Κατασκευή χάρτη της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Κύπρου
Έχουμε ήδη μάθει τι είναι η ΑΟΖ μιας χώρας. Τώρα θα μάθουμε κάτι πολύ ενδιαφέρον: πώς φτιάχνουμε τον χάρτη της ΑΟΖ της Κύπρου βήμα-βήμα, σαν μικροί χαρτογράφοι! 🗺️
Θα δούμε πώς προκύπτει το σχήμα της ΑΟΖ — αυτό το πολύγωνο (πολύγωνο σημαίνει σχήμα με πολλές πλευρές και γωνίες) που περιβάλλει την Κύπρο μέσα στη θάλασσα. Στο τέλος θα καταλάβουμε γιατί η ΑΟΖ έχει το σχήμα που έχει και όχι έναν τέλειο κύκλο γύρω από το νησί.
🤔 Γιατί δεν είναι απλά ένας κύκλος γύρω από την Κύπρο;
Ας θυμηθούμε κάτι σημαντικό. Ο νόμος λέει ότι η ΑΟΖ ενός κράτους μπορεί να φτάνει μέχρι 200 ναυτικά μίλια από τις ακτές του.
Το ναυτικό μίλι είναι η μονάδα με την οποία μετράμε αποστάσεις στη θάλασσα.
Άρα η ΑΟΖ μπορεί να φτάνει μέχρι 370,4 χιλιόμετρα μακριά από τις ακτές!
Όμως η Κύπρος είναι ένα νησί στην Ανατολική Μεσόγειο, και γύρω της υπάρχουν πολλές γειτονικές χώρες: η Τουρκία στα βόρεια, η Συρία και ο Λίβανος στα ανατολικά, το Ισραήλ στα νοτιοανατολικά, η Αίγυπτος στα νότια, και η Ελλάδα με τα νησιά της στα δυτικά.
Οι χώρες αυτές είναι πιο κοντά από 370,4 χιλιόμετρα. Αν η Κύπρος άπλωνε την ΑΟΖ της σε όλη αυτή την απόσταση, θα «έμπαινε» μέσα στη θάλασσα που δικαιούται και η γειτονική χώρα! Δεν γίνεται δύο χώρες να έχουν την ίδια θάλασσα.
Επειδή οι γειτονικές χώρες είναι κοντά, οι ΑΟΖ τους θα «πατούσαν» η μία πάνω στην άλλη. Γι' αυτό χρειάζεται ένας δίκαιος τρόπος να μοιραστεί η θάλασσα ανάμεσά τους. Αυτός ο τρόπος λέγεται μέθοδος της μέσης γραμμής.
📏 Τι είναι η μέθοδος της μέσης γραμμής;
Η μέθοδος της μέσης γραμμής είναι πολύ απλή και δίκαιη. Ας τη σκεφτούμε με ένα παράδειγμα.
Φαντάσου δύο φίλους που κάθονται σε δύο άκρες ενός τραπεζιού και μοιράζονται τα μολύβια στο κέντρο. Ο πιο δίκαιος τρόπος είναι να τραβήξουμε μια γραμμή ακριβώς στη μέση, στην ίδια απόσταση από τον καθένα. Ό,τι είναι στη μεριά του πρώτου ανήκει σ' αυτόν, ό,τι είναι στη μεριά του δεύτερου ανήκει στον άλλον.
Το ίδιο κάνουμε και με τη θάλασσα: βρίσκουμε το μέσο της απόστασης ανάμεσα στις ακτές της Κύπρου και στις ακτές της γειτονικής χώρας. Έτσι, κάθε χώρα παίρνει το κομμάτι θάλασσας που είναι πιο κοντά στις δικές της ακτές.
Η Κυπριακή Δημοκρατία ψήφισε νόμο και κήρυξε την ΑΟΖ της. Επειδή οι γειτονικές χώρες είναι κοντά, χρησιμοποίησε τη μέθοδο της μέσης γραμμής με όλες τις γειτονικές χώρες.
Έχει υπογράψει και επίσημες συμφωνίες για τα όρια της ΑΟΖ με:
- την Αίγυπτο (2003) 🇪🇬
- τον Λίβανο (2007) 🇱🇧
- το Ισραήλ (2010) 🇮🇱
Με την Ελλάδα, την Τουρκία και τη Συρία δεν έχουν υπογραφεί συμφωνίες, όμως η Κύπρος όρισε τα όρια της ΑΟΖ της και με αυτές τις χώρες, πάλι με τη μέθοδο της μέσης γραμμής.
🛠️ Ας κατασκευάσουμε τον χάρτη βήμα-βήμα
Τώρα ήρθε η ώρα να γίνουμε χαρτογράφοι! Θα ακολουθήσουμε έξι βήματα για να οριοθετήσουμε (δηλαδή να βρούμε τα όρια) της ΑΟΖ της Κύπρου πάνω σε έναν χάρτη που δείχνει την Κύπρο και τις γειτονικές της χώρες.
