Οι Μεσημβρινοί και το Γεωγραφικό Μήκος

Έχεις ήδη γνωρίσει τους παράλληλους κύκλους και το γεωγραφικό πλάτος. 🌍 Τώρα ήρθε η ώρα να γνωρίσουμε μια δεύτερη οικογένεια νοητών γραμμών που μας βοηθούν να βρίσκουμε πού ακριβώς βρίσκεται ένα σημείο πάνω στη Γη: τους μεσημβρινούς. Μαζί με τους παράλληλους, οι μεσημβρινοί φτιάχνουν ένα πλέγμα (σαν δίχτυ) που καλύπτει όλη τη Γη και μας δίνει τη «διεύθυνση» κάθε τόπου!

Τι είναι οι μεσημβρινοί κύκλοι;

Η Γη χωρίζεται με νοητές γραμμές. Άλλες από αυτές τις γραμμές είναι οι μεσημβρινοί.

Οι μεσημβρινοί είναι κύκλοι που περνούν και από τους δύο πόλους — τον Βόρειο και τον Νότιο. Φαντάσου τους σαν τις «φέτες» ενός πορτοκαλιού που ξεκινούν από την πάνω κορυφή και καταλήγουν στην κάτω κορυφή. 🍊

Οι μεσημβρινοί έχουν δύο πολύ χαρακτηριστικές ιδιότητες:

• Συναντιούνται (τέμνονται) στους δύο πόλους. Όσο κι αν είναι μακριά ο ένας από τον άλλον στη μέση της Γης, όλοι μαζεύονται και ενώνονται πάνω στον Βόρειο και στον Νότιο Πόλο.
• Όλοι οι μεσημβρινοί είναι ίσοι μεταξύ τους. Έχουν όλοι το ίδιο μέγεθος. Αυτό είναι μια σημαντική διαφορά από τους παράλληλους κύκλους, που δεν είναι ίσοι (ο ισημερινός είναι ο μεγαλύτερος και όσο πλησιάζουμε στους πόλους μικραίνουν).

Ο Πρώτος Μεσημβρινός (Μεσημβρινός του Γκρίνουιτς)

Οι μεσημβρινοί είναι άπειροι και όλοι ίδιοι μεταξύ τους. Πώς όμως θα ξεχωρίσουμε από πού θα αρχίσουμε να μετράμε; Χρειαζόμαστε μια «αφετηρία», έναν μεσημβρινό-αρχή. 🎯

Παλιά κάθε χώρα χρησιμοποιούσε δικό της μεσημβρινό ως αφετηρία, και έτσι δημιουργούνταν μεγάλη σύγχυση. Για να λυθεί αυτό το πρόβλημα, πραγματοποιήθηκε η Διεθνής Διάσκεψη Μεσημβρινών το $1884$ στην πόλη Ουάσιγκτον των ΗΠΑ, με τη συμμετοχή $21$ χωρών. Σκοπός της ήταν να καθοριστεί ένας κοινός Πρώτος Μεσημβρινός για διεθνή χρήση, ώστε όλες οι χώρες να μετρούν με τον ίδιο τρόπο.

Στη Διάσκεψη αποφασίστηκε ως Πρώτος Μεσημβρινός να οριστεί αυτός που περνά από το Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς, στο Λονδίνο της Αγγλίας. Από εκεί πήρε και το όνομα Μεσημβρινός του Γκρίνουιτς.

Ο Πρώτος Μεσημβρινός μαζί με τον Αντιμεσημβρινό αποτελούν δύο ημικύκλια. Τα δύο αυτά ημικύκλια μαζί σχηματίζουν έναν ολόκληρο κύκλο που χωρίζει τη Γη σε δύο ημισφαίρια: το ανατολικό και το δυτικό.

Τι είναι το γεωγραφικό μήκος;

Οι μεσημβρινοί μάς βοηθούν να μετρήσουμε πόσο ανατολικά ή πόσο δυτικά βρίσκεται ένα σημείο. Αυτή η μέτρηση ονομάζεται γεωγραφικό μήκος.

Το γεωγραφικό μήκος είναι η (γωνιακή) απόσταση ενός σημείου από τον Πρώτο Μεσημβρινό, ανατολικά ή δυτικά, και μετριέται σε μοίρες.

Ας δούμε πώς λειτουργεί:

• Ο Πρώτος Μεσημβρινός έχει γεωγραφικό μήκος $0°$. Είναι η αφετηρία μας!
• Από τον Πρώτο Μεσημβρινό μετράμε προς δύο κατευθύνσεις:
  • Ανατολικά, μέχρι τις $180°$.
  • Δυτικά, μέχρι τις $180°$.
• Στις $180°$, και στις δύο κατευθύνσεις, φτάνουμε στον Αντιμεσημβρινό.

