Το επιχειρείν: ο επιχειρηματίας και η επιχείρηση
«Αν θέλουμε αληθινά να αλλάξουμε τον κόσμο, πρέπει να στραφούμε προς τις επιχειρήσεις. Θεωρώ δηλαδή – παρ’ ότι αριστερός – ότι η κοινωνία του αύριο αποκαλύπτεται και χτίζεται μέσα από την επιχειρηματικότητα.»
(Ντ. Ολιβέν, μάνατζερ, συνέντευξη, περ. ΒΗΜΑgazino, 20 Νοεμβρίου 2005)
💼 Τι είναι η επιχείρηση
Επιχείρηση είναι μια παραγωγική μονάδα, η οποία συνδυάζει τους συντελεστές παραγωγής (έδαφος, εργατική δύναμη, κεφάλαιο) προκειμένου να παράγει προϊόντα και υπηρεσίες με σκοπό το κέρδος.
Η επιχείρηση αποτελεί θεμελιώδη θεσμό της οικονομίας και της κοινωνίας. Η πορεία της εξαρτάται:
- Πρωτίστως από τις ικανότητες του επιχειρηματία.
- Από το θεσμικό πλαίσιο (προϋποθέσεις λειτουργίας, φορολογικό σύστημα κτλ.).
- Από τη νοοτροπία της κοινωνίας (αποδοχή ή όχι από την κοινωνία).
Η επιχείρηση, στην καπιταλιστική οικονομία, προσφέρει πολλά: εργασία στους εργαζόμενους, προϊόντα στους καταναλωτές, κέρδος στον επιχειρηματία, έσοδα (μέρισμα) στους μετόχους, καθώς και έσοδα στο κράτος από την φορολογία.
🏢 Οι λειτουργίες της επιχείρησης
Η επιχείρηση επιτελεί πολλές λειτουργίες, οι οποίες δεν είναι ανεξάρτητες, αλλά η μία επηρεάζει την άλλη. Οι λειτουργίες εξαρτώνται από το μέγεθος της επιχείρησης:
- Στις μεγάλες επιχειρήσεις υπάρχουν πολλές και ξεχωριστές λειτουργίες, κατανεμημένες σε διαφορετικά τμήματα.
- Στις μικρές επιχειρήσεις όλες σχεδόν οι λειτουργίες εμφανίζονται, συνήθως, ως μία, καθώς γίνονται από ελάχιστους εργαζόμενους που δεν εργάζονται σε ξεχωριστά και διακριτά τμήματα.
Οι σημαντικότερες λειτουργίες μιας μεγάλης ή μεσαίας επιχείρησης είναι:
| Λειτουργία | Περιεχόμενο |
|---|---|
| α) Παραγωγική | Η σημαντικότερη· αναφέρεται σε όλες τις δραστηριότητες που αφορούν την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών. |
| β) Εμπορική | Περιλαμβάνει τις δραστηριότητες διάθεσης των προϊόντων μέχρι να φθάσουν στον τελικό καταναλωτή. |
| γ) Οικονομική | Αναφέρεται σε όλες τις δραστηριότητες σχετικά με τα οικονομικά θέματα και τις οικονομικές συναλλαγές. |
| δ) Προσωπικού | Περιλαμβάνει όλες τις δραστηριότητες που αφορούν τη διεύθυνση του προσωπικού (προσλήψεις, τοποθετήσεις σε θέσεις, προαγωγές κτλ.). |
🏭 Διάκριση επιχειρήσεων με βάση τους συντελεστές παραγωγής
α) Επιχειρήσεις εντάσεως εργασίας
Είναι επιχειρήσεις που για την παραγωγή των προϊόντων τους χρησιμοποιούν πολλούς εργαζόμενους. Η εργασία είναι φθηνή, και αυτό συμφέρει τον επιχειρηματία. Τέτοιες επιχειρήσεις είναι οι κλωστοϋφαντουργικές.