Βήμα 1 — Σημειώνουμε τις γειτονικές χώρες
Πρώτα γράφουμε στον χάρτη τα ονόματα των γειτονικών χωρών της Κύπρου που έχουν ακτές στη Μεσόγειο. Είναι σημαντικό να ξέρουμε πού βρίσκεται η καθεμιά:
| Γειτονική χώρα | Θέση σε σχέση με την Κύπρο |
|---|---|
| Τουρκία | Βόρεια |
| Συρία | Ανατολικά |
| Λίβανος | Ανατολικά / Νοτιοανατολικά |
| Ισραήλ | Νοτιοανατολικά |
| Αίγυπτος | Νότια |
| Ελλάδα (με τα νησιά της) | Δυτικά |
Βήμα 2 — Εντοπίζουμε τα δέκα σημεία κοντά στις ακτές των γειτόνων
Πάνω στον χάρτη υπάρχουν δέκα κόκκινα σημεία σημειωμένα κοντά στις ακτές των γειτονικών χωρών. Παρατηρούμε και περιγράφουμε πού βρίσκεται το καθένα. Για παράδειγμα:
- Βλέπουμε ένα σημείο στις βόρειες ακτές του Ισραήλ.
- Υπάρχει ένα σημείο στις ακτές της Συρίας, ανατολικά της Κύπρου.
- Άλλα σημεία βρίσκονται κοντά στις ακτές της Αιγύπτου, του Λιβάνου, της Τουρκίας και στα ελληνικά νησιά.
Αυτά τα δέκα σημεία είναι σαν «σημάδια» που θα μας βοηθήσουν να βρούμε τα όρια.
Βήμα 3 — Ενώνουμε κάθε σημείο με τις ακτές της Κύπρου
Παίρνουμε τον χάρακα και ενώνουμε κάθε κόκκινο σημείο με τις ακτές της Κύπρου, τραβώντας μια ευθεία γραμμή. Προσέχουμε κάθε φορά να διαλέγουμε το πιο κοντινό σημείο των κυπριακών ακτών.
Έτσι δημιουργούμε δέκα ευθείες γραμμές, που η καθεμιά ενώνει την Κύπρο με μια γειτονική χώρα. Κάθε γραμμή δείχνει τη θαλάσσια απόσταση ανάμεσα στην Κύπρο και σε ένα σημείο κοντά στον γείτονα.
Βήμα 4 — Βρίσκουμε το μέσο κάθε γραμμής (η μέση γραμμή!)
Εδώ εφαρμόζουμε τη μέθοδο της μέσης γραμμής. Για κάθε μία από τις δέκα ευθείες, βρίσκουμε περίπου το μέσο της, δηλαδή το σημείο που βρίσκεται στην ίδια απόσταση από την Κύπρο και από τον γείτονα. Το σημειώνουμε με μια μπλε κουκκίδα. 🔵
Έτσι μοιράζουμε δίκαια τη θάλασσα στη μέση: μέχρι εκεί φτάνει η ΑΟΖ της Κύπρου, και από εκεί και πέρα αρχίζει η ΑΟΖ της γειτονικής χώρας.
Επειδή έχουμε ευθείες γραμμές, θα βρούμε μέσα σημεία, άρα μπλε κουκκίδες — μία στο μέσο κάθε γραμμής.
Βήμα 5 — Ενώνουμε τις μπλε κουκκίδες σε πολύγωνο
Τώρα, με ένα χρωματιστό μολύβι και τον χάρακα, ενώνουμε τις δέκα μπλε κουκκίδες τη μία μετά την άλλη. Καθώς τις ενώνουμε, σχηματίζεται ένα πολύγωνο γύρω από την Κύπρο — αυτό ακριβώς είναι τα όρια της ΑΟΖ!
Στη συνέχεια χρωματίζουμε με ένα απαλό χρώμα όλη την επιφάνεια μέσα στο πολύγωνο. Αυτή η χρωματισμένη επιφάνεια είναι η έκταση της ΑΟΖ της Κύπρου, δηλαδή η θάλασσα όπου η Κύπρος έχει τα αποκλειστικά της δικαιώματα.
Βήμα 6 — Δίνουμε τίτλο και φτιάχνουμε υπόμνημα
Κάθε σωστός χάρτης χρειάζεται τίτλο και υπόμνημα για να τον καταλαβαίνουν όλοι. Λοιπόν:
- Γράφουμε τίτλο στον χάρτη, π.χ. «Χάρτης της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας».
- Φτιάχνουμε υπόμνημα, δηλαδή τον μικρό πίνακα που εξηγεί τα σύμβολα και τα χρώματα. Στο υπόμνημα σημειώνουμε τι δείχνει η γραμμή του πολυγώνου (τα όρια της ΑΟΖ) και τι δείχνει το απαλό χρώμα (η επιφάνεια της ΑΟΖ).