Δηλαδή το γεωγραφικό μήκος παίρνει τιμές από $0°$ έως $180°$, προς κάθε κατεύθυνση:

Παράλληλοι και Μεσημβρινοί: Ποια η διαφορά τους;

Επειδή είναι εύκολο να μπερδευτούμε, ας βάλουμε τις δύο οικογένειες γραμμών τη μία δίπλα στην άλλη:

Πώς βρίσκουμε το γεωγραφικό μήκος ενός σημείου

Για να βρούμε το γεωγραφικό μήκος ενός σημείου πάνω σε έναν χάρτη ή σε μια υδρόγειο σφαίρα, ακολουθούμε τρία απλά βήματα: 🔎

1. Βρίσκουμε τον μεσημβρινό που περνά από το σημείο.
2. Βλέπουμε πόσες μοίρες απέχει αυτός ο μεσημβρινός από τον Πρώτο Μεσημβρινό.
3. Ορίζουμε σε ποιο ημισφαίριο βρίσκεται το σημείο — ανατολικό ή δυτικό.

Λυμένες Ασκήσεις

Άσκηση 1: Η κορυφή του Ολύμπου (Κύπρος)

Ερώτηση: Ποιο είναι το γεωγραφικό μήκος της κορυφής του Ολύμπου στην Κύπρο;

Λύση: Ακολουθούμε τα βήματα:

1. Βρίσκουμε τον μεσημβρινό που περνά από την κορυφή του Ολύμπου.
2. Μετράμε πόσες μοίρες απέχει από τον Πρώτο Μεσημβρινό: απέχει $33°$.
3. Η Κύπρος βρίσκεται στο ανατολικό ημισφαίριο.

Άρα η κορυφή του Ολύμπου βρίσκεται $33°$ ανατολικά του Πρώτου Μεσημβρινού. ⛰️

Άσκηση 2: Το Άγαλμα της Ελευθερίας (ΗΠΑ)

Ερώτηση: Ποιο είναι το γεωγραφικό μήκος του Αγάλματος της Ελευθερίας στις ΗΠΑ;

Λύση: Ακολουθούμε πάλι τα βήματα:

1. Βρίσκουμε τον μεσημβρινό που περνά από το Άγαλμα της Ελευθερίας.
2. Μετράμε πόσες μοίρες απέχει από τον Πρώτο Μεσημβρινό: απέχει $74°$.
3. Οι ΗΠΑ βρίσκονται στο δυτικό ημισφαίριο.

Άρα το Άγαλμα της Ελευθερίας βρίσκεται $74°$ δυτικά του Πρώτου Μεσημβρινού. 🗽

Άσκηση 3: Σύντομες ερωτήσεις

Ερώτηση: Σε ποια σημεία της Γης συναντιούνται οι μεσημβρινοί;

Απάντηση: Στους δύο πόλους — στον Βόρειο και στον Νότιο Πόλο. Εκεί τέμνονται όλοι μαζί.

Ερώτηση: Ξεχωρίζει κάποιος μεσημβρινός ως προς το μέγεθος;

Απάντηση: Όχι. Όλοι οι μεσημβρινοί είναι ίσοι μεταξύ τους. (Αυτό είναι διαφορετικό από τους παράλληλους, που δεν είναι ίσοι.)

Ερώτηση: Τι σχηματίζει ο Πρώτος Μεσημβρινός μαζί με τον Αντιμεσημβρινό;

Απάντηση: Σχηματίζουν έναν κύκλο (δύο ημικύκλια μαζί) που χωρίζει τη Γη σε ανατολικό και δυτικό ημισφαίριο.

Ας τα θυμηθούμε!

• Οι μεσημβρινοί είναι νοητοί κύκλοι που περνούν και από τους δύο πόλους και τέμνονται σε αυτούς.
• Όλοι οι μεσημβρινοί είναι ίσοι μεταξύ τους (σε αντίθεση με τους παράλληλους).
• Ο Πρώτος Μεσημβρινός (ή Μεσημβρινός του Γκρίνουιτς) ορίστηκε το $1884$ στη Διεθνή Διάσκεψη Μεσημβρινών, με τη συμμετοχή $21$ χωρών. Περνά από το Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς και έχει γεωγραφικό μήκος $0°$.
• Ο Πρώτος Μεσημβρινός με τον Αντιμεσημβρινό (στις $180°$) χωρίζουν τη Γη σε ανατολικό και δυτικό ημισφαίριο.
• Το γεωγραφικό μήκος είναι η απόσταση ενός σημείου από τον Πρώτο Μεσημβρινό, ανατολικά ή δυτικά, και μετριέται σε μοίρες από $0°$ έως $180°$.
• Θυμήσου: το μήκος φτάνει μέχρι $180°$, ενώ το πλάτος μέχρι $90°$. 😉