Οδηγίες με κατευθύνσεις 🧭

Όταν θέλουμε να εξηγήσουμε σε κάποιον πώς να πάει από ένα σημείο σε ένα άλλο, δεν αρκεί να πούμε μόνο «προχώρησε». Πρέπει να του πούμε και προς τα πού θα προχωρήσει. Για να το κάνουμε αυτό σωστά, χρησιμοποιούμε τις κατευθύνσεις του ορίζοντα. Έτσι, ο άλλος καταλαβαίνει ακριβώς τον δρόμο που πρέπει να ακολουθήσει και δεν χάνεται. 🗺️

Οι τέσσερις κατευθύνσεις του ορίζοντα

Ο ορίζοντας χωρίζεται σε τέσσερις βασικές κατευθύνσεις. Αυτές τις λέμε κύριες κατευθύνσεις και μας δείχνουν προς τα πού κοιτάμε ή προχωράμε:

Κατεύθυνση	Σύμβολο	Πώς τη βρίσκουμε
Ανατολή (Ανατολικά) ☀️	$Α$	Εκεί που ανατέλλει (βγαίνει) ο ήλιος το πρωί
Δύση (Δυτικά) 🌅	$Δ$	Εκεί που δύει (κρύβεται) ο ήλιος το βράδυ
Βορράς (Βόρεια) ⬆️	$Β$	Προς τα πάνω, αντίθετα από τον νότο
Νότος (Νότια) ⬇️	$Ν$	Προς τα κάτω, αντίθετα από τον βορρά

Οι τέσσερις αυτές κατευθύνσεις σχηματίζουν έναν σταυρό, που τον λέμε σταυρό προσανατολισμού. Πάντα τον σχεδιάζουμε με τον ίδιο τρόπο:

\text{Βορράς} (Β) \text{ πάνω}, \quad \text{Νότος} (Ν) \text{ κάτω}, \quad \text{Ανατολή} (Α) \text{ δεξιά}, \quad \text{Δύση} (Δ) \text{ αριστερά}

Θυμήσου τον κανόνα!

Σε κάθε σχεδιάγραμμα ή χάρτη, ο βορράς είναι πάντα προς τα πάνω ⬆️. Αν ξέρεις πού είναι ο βορράς, βρίσκεις εύκολα και τις υπόλοιπες κατευθύνσεις: κάτω είναι ο νότος, δεξιά η ανατολή και αριστερά η δύση.

Το ήξερες;

Ο ήλιος μάς βοηθάει να προσανατολιστούμε! Το πρωί βγαίνει πάντα από την ανατολή ☀️ και το βράδυ κρύβεται πάντα στη δύση 🌅. Γι' αυτό και οι λέξεις μοιάζουν: «ανατολή» σημαίνει «ανεβαίνω» και «δύση» σημαίνει «κατεβαίνω, βυθίζομαι».

Τα τοπικά επιρρήματα των κατευθύνσεων

Όταν δίνουμε οδηγίες, χρησιμοποιούμε ειδικές λέξεις που δείχνουν κατεύθυνση. Αυτές οι λέξεις λέγονται τοπικά επιρρήματα. Τα τέσσερα βασικά τοπικά επιρρήματα των κατευθύνσεων είναι:

ανατολικά ➡️ (προς την ανατολή, δεξιά στον χάρτη)
δυτικά ⬅️ (προς τη δύση, αριστερά στον χάρτη)
βόρεια ⬆️ (προς τον βορρά, πάνω στον χάρτη)
νότια ⬇️ (προς τον νότο, κάτω στον χάρτη)

Με αυτές τις λέξεις μπορούμε να πούμε, για παράδειγμα: «Προχώρησε βόρεια μέχρι το σχολείο» ή «Στρίψε ανατολικά στη γωνία».

Πώς διαβάζουμε ένα σχεδιάγραμμα

Ένα σχεδιάγραμμα μοιάζει με έναν μικρό χάρτη μιας γειτονιάς. Δείχνει τους δρόμους, τα κτήρια και άλλα σημεία, όπως τα βλέπουμε αν κοιτάξουμε από ψηλά. Για να καταλάβουμε τι σημαίνει το κάθε σχέδιο, κοιτάμε το υπόμνημα.