Το υπόμνημα είναι σαν το «κλειδί» του χάρτη. Χωρίς αυτό δεν θα ξέραμε τι σημαίνουν οι γραμμές και τα χρώματα!
📝 Σύνοψη των βημάτων
| Βήμα | Τι κάνουμε |
|---|---|
| 1 | Σημειώνουμε τα ονόματα των γειτονικών χωρών |
| 2 | Εντοπίζουμε τα δέκα σημεία κοντά στις ακτές των γειτόνων |
| 3 | Ενώνουμε κάθε σημείο με το κοντινότερο σημείο των κυπριακών ακτών |
| 4 | Βρίσκουμε το μέσο κάθε γραμμής και το σημειώνουμε με μπλε κουκκίδα |
| 5 | Ενώνουμε τις μπλε κουκκίδες → σχηματίζεται το πολύγωνο (όρια ΑΟΖ) και το χρωματίζουμε |
| 6 | Δίνουμε τίτλο και φτιάχνουμε υπόμνημα |
✏️ Ας εξασκηθούμε
Ας απαντήσουμε στις ερωτήσεις που συνοδεύουν αυτή τη δραστηριότητα, για να δούμε αν καταλάβαμε καλά τη διαδικασία.
1. Πώς η Κυπριακή Δημοκρατία κήρυξε την ΑΟΖ της;
Η Κυπριακή Δημοκρατία ψήφισε έναν νόμο, σύμφωνο με τη Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για το Δίκαιο της Θάλασσας, και με αυτόν κήρυξε (δηλαδή ανακοίνωσε επίσημα) την ΑΟΖ της σε απόσταση μέχρι 200 ναυτικών μιλίων (370,4 χλμ) από τις ακτές της.
2. Με ποια μέθοδο η Κύπρος οριοθέτησε την ΑΟΖ της με όλες τις γειτονικές χώρες;
Με τη μέθοδο της μέσης γραμμής, είτε υπάρχει υπογεγραμμένη συμφωνία με τη χώρα (Αίγυπτος, Λίβανος, Ισραήλ) είτε όχι (Ελλάδα, Τουρκία, Συρία).
3. Εξηγούμε πώς καταλαβαίνουμε τη μέθοδο «της μέσης γραμμής».
Είναι ο δίκαιος τρόπος να μοιραστεί η θάλασσα ανάμεσα σε δύο γειτονικές χώρες: το όριο μπαίνει στο μέσο της απόστασης ανάμεσα στις ακτές τους. Έτσι κάθε χώρα παίρνει το κομμάτι θάλασσας που είναι πιο κοντά στις δικές της ακτές, και καμία δεν αδικείται.
4. Γιατί χρειάζεται η μέθοδος της μέσης γραμμής; Γιατί η ΑΟΖ δεν φτάνει και τα 370,4 χλμ;
Γιατί στην Ανατολική Μεσόγειο οι γειτονικές χώρες είναι πιο κοντά από 370,4 χιλιόμετρα. Αν κάθε χώρα άπλωνε την ΑΟΖ της σε όλη αυτή την απόσταση, οι ζώνες θα «πατούσαν» η μία πάνω στην άλλη. Η μέση γραμμή λύνει δίκαια αυτό το πρόβλημα.
5. Γιατί βρίσκουμε δέκα μπλε κουκκίδες;
Επειδή υπάρχουν δέκα κόκκινα σημεία κοντά στις ακτές των γειτόνων. Κάθε σημείο το ενώνουμε με την Κύπρο (δέκα γραμμές) και βρίσκουμε το μέσο κάθε γραμμής, άρα προκύπτουν δέκα μέσα σημεία — δέκα μπλε κουκκίδες.
6. Τι σχήμα σχηματίζεται όταν ενώσουμε τις μπλε κουκκίδες;
Σχηματίζεται ένα πολύγωνο γύρω από την Κύπρο. Οι πλευρές του πολυγώνου είναι τα όρια της ΑΟΖ της Κύπρου.
Το σχήμα της ΑΟΖ δεν είναι κύκλος και δεν είναι ίδιο προς όλες τις κατευθύνσεις. Είναι ένα πολύγωνο, γιατί εξαρτάται από το πόσο κοντά ή μακριά βρίσκεται κάθε γειτονική χώρα. Όπου ο γείτονας είναι πιο κοντά, το όριο της ΑΟΖ μπαίνει πιο κοντά στην Κύπρο· όπου είναι πιο μακριά, η ΑΟΖ απλώνεται περισσότερο.
Μπράβο! 🎉 Τώρα ξέρεις πώς προκύπτει το σχήμα της ΑΟΖ της Κύπρου και μπορείς να εξηγήσεις σε έναν φίλο σου γιατί έχει αυτό το ιδιαίτερο σχήμα πάνω στον χάρτη.