Πού, πότε και πόσο βρέχει στην Κύπρο

Το νερό που έχουμε στην Κύπρο δεν έρχεται από το πουθενά: ξεκινά από τη βροχή και τη χιονόπτωση. Γι' αυτό είναι πολύ σημαντικό να καταλάβουμε πού βρέχει περισσότερο, πότε μέσα στον χρόνο βρέχει και πόσο νερό πέφτει τελικά στο νησί μας. Έτσι θα καταλάβουμε και γιατί το καλοκαίρι δυσκολευόμαστε να βρούμε αρκετό νερό. 💧

Πού βρέχει περισσότερο στην Κύπρο;

Η βροχή δεν πέφτει το ίδιο παντού στην Κύπρο. Υπάρχουν περιοχές που δέχονται πολύ περισσότερο νερό από άλλες. Αυτό εξαρτάται κυρίως από το υψόμετρο, δηλαδή από το πόσο ψηλά βρίσκεται μια περιοχή.

Στην Κύπρο έχουμε δύο οροσειρές και μία μεγάλη πεδιάδα:

• Την οροσειρά του Τροόδους, στο κέντρο και νοτιοδυτικά του νησιού. Είναι η ψηλότερη οροσειρά της Κύπρου.
• Την οροσειρά του Πενταδακτύλου, στα βόρεια, κοντά στη θάλασσα.
• Την πεδιάδα της Μεσαορίας, μια μεγάλη επίπεδη περιοχή ανάμεσα στις δύο οροσειρές.

Άρα, στην ερώτηση «Πού βρέχει περισσότερο στην Κύπρο;» η απάντηση είναι: στην οροσειρά του Τροόδους, δηλαδή στα ψηλότερα σημεία του νησιού. Όσο κατεβαίνουμε προς την πεδιάδα και τις παραλιακές περιοχές, τόσο λιγότερο βρέχει.

Πού καταλήγει το νερό της βροχής;

Όταν η βροχή πέσει στο έδαφος, το νερό ακολουθεί μια πορεία:

1. Ένα μέρος απορροφάται από το έδαφος και γίνεται υπόγειο νερό.
2. Ένα μέρος εξατμίζεται και επιστρέφει στην ατμόσφαιρα.
3. Το υπόλοιπο κυλάει στην επιφάνεια του εδάφους, μαζεύεται σε ρυάκια και ποταμούς και τελικά καταλήγει στη θάλασσα.

Οι ποταμοί της Κύπρου

Επειδή το Τρόοδος δέχεται την περισσότερη βροχή, από εκεί πηγάζουν και οι μεγαλύτεροι ποταμοί της Κύπρου.

Το ότι πηγάζει από ψηλά μια περιοχή τη λέμε πηγή του ποταμού, ενώ το σημείο όπου ο ποταμός καταλήγει (συνήθως στη θάλασσα) το λέμε εκβολή.

Γιατί όλοι οι ποταμοί της Κύπρου είναι χείμαρροι;

Ένα πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό: όλοι οι ποταμοί της Κύπρου είναι χείμαρροι.

Γιατί όμως στην Κύπρο έχουμε μόνο χείμαρρους και όχι ποταμούς που να τρέχουν όλο τον χρόνο; Για δύο βασικούς λόγους:

• α) Υψηλές θερμοκρασίες το καλοκαίρι. Τους καλοκαιρινούς μήνες κάνει πολλή ζέστη (και η ζέστη συχνά κρατά ακόμα περισσότερο). Με τις υψηλές θερμοκρασίες το νερό των ποταμών εξατμίζεται γρήγορα.
• β) Χαμηλή βροχόπτωση. Στην Κύπρο βρέχει λίγο γενικά, και ειδικά το καλοκαίρι σχεδόν καθόλου. Έτσι δεν υπάρχει αρκετό νερό για να τροφοδοτεί τους ποταμούς όλο τον χρόνο.

Ο συνδυασμός πολλής ζέστης και λίγης βροχής το καλοκαίρι κάνει τους ποταμούς να στερεύουν. Γι' αυτό, αν πας σε ένα ποτάμι της Κύπρου τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο, πιθανότατα θα δεις μόνο ξερή κοίτη με πέτρες, χωρίς νερό. ☀️

Πόσο και πότε βρέχει στην Κύπρο μέσα στον χρόνο;

Δεν βρέχει το ίδιο σε όλους τους μήνες. Το Τμήμα Μετεωρολογίας μετρά τη βροχόπτωση σε χιλιοστά (mm). Ο παρακάτω πίνακας δείχνει την «κανονική» βροχόπτωση της Κύπρου για κάθε μήνα:

Παρατηρούμε καθαρά ότι:

• Περισσότερο βρέχει τους μήνες Δεκέμβριο, Ιανουάριο και Φεβρουάριο, δηλαδή τον χειμώνα. Ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος έχουν την περισσότερη βροχή (πάνω από 100 χιλιοστά ο καθένας).
• Λιγότερο βρέχει τους καλοκαιρινούς μήνες, τον Ιούλιο, τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο. Τον Αύγουστο πέφτουν μόλις $2{,}6$ χιλιοστά βροχής, σχεδόν τίποτα!

