Η Κύπρος στην υδρόγειο σφαίρα
Ο Αντρέας, μετά τις διακοπές του στην Κύπρο, γύρισε στο σχολείο του στο Λονδίνο. Εκεί ανέλαβε να παρουσιάσει στους συμμαθητές του πληροφορίες για την Κύπρο. Καθώς έδειχνε τον χάρτη, ένα παιδί τον ρώτησε κάτι πολύ σημαντικό:
«Πού βρίσκεται η Κύπρος;» 🌍
Για να απαντήσουμε σε αυτή την ερώτηση, πρέπει πρώτα να μάθουμε να «διαβάζουμε» τη Γη μας. Ας ξεκινήσουμε το ταξίδι μας!
Η υδρόγειος σφαίρα
Η Γη μας έχει σχήμα σαν μια τεράστια, ελαφρώς πεπλατυσμένη μπάλα. Το μικρό ομοίωμα (μοντέλο) της Γης, που έχει σχήμα μπάλας και μπορεί να γυρίζει, το ονομάζουμε υδρόγειο σφαίρα.
Πάνω στην υδρόγειο σφαίρα βλέπουμε τις ηπείρους (τις μεγάλες στεριές) με χρώματα του πράσινου και του καφέ, και τις θάλασσες και τους ωκεανούς με μπλε χρώμα. Έτσι, με μια ματιά, μπορούμε να βρούμε πού βρίσκεται κάθε τόπος στον κόσμο.
Η λέξη «υδρόγειος» έρχεται από τις λέξεις «ύδωρ» (που σημαίνει νερό) και «γη». Ονομάστηκε έτσι επειδή το μεγαλύτερο μέρος της Γης, γύρω στα της επιφάνειάς της, είναι σκεπασμένο με νερό!
Ο Ισημερινός
Πάνω στην υδρόγειο σφαίρα και στους χάρτες υπάρχει μια πολύ σημαντική νοητή (φανταστική) γραμμή. Τη σχεδιάζουμε γύρω-γύρω στη μέση της Γης, σε ίση απόσταση από πάνω και από κάτω. Αυτή τη γραμμή την ονομάζουμε Ισημερινό.
Ο Ισημερινός δεν είναι μια αληθινή γραμμή που θα δούμε αν πάμε εκεί. Είναι μια φανταστική γραμμή που μας βοηθά να προσανατολιζόμαστε και να περιγράφουμε πού βρίσκεται κάθε τόπος.
Ο Ισημερινός είναι σαν μια ζώνη που τυλίγει τη Γη ακριβώς στη μέση της. Οι τόποι που βρίσκονται κοντά στον Ισημερινό είναι πολύ ζεστοί όλο τον χρόνο, γιατί εκεί ο ήλιος «χτυπά» πιο δυνατά!
Ο Ισημερινός χωρίζει τη Γη σε δύο μέρη
Η γραμμή του Ισημερινού φαίνεται να χωρίζει τη Γη σε δύο περιοχές (δύο ημισφαίρια):
- Το Βόρειο Ημισφαίριο ⬆️ — είναι το μέρος της Γης που βρίσκεται βόρεια (δηλαδή πάνω) από τη γραμμή του Ισημερινού.
- Το Νότιο Ημισφαίριο ⬇️ — είναι το μέρος της Γης που βρίσκεται νότια (δηλαδή κάτω) από τη γραμμή του Ισημερινού.
Η λέξη ημισφαίριο σημαίνει «το μισό μιας σφαίρας». Επειδή ο Ισημερινός κόβει τη Γη στα δύο ίσα κομμάτια, το κάθε κομμάτι είναι ένα ημισφαίριο.
Οι πόλοι της Γης
Στα δύο άκρα της Γης, στα σημεία που βρίσκονται όσο πιο μακριά γίνεται από τον Ισημερινό, υπάρχουν οι πόλοι:
- Ο Βόρειος Πόλος ❄️ — βρίσκεται στο πάνω μέρος της Γης, στο Βόρειο Ημισφαίριο.
- Ο Νότιος Πόλος 🐧 — βρίσκεται στο κάτω μέρος της Γης, στο Νότιο Ημισφαίριο.
Στους πόλους κάνει πάρα πολύ κρύο και είναι σκεπασμένοι με πάγο και χιόνι όλο τον χρόνο. Στον Νότιο Πόλο ζουν οι πιγκουίνοι, ενώ κοντά στον Βόρειο Πόλο ζουν οι πολικές αρκούδες.
