Είδη βίας: ενδοσχολική, ενδοοικογενειακή, αθλητική κτλ.
✊ Τι είναι η βία
Η βία είναι πράξη, η οποία έχει ψυχικές ή υλικές επιπτώσεις στο άτομο που τη δέχεται. Βία σημαίνει κάποιος να σκοτώσει, να βλάψει, να καταστρέψει, να ληστέψει, να αποκλείσει.
Αυτές οι πράξεις συνιστούν και τις πέντε βασικές μορφές βίας. Τα είδη βίας είναι εκφράσεις αυτών των βασικών μορφών σε διάφορους χώρους. Σύμφωνα με την παραπάνω διάκριση, οι πέντε μορφές βίας μπορούν να εμφανιστούν σε διάφορους χώρους.
🏫 Ενδοσχολική βία
Στο σχολείο υπάρχει η ενδοσχολική βία, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει αναγνωρισθεί ως σοβαρό πρόβλημα της σχολικής ζωής. Πολλοί μαθητές προβαίνουν σε πράξεις βίας εις βάρος συμμαθητών τους (σχολικός εκφοβισμός, bullying).
Μορφές σχολικού εκφοβισμού
- Τους απειλούν ότι θα τους χτυπήσουν ή τους χτυπούν προκειμένου να τους πάρουν το χαρτζιλίκι ή κάποιο άλλο είδος (μπουφάν, κινητό κτλ.)
- Τους διαπομπεύουν δημόσια με κοροϊδευτικούς χαρακτηρισμούς (σπασίκλα, φυτό κτλ.) προκειμένου να καταστρέψουν τη δημόσια εικόνα τους, να τους προσβάλουν, να τους κάνουν να αισθανθούν άσχημα, να τους αποκλείσουν από παρέες και δραστηριότητες
- Τους κλέβουν πράγματα ή τους καταστρέφουν πράγματα
Ο σχολικός εκφοβισμός φαίνεται ότι έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις. Το 25% των μαθητών έχει υποστεί κάποια μορφή εκφοβισμού μέσα στο σχολείο με συχνότητα 2 έως 3 φορές τον μήνα.
Δυστυχώς, μορφές βίας ασκούν πολλές φορές και οι εκπαιδευτικοί στους μαθητές αλλά και μαθητές στους εκπαιδευτικούς. Όλο και πιο συχνά βλέπουν το φως της δημοσιότητας περιστατικά άσκησης βίας από εκπαιδευτικούς σε μαθητές (λεκτικές προσβολές, ειρωνεία, χτύπημα), αλλά και περιστατικά όπου μαθητές επιτίθενται λεκτικά ή χειροδικούν σε εκπαιδευτικούς.
«Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο διενήργησε μια μεγάλη έρευνα, με σκοπό να μελετήσει τα φαινόμενα βίας και επιθετικότητας μεταξύ παιδιών στο χώρο του σχολείου, τα οποία παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια διεθνώς σημαντική αύξηση. Στην έρευνα πήραν μέρος 3.000 μαθητές Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου από 450 σχολεία όλης της χώρας. […] Σημαντικό ρόλο φαίνεται ότι παίζουν, μεταξύ άλλων: το μέγεθος του σχολείου και ο αριθμός των συστεγαζόμενων σχολείων. Όσο πιο πολλοί είναι οι μαθητές στο σχολείο κι όσο πιο πολλά είναι τα συστεγαζόμενα σχολεία, τόσο υψηλότερη είναι η συχνότητα εμφάνισης επιθετικών πράξεων που εκδηλώνονται από τους μαθητές.» (Φ. Μόττη-Στεφανίδη, Ν. Τσέργας, Όταν τα πράγματα στο σχολείο αγριεύουν, Αθήνα: ΥΠΕΠΘ & Π.Ι., 2000:7-9)
Βάσει του ΦΕΚ 2176/τ.Β΄/08-04-2024, έχει θεσμοθετηθεί και τεθεί σε λειτουργία Ειδική Ψηφιακή Εκπαιδευτική Πλατφόρμα για την αντιμετώπιση ενδοσχολικής βίας και φαινομένων εκφοβισμού στη διεύθυνση https://stopbullying.gov.gr/.
🏠 Ενδοοικογενειακή βία
Στην οικογένεια υπάρχει η ενδοοικογενειακή βία. Η βία μπορεί να ασκηθεί:
- ανάμεσα στους συζύγους
- από τους συζύγους προς τα παιδιά
Ο ακριβής αριθμός των κρουσμάτων ενδοοικογενειακής βίας δεν είναι γνωστός. Είναι πάρα πολλά τα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, τα οποία δεν καταγγέλλονται στην αστυνομία.
Στην ελληνική οικογένεια υπάρχει η νοοτροπία «τα εν οίκω μη εν δήμω» και γι' αυτόν τον λόγο, σε πολλές περιπτώσεις, τα περιστατικά βίας παραμένουν κρυφά. Τα θύματα κακοποίησης, που είναι οι γυναίκες, είτε ντρέπονται να καταγγείλουν το περιστατικό είτε δέχονται συμβουλές από συγγενείς και φίλους:
«κάνε υπομονή για τα παιδιά»
«μην διαλύσεις το σπίτι σου, τα πράγματα θα φτιάξουν»
Φυσικά, τα πράγματα δεν φτιάχνουν και τα παιδιά μεγαλώνουν σε ένα νοσηρό οικογενειακό περιβάλλον.
⚽ Αθλητική βία (βία στα γήπεδα)
Στα γήπεδα υπάρχει η αθλητική βία, η οποία σε αρκετές περιπτώσεις έχει οδηγήσει σε μαζικούς θανάτους νέων ανθρώπων. Εκατοντάδες είναι τα τραγικά περιστατικά βίας στα γήπεδα που έχουν συγκλονίσει την κοινή γνώμη.
Το πιο πολύνεκρο περιστατικό αθλητικής βίας: στις 29 Μαΐου 1985, στο στάδιο Χέιζελ των Βρυξελλών, 39 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 600 τραυματίστηκαν.
Η βία στα γήπεδα έχει οδηγήσει τελικά τους φιλάθλους να μην πηγαίνουν στα γήπεδα. Δυστυχώς, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου οι αψιμαχίες του γηπέδου μεταφέρονται στους δρόμους της πόλης με αποτέλεσμα:
- να διακόπτεται η κυκλοφορία
- να γίνονται καταστροφές καταστημάτων
- να κινδυνεύει η σωματική ακεραιότητα ανύποπτων ανθρώπων που τυχαίνει να περνούν από εκεί κτλ.
Η βία εμφανίζεται σε πέντε βασικές μορφές (θάνατος, βλάβη, καταστροφή, ληστεία, αποκλεισμός) και σε τρεις κύριους χώρους: στο σχολείο, στην οικογένεια και στα γήπεδα.