Οι κατευθύνσεις του ορίζοντα 🧭

Όταν στεκόμαστε σε ένα ανοιχτό μέρος, όπως σε μια παραλία 🌊 ή σε έναν λόφο, και κοιτάζουμε γύρω μας, βλέπουμε μακριά τη γραμμή όπου φαίνεται να «ενώνεται» ο ουρανός με τη γη ή τη θάλασσα. Αυτή η γραμμή λέγεται ορίζοντας. Για να μπορούμε να βρίσκουμε τον δρόμο μας και να λέμε πού βρίσκεται κάτι, χωρίζουμε τον ορίζοντα σε κατευθύνσεις.

Τι είναι οι κατευθύνσεις του ορίζοντα

Οι κατευθύνσεις (ή σημεία) του ορίζοντα μας βοηθούν να προσανατολιζόμαστε, δηλαδή να ξέρουμε προς τα πού πηγαίνουμε και πού βρίσκεται ο τόπος που ψάχνουμε.

Οι τέσσερις βασικές κατευθύνσεις του ορίζοντα είναι:

• 🌅 Ανατολή — εκεί που ανατέλλει (βγαίνει) ο Ήλιος το πρωί
• 🌇 Δύση — εκεί που δύει (κρύβεται) ο Ήλιος το βράδυ
• ⬆️ Βορράς — προς τα πάνω, όταν κοιτάζουμε έναν χάρτη
• ⬇️ Νότος — προς τα κάτω, όταν κοιτάζουμε έναν χάρτη

Πώς τοποθετούμε τις τέσσερις κατευθύνσεις

Φαντάσου έναν σταυρό ✚. Σε κάθε άκρη του βάζουμε μία κατεύθυνση. Έτσι δημιουργούμε ένα σχέδιο που μοιάζει με πυξίδα:

• Στο πάνω μέρος βάζουμε τον Βορρά ⬆️
• Στο κάτω μέρος βάζουμε τον Νότο ⬇️
• Στη δεξιά μεριά βάζουμε την Ανατολή ➡️
• Στην αριστερή μεριά βάζουμε τη Δύση ⬅️

Ένας εύκολος τρόπος να τις θυμάσαι με τη σειρά (ξεκινώντας από πάνω και γυρνώντας δεξιόστροφα) είναι: Βορράς – Ανατολή – Νότος – Δύση.

Οι κατευθύνσεις που είναι αντίθετες μεταξύ τους

Κάθε κατεύθυνση έχει μία αντίθετή της, δηλαδή μία κατεύθυνση που βρίσκεται ακριβώς απέναντι. Ας συμπληρώσουμε μαζί τις προτάσεις που κρύβονται πίσω από αυτό το μάθημα:

• Ο Νότος είναι σε αντίθετη κατεύθυνση από τον Βορρά. ⬇️ ↔️ ⬆️
• Η Ανατολή είναι σε αντίθετη κατεύθυνση από τη Δύση. 🌅 ↔️ 🌇

Αυτό συμβαίνει επειδή, όπως στον σταυρό, ο Βορράς είναι πάνω και ο Νότος κάτω (απέναντι), ενώ η Ανατολή είναι δεξιά και η Δύση αριστερά (πάλι απέναντι).

Οι κατευθύνσεις σχηματίζουν γωνία

Σκέψου πάλι τον σταυρό ✚ με τις τέσσερις κατευθύνσεις. Οι γραμμές του σταυρού τέμνονται (συναντιούνται) στη μέση. Εκεί που συναντιούνται, σχηματίζουν γωνίες.

Οι κατευθύνσεις Βορράς – Νότος και Ανατολή – Δύση σχηματίζουν μεταξύ τους έναν ορθό ορθό γωνία (ορθή γωνία). 📐

Η ορθή γωνία είναι ίση με:

Δηλαδή η γραμμή Βορράς–Νότος και η γραμμή Ανατολή–Δύση συναντιούνται και σχηματίζουν την ίδια γωνία που έχει και η γωνία ενός τετραγώνου ή μιας πόρτας.

Οι κατευθύνσεις στον χάρτη

Όταν κοιτάζουμε έναν χάρτη 🗺️, οι κατευθύνσεις τοποθετούνται πάντα με τον ίδιο τρόπο, ώστε όλοι να τον διαβάζουμε το ίδιο:

Έτσι, αν έχουμε τον χάρτη της Κύπρου 🇨🇾 μπροστά μας, ξέρουμε ότι το πάνω μέρος του νησιού δείχνει προς τον Βορρά, το κάτω μέρος προς τον Νότο, η δεξιά πλευρά προς την Ανατολή και η αριστερή πλευρά προς τη Δύση. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να πούμε, για παράδειγμα, ότι μια πόλη βρίσκεται «στα νότια» ή «στα ανατολικά» της Κύπρου.

Οι κατευθύνσεις στην καθημερινή ζωή

Οι κατευθύνσεις του ορίζοντα δεν είναι μόνο για τους χάρτες. Τις χρησιμοποιούμε και σε πολλά πράγματα γύρω μας.

Ένα ωραίο παράδειγμα είναι οι εκκλησίες ⛪. Το ιερό μιας εκκλησίας βρίσκεται πάντα προς την Ανατολή 🌅. Αυτό δεν είναι τυχαίο: οι εκκλησίες χτίζονται έτσι ώστε το ιερό να «κοιτάζει» εκεί που ανατέλλει ο Ήλιος.

Για παράδειγμα, στο Ξωκλήσι του Αγίου Νικολάου στο Παραλίμνι της Κύπρου, το ιερό είναι στραμμένο προς την Ανατολή. Αν λοιπόν στεκόμαστε μπροστά από μια εκκλησία και ξέρουμε ότι το ιερό είναι προς την Ανατολή, μπορούμε αμέσως να βρούμε και τις υπόλοιπες κατευθύνσεις:

• Το ιερό δείχνει την Ανατολή 🌅
• Απέναντι από το ιερό (η είσοδος) είναι η Δύση 🌇
• Στα αριστερά του ιερού είναι ο Βορράς ⬆️
• Στα δεξιά του ιερού είναι ο Νότος ⬇️

Τι πρέπει να θυμάμαι

• Ο ορίζοντας είναι η γραμμή όπου φαίνεται να ενώνεται ο ουρανός με τη γη ή τη θάλασσα. 🌅
• Οι τέσσερις κατευθύνσεις του ορίζοντα είναι: Βορράς, Νότος, Ανατολή, Δύση.
• Ο Ήλιος ☀️ ανατέλλει από την Ανατολή και δύει προς τη Δύση.
• Οι αντίθετες κατευθύνσεις είναι: Βορράς ↔️ Νότος και Ανατολή ↔️ Δύση.
• Οι γραμμές Βορράς–Νότος και Ανατολή–Δύση σχηματίζουν ορθή γωνία $90\ °$. 📐
• Στον χάρτη 🗺️, ο Βορράς είναι πάνω, ο Νότος κάτω, η Ανατολή δεξιά και η Δύση αριστερά.
• Το ιερό κάθε εκκλησίας ⛪ βρίσκεται πάντα προς την Ανατολή. 🌅