Αν φανταστούμε τη Γη σαν μια μπάλα, ο Βόρειος Πόλος είναι το ψηλότερο σημείο (πάνω), ο Νότιος Πόλος είναι το χαμηλότερο σημείο (κάτω), και ο Ισημερινός περνά ακριβώς από τη μέση, ανάμεσά τους.
Πού βρίσκεται η Κύπρος;
Ας γυρίσουμε τώρα στην ερώτηση του παιδιού στην τάξη του Αντρέα. Πού βρίσκεται λοιπόν η Κύπρος πάνω στην υδρόγειο σφαίρα;
Αν κοιτάξουμε προσεκτικά μια υδρόγειο σφαίρα, θα δούμε ότι η Κύπρος βρίσκεται βόρεια της γραμμής του Ισημερινού, δηλαδή πάνω από αυτήν. Άρα:
➢ Η Κύπρος βρίσκεται στο Βόρειο Ημισφαίριο. 🇨🇾
Η Κύπρος είναι ένα νησί της Μεσογείου Θάλασσας. Βρίσκεται αρκετά μακριά από τον Ισημερινό και ακόμη πιο μακριά από τον Βόρειο Πόλο — κάπου στο ενδιάμεσο. Γι' αυτόν τον λόγο έχει ζεστά καλοκαίρια και ήπιους (όχι πολύ κρύους) χειμώνες.
✏️ Ας εξασκηθούμε
Ας λύσουμε τώρα μαζί τις δραστηριότητες του κεφαλαίου, για να δούμε αν καταλάβαμε καλά τα καινούρια μας μάθημα!
Δραστηριότητα 1: Στην υδρόγειο σφαίρα
α) Ονομάζουμε τον Ισημερινό και τους πόλους της Γης.
- Η νοητή γραμμή στη μέση της Γης ονομάζεται Ισημερινός.
- Το πάνω άκρο της Γης ονομάζεται Βόρειος Πόλος.
- Το κάτω άκρο της Γης ονομάζεται Νότιος Πόλος.
β) Δείχνουμε τις δύο περιοχές που δημιουργεί η γραμμή του Ισημερινού και γράφουμε πώς ονομάζεται η καθεμιά.
- Η περιοχή πάνω από τον Ισημερινό ονομάζεται Βόρειο Ημισφαίριο.
- Η περιοχή κάτω από τον Ισημερινό ονομάζεται Νότιο Ημισφαίριο.
γ) Εντοπίζουμε την Κύπρο.
Η Κύπρος βρίσκεται πάνω (βόρεια) από τη γραμμή του Ισημερινού, μέσα στο Βόρειο Ημισφαίριο. Στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου Θάλασσας.
Δραστηριότητα 2: Συμπληρώνουμε τις προτάσεις
α) Ο Ισημερινός φαίνεται να χωρίζει τη Γη σε Βόρειο Ημισφαίριο και Νότιο Ημισφαίριο.
β) Το Βόρειο Ημισφαίριο βρίσκεται βόρεια (πάνω) από τη γραμμή του Ισημερινού και το Νότιο Ημισφαίριο βρίσκεται νότια (κάτω) από τη γραμμή του Ισημερινού.
γ) Η Κύπρος βρίσκεται βόρεια της γραμμής του Ισημερινού.
➢ Η Κύπρος βρίσκεται στο Βόρειο Ημισφαίριο.
- Ο Ισημερινός χωρίζει τη Γη σε δύο ίσα ημισφαίρια: το Βόρειο (πάνω) και το Νότιο (κάτω).
- Οι πόλοι είναι τα δύο ακραία σημεία της Γης: ο Βόρειος Πόλος πάνω και ο Νότιος Πόλος κάτω.
- Η Κύπρος βρίσκεται στο Βόρειο Ημισφαίριο, βόρεια του Ισημερινού.
Έτσι, ο Αντρέας μπορεί πλέον να δώσει την πρώτη του απάντηση στους συμμαθητές του: η Κύπρος βρίσκεται στο Βόρειο Ημισφαίριο της Γης! Στα επόμενα μαθήματα θα μάθουμε ακόμη πιο συγκεκριμένα πού βρίσκεται — στην Ευρώπη και στη Μεσόγειο Θάλασσα. 🌊