλλει ο σπερματικός πόρος.

Η ουρήθρα έχει διπλό ρόλο: μέσα από αυτήν διοχετεύονται έξω από το σώμα του άντρα τόσο τα ούρα όσο και το σπέρμα (σε διαφορετικές στιγμές, όχι ταυτόχρονα).

Το πέος

Το πέος είναι ένα εξωτερικό, σαρκώδες και μακρόστενο όργανο. Όταν διογκωθεί (φαινόμενο που ονομάζεται στύση), χρησιμεύει για τη διοχέτευση του σπέρματος στον κόλπο της γυναίκας κατά τη σεξουαλική επαφή.

Στην άκρη του πέους βρίσκεται η κεφαλή του πέους, που ονομάζεται και βάλανος. Η κεφαλή αυτή καλύπτεται από ένα δίπλωμα δέρματος.

Οι αδένες και τα εκκρίματα

Παρατηρήσαμε ότι πολλά όργανα του αναπαραγωγικού συστήματος παράγουν εκκρίματα. Τα όργανα που παράγουν εκκρίματα ονομάζονται αδένες.

Στο ανδρικό αναπαραγωγικό σύστημα, εκκρίματα παράγουν τα εξής όργανα:

• οι όρχεις
• οι επιδιδυμίδες
• ο προστάτης αδένας
• οι σπερματοδόχοι κύστεις

Όλα αυτά τα εκκρίματα, μαζί με τα σπερματοζωάρια, αποτελούν το σπέρμα.

Σπέρμα και σπερματοζωάρια: μια σημαντική διαφορά

Πολλές φορές οι λέξεις «σπέρμα» και «σπερματοζωάρια» χρησιμοποιούνται σαν να σημαίνουν το ίδιο πράγμα. Στην πραγματικότητα, όμως, εκφράζουν κάτι διαφορετικό.

• Τα σπερματοζωάρια είναι τα αρσενικά αναπαραγωγικά κύτταρα, αυτά που κολυμπούν.
• Το σπέρμα είναι το λευκό, παχύρευστο υγρό που αποβάλλεται από τον άντρα. Αποτελείται από τα εκκρίματα των αδένων και από τα σπερματοζωάρια που κολυμπούν μέσα σε αυτά.

Με άλλα λόγια, τα σπερματοζωάρια είναι ένα μόνο μέρος του σπέρματος. Το σπέρμα είναι το μείγμα των υγρών μαζί με τα σπερματοζωάρια.

Η πορεία των σπερματοζωαρίων

Ας ακολουθήσουμε τώρα το ταξίδι που κάνουν τα σπερματοζωάρια, από τη στιγμή που παράγονται μέχρι που βγαίνουν από το σώμα του άντρα. Αυτή η διαδρομή γίνεται με μια συγκεκριμένη, σωστή σειρά:

1. Όρχεις — εδώ παράγονται τα σπερματοζωάρια.
2. Επιδιδυμίδες — εδώ αποθηκεύονται προσωρινά.
3. Σπερματικοί πόροι — από εδώ μεταφέρονται προς τα εμπρός, μαζί με εκκρίματα.
4. Ουρήθρα — ο σωλήνας που διασχίζει τον προστάτη και το πέος.
5. Έξοδος από το σώμα, μέσα από το πέος.

Καθώς περνούν από αυτή τη διαδρομή, τα σπερματοζωάρια αναμειγνύονται με τα εκκρίματα των διαφόρων αδένων και έτσι σχηματίζεται το σπέρμα.

Ποιο όργανο κάνει τι — μια σύνοψη

Για να θυμόμαστε πιο εύκολα τον ρόλο κάθε οργάνου, ας δούμε συγκεντρωμένες μερικές βασικές λειτουργίες:

Γιατί αυτή η γνώση είναι χρήσιμη

Όταν ένα ζευγάρι δυσκολεύεται να αποκτήσει παιδί, το πρόβλημα μπορεί να οφείλεται σε κάποιο από τα όργανα του αναπαραγωγικού συστήματος. Για παράδειγμα, αν δεν παράγονται αρκετά ή υγιή σπερματοζωάρια, η αιτία μπορεί να βρίσκεται στους όρχεις. Αν τα σπερματοζωάρια δεν μπορούν να μεταφερθούν σωστά, το πρόβλημα μπορεί να βρίσκεται στους σωλήνες που τα μεταφέρουν, όπως οι επιδιδυμίδες ή οι σπερματικοί πόροι.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πού βρίσκεται και τι κάνει το κάθε όργανο: μας βοηθά να καταλάβουμε πώς λειτουργεί το σώμα μας και πού μπορεί να δημιουργηθεί κάποιο πρόβλημα.