Ιδιότητες και λειτουργίες του χρήματος
💵 Τι είναι το χρήμα
Χρήμα είναι ο,τιδήποτε γίνεται αποδεκτό ως μέσο ανταλλαγής αγαθών και μέσο μέτρησης της ανταλλακτικής αξίας των άλλων αγαθών.
Μετά την εφεύρεση του χρήματος οι ανταλλαγές από άμεσες έγιναν έμμεσες. Το πράγμα αντί πράγματος αντικαταστάθηκε από το πράγμα αντί χρήματος. Η οικονομία από εμπράγματη έγινε εγχρήματη.
Μέχρι το πρόσφατο παρελθόν χρήμα εξέδιδαν ιδιωτικές τράπεζες. Σήμερα, δικαίωμα έκδοσης χρήματος, ή όπως λέγεται το εκδοτικό προνόμιο, το έχουν μόνο οι εκδοτικές (κρατικές) τράπεζες, δηλαδή μόνο το κράτος.
⚙️ Οι τρεις λειτουργίες του χρήματος
Στη σημερινή εκχρηματισμένη οικονομία το χρήμα διαδραματίζει τρεις σημαντικές λειτουργίες. Το χρήμα είναι:
- 📏 Μέτρο αξίας των αγαθών και υπηρεσιών
- 💳 Μέσο πληρωμών
- 🏦 Μέσο αποταμίευσης
🔑 Οι κυριότερες ιδιότητες του χρήματος
Το χρήμα για να επιτελεί τις παραπάνω λειτουργίες, πρέπει να έχει ορισμένες ιδιότητες, οι κυριότερες από τις οποίες είναι οι εξής:
α) Υποχρεωτικά αποδεκτό μέσο πληρωμών
Το χρήμα είναι κοινώς αποδεκτό μέσο πληρωμών και μάλιστα υποχρεωτικό με νόμο. Και αυτό σημαίνει ότι κάποιος δεν μπορεί να αρνηθεί να πάρει ή να δώσει το χρήμα στις συναλλαγές του.
β) Ύπαρξη πολλαπλάσιων και υποπολλαπλάσιων της μονάδας του χρήματος
Σήμερα στη δική μας οικονομία βασική μονάδα χρήματος είναι το ένα (1) ευρώ. Αν υπήρχαν μόνο χρήματα του ενός ευρώ, τότε πολύ δύσκολα, αγοραστής και πωλητής, θα μετρούσαν δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ για την αγορά ενός αυτοκινήτου. Για να διευκολύνονται οι συναλλαγές υπάρχουν πολλαπλάσια και υποπολλαπλάσια του ευρώ.
γ) Μη γρήγορη φυσική φθορά
Αν το χρήμα υφίσταται γρήγορη αλλοίωση ή φθορά, τότε δυσχεραίνει τις συναλλαγές. Γι' αυτό, σήμερα, εκτός από το χάρτινο χρήμα που υφίσταται κάποια φθορά, υπάρχει και το μεταλλικό χρήμα που φθείρεται δυσκολότερα.
Μέχρι το πρόσφατο παρελθόν χρήμα εξέδιδαν ιδιωτικές τράπεζες. Τα χαρτονομίσματα των τραπεζών μπορούσαν να εξαργυρωθούν σε χρυσό από την τράπεζα που τα εξέδιδε. Γι' αυτό κάθε εκδοτική τράπεζα είχε την υποχρέωση να κυκλοφορεί τόση αξία χαρτονομισμάτων, όση είναι η αξία τους σε χρυσό (κανόνας χρυσού). Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο εγκαταλείφθηκε ο κανόνας χρυσού.
Η αξία του χρήματος εξαρτάται από τις τιμές των αγαθών και υπηρεσιών στην αγορά. Και είναι γνωστό ότι οι τιμές άλλοτε αυξάνονται και άλλοτε μειώνονται. Έτσι, αν οι τιμές αυξάνονται, η αξία του χρήματος μειώνεται, ενώ αν οι τιμές μειώνονται, η αξία του χρήματος αυξάνεται.
Όταν αυξάνονται οι τιμές, λέμε ότι υπάρχει πληθωρισμός. Πληθωρισμός είναι η τάση για συνεχή αύξηση του γενικού επιπέδου των τιμών. Ο πληθωρισμός έχει σημαντικές επιπτώσεις σε όλους τους τομείς της οικονομίας. Πλήττει, κυρίως, αυτούς που έχουν σταθερά εισοδήματα (π.χ. μισθωτούς, συνταξιούχους), γιατί μειώνεται το πραγματικό τους εισόδημα, αφού με τα ίδια χρήματα αγοράζουν λιγότερα προϊόντα.