Το πρόβλημα: λίγη βροχή όταν τη χρειαζόμαστε πιο πολύ

Ας βάλουμε τα δύο κομμάτια μαζί:

• Το καλοκαίρι βρέχει ελάχιστα (Ιούλιο, Αύγουστο, Σεπτέμβριο σχεδόν καθόλου).
• Ταυτόχρονα, το καλοκαίρι χρειαζόμαστε περισσότερο νερό! Κάνει ζέστη, ποτίζουμε πολύ τα χωράφια και τους κήπους, έρχονται πολλοί τουρίστες και όλοι χρησιμοποιούν περισσότερο νερό.

Έτσι δημιουργείται ένα πρόβλημα: λιγότερο νερό έρχεται τον καιρό που περισσότερο το χρειαζόμαστε. Πώς λύνεται αυτό;

Η απάντηση είναι ότι μαζεύουμε το νερό του χειμώνα και το φυλάμε για το καλοκαίρι. Αυτό γίνεται κυρίως με:

• τους ταμιευτήρες νερού (τα φράγματα), που αποθηκεύουν το νερό των ποταμών όταν βρέχει, ώστε να το έχουμε το καλοκαίρι που στερεύουν οι ποταμοί,
• την αφαλάτωση (αφαίρεση του αλατιού από το θαλασσινό νερό) και την ανακύκλωση νερού, που δίνουν επιπλέον νερό ανεξάρτητα από τη βροχή.

✏️ Ας εξασκηθούμε

1. Πού βρέχει περισσότερο στην Κύπρο;
Βρέχει περισσότερο στην οροσειρά του Τροόδους, δηλαδή στα ψηλότερα σημεία του νησιού. Όσο πιο ψηλά είναι μια περιοχή, τόσο περισσότερη βροχή (και χιόνι) δέχεται.

2. Ποια πορεία ακολουθεί το νερό της βροχής και πού καταλήγει;
Μέρος του νερού απορροφάται από το έδαφος (υπόγειο νερό), μέρος εξατμίζεται, και το υπόλοιπο κυλάει, μαζεύεται σε ποταμούς και καταλήγει στη θάλασσα.

3. Από πού πηγάζουν οι μεγαλύτεροι ποταμοί της Κύπρου;
Οι μεγαλύτεροι ποταμοί πηγάζουν από την οροσειρά του Τροόδους, γιατί εκεί πέφτει η περισσότερη βροχή. Από τον Πενταδάκτυλο πηγάζουν μικρότεροι ποταμοί.

4. Ποιους ποταμούς ονομάζουμε χείμαρρους;
Χείμαρρους ονομάζουμε τους ποταμούς που ρέουν μόνο 3 με 4 μήνες τον χρόνο (κυρίως τον χειμώνα) και στερεύουν τον υπόλοιπο χρόνο. Δεν έχουν συνεχή ροή νερού όλο τον χρόνο.

5. Γιατί στην Κύπρο υπάρχουν μόνο χείμαρροι ποταμοί;
Για δύο λόγους: α) το καλοκαίρι έχουμε υψηλές θερμοκρασίες, που εξατμίζουν το νερό, και β) η βροχόπτωση είναι χαμηλή, ειδικά το καλοκαίρι. Έτσι δεν υπάρχει αρκετό νερό για να τρέχουν οι ποταμοί όλο τον χρόνο.

6. Ποιους μήνες βρέχει περισσότερο και ποιους λιγότερο στην Κύπρο;
Βρέχει περισσότερο τους χειμερινούς μήνες, κυρίως Δεκέμβριο, Ιανουάριο και Φεβρουάριο. Βρέχει λιγότερο τους καλοκαιρινούς μήνες, κυρίως Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο.

7. Ποια περίοδο του χρόνου υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση νερού στην Κύπρο; Γιατί;
Τη μεγαλύτερη ζήτηση την έχουμε το καλοκαίρι. Τότε κάνει ζέστη, ποτίζουμε περισσότερο τα φυτά και τα χωράφια, και έρχονται πολλοί τουρίστες — άρα χρειαζόμαστε περισσότερο νερό, ακριβώς όταν βρέχει λιγότερο.

8. Πώς μπορούν να καλυφθούν οι ανάγκες σε νερό, ειδικά το καλοκαίρι;
Αποθηκεύοντας στους ταμιευτήρες (φράγματα) το νερό που έρχεται τον χειμώνα, ώστε να το χρησιμοποιούμε το καλοκαίρι. Επίσης με αφαλάτωση του θαλασσινού νερού και ανακύκλωση του χρησιμοποιημένου νερού, καθώς και με εξοικονόμηση νερού από όλους μας.