Για παράδειγμα, ένα υπόμνημα μπορεί να μας λέει:

Σύμβολο	Τι δείχνει
Γραμμή	δρόμος 🛣️
Ορθογώνια σχήματα	κτήρια 🏠

Πάνω στο σχεδιάγραμμα υπάρχουν ένα σημείο Αφετηρία (από εκεί ξεκινάμε) και ένα σημείο Τέρμα (εκεί καταλήγουμε). Ανάμεσά τους υπάρχουν διάφορα σημεία-στόχοι, όπως δέντρα 🌳, ένα άγαλμα 🗿, ένας πυροσβεστικός σταθμός 🚒 και ένα ψηλό κτήριο 🏢.

Πώς δίνουμε οδηγίες βήμα βήμα

Για να οδηγήσουμε σωστά έναν συμμαθητή μας μέσα στο σχεδιάγραμμα, σπάμε τη διαδρομή σε μικρά κομμάτια. Σε κάθε κομμάτι λέμε προς ποια κατεύθυνση θα προχωρήσει. Χρησιμοποιούμε λέξεις που δείχνουν τη σειρά, όπως:

Πρώτα, προχώρησε …
Μετά, προχώρησε …
Τέλος, προχώρησε …

Έτσι η διαδρομή γίνεται εύκολη να την ακολουθήσει κανείς. Ας δούμε μερικά παραδείγματα οδηγιών, σαν αυτά που ζητάει το μάθημα. (Οι κατευθύνσεις εδώ είναι ένα δείγμα, για να καταλάβεις τον τρόπο· σε ένα πραγματικό σχεδιάγραμμα βρίσκεις τις σωστές κατευθύνσεις κοιτάζοντας τη θέση κάθε σημείου.)

α. Από την αφετηρία μέχρι τα δύο δέντρα 🌳🌳

Πρώτα, προχώρησε βόρεια.
Μετά, προχώρησε ανατολικά.
Τέλος, προχώρησε βόρεια μέχρι τα δύο δέντρα.

β. Από το άγαλμα μέχρι τον πυροσβεστικό σταθμό 🗿➡️🚒

Πρώτα, προχώρησε ανατολικά.
Μετά, προχώρησε νότια.
Τέλος, προχώρησε ανατολικά μέχρι τον πυροσβεστικό σταθμό.

γ. Επιστροφή από τα δύο δέντρα πίσω στην αφετηρία 🌳↩️

Πρώτα, προχώρησε νότια.
Μετά, προχώρησε δυτικά.
Τέλος, προχώρησε νότια μέχρι την αφετηρία.

δ. Από το ψηλό κτήριο μέχρι το τέρμα 🏢🏁

Πρώτα, προχώρησε ανατολικά.
Μετά, προχώρησε βόρεια μέχρι το τέρμα.

Προσοχή στην επιστροφή!

Όταν κάνουμε την αντίστροφη διαδρομή (γυρίζουμε πίσω από όπου ήρθαμε), οι κατευθύνσεις αντιστρέφονται! Αν πήγαμε βόρεια, για να γυρίσουμε πίσω πάμε νότια ⬆️➡️⬇️. Αν πήγαμε ανατολικά, για να γυρίσουμε πάμε δυτικά ➡️➡️⬅️. Οι κατευθύνσεις πάνε πάντα σε ζευγάρια αντιθέτων: βορράς–νότος και ανατολή–δύση.

Τι μάθαμε

Ο ορίζοντας έχει τέσσερις κύριες κατευθύνσεις: βορράς $Β$ , νότος $Ν$ , ανατολή $Α$ και δύση $Δ$ .
Στους χάρτες και τα σχεδιαγράμματα, ο βορράς είναι πάντα πάνω ⬆️.
Ο ήλιος ανατέλλει στην ανατολή ☀️ και δύει στη δύση 🌅.
Για να δώσουμε οδηγίες, χρησιμοποιούμε τα τοπικά επιρρήματα βόρεια, νότια, ανατολικά, δυτικά και τις λέξεις πρώτα, μετά, τέλος.
Στην αντίστροφη διαδρομή, κάθε κατεύθυνση γίνεται η αντίθετή της.