Όμως, επειδή η εργασία στις ανεπτυγμένες χώρες είναι «ακριβή», γι’ αυτό οι επιχειρήσεις αυτές μεταναστεύουν σε αναπτυσσόμενες χώρες, που η εργασία είναι «φθηνή». Αυτή η μετανάστευση δημιουργεί προβλήματα στις ανεπτυγμένες χώρες – και στη χώρα μας – διότι προκαλεί ανεργία.
Μια χώρα – και η Ελλάδα – μπορεί να κρατήσει και να προσελκύσει επιχειρήσεις χωρίς να μειώσει τους μισθούς, μέσω:
- 🚧 Δημιουργίας έργων υποδομής (π.χ. δρόμοι, λιμάνια, βιομηχανικές ζώνες).
- 💰 Μείωσης της φορολογίας και άλλων εισφορών (π.χ. Ι.Κ.Α.).
- 📋 Μείωσης της γραφειοκρατίας για την έναρξη και λειτουργία μιας επιχείρησης.
- 🏦 Ύπαρξης άλλων υπηρεσιών (τράπεζες, ασφάλειες, υπηρεσίες διαδικτύου κτλ.).
β) Επιχειρήσεις εντάσεως κεφαλαίου
Είναι επιχειρήσεις, οι οποίες στην παραγωγή των προϊόντων τους χρησιμοποιούν σημαντικό κεφάλαιο. Στις περιπτώσεις αυτές υπάρχουν περισσότερα ή και καλύτερα μηχανήματα και λιγότεροι εξειδικευμένοι εργαζόμενοι. Τέτοιες επιχειρήσεις είναι π.χ. οι χημικές βιομηχανίες και οι επιχειρήσεις νέων τεχνολογιών.
Η Ελλάδα μπορεί να στρέψει το ενδιαφέρον της σε επιχειρήσεις εντάσεως κεφαλαίου. Τα τελευταία χρόνια, η επέκταση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα έχει δημιουργήσει αξιόλογο ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο πρέπει να αξιοποιήσει στην παραγωγική διαδικασία. Οι επιχειρήσεις εντάσεως εργασίας, αν εκσυγχρονίσουν τα μηχανήματά τους και την όλη οργάνωση και λειτουργία τους, μπορούν να γίνουν επιχειρήσεις εντάσεως κεφαλαίου.
Σε μια εποχή όπου υπάρχει ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων, επόμενο είναι πως το κεφάλαιο θα κινηθεί προς τις χώρες εκείνες που θα αποφέρουν περισσότερα κέρδη. Έτσι, πολλές επιχειρήσεις μεταφέρονται από τις οικονομικά ανεπτυγμένες προς τις αναπτυσσόμενες χώρες (από την Ευρώπη προς την Ασία, από την Ελλάδα προς τα Βαλκάνια κτλ.).
⚖️ Επιτυχία, αποτυχία και επιχειρηματικός κίνδυνος
Το επιχειρείν εμπεριέχει την επιτυχία και την αποτυχία. Όποιος ιδρύει μια επιχείρηση αναλαμβάνει και τα οφέλη και τις ζημιές της. Αμέσως με την ίδρυσή της η επιχείρηση αναλαμβάνει υποχρεώσεις έναντι:
- των εργαζομένων
- των προμηθευτών
- των πελατών
- του κράτους
- του κοινωνικού συνόλου
Αν η επιχείρηση επιτύχει, θα έχει κέρδη και ο επιχειρηματίας θα δρέψει τα κέρδη του. Αντίθετα, αν αποτύχει θα υποστεί τις ζημιές. Ο επιχειρηματικός κίνδυνος είναι πανταχού παρών από τη στιγμή της ίδρυσης της επιχείρησης. Αντισταθμίζεται με την ελπίδα του κέρδους.
Αρκετές επιχειρήσεις, εκτός από το κέρδος, έχουν και άλλους στόχους, όπως:
- η κυρίαρχη θέση στην αγορά
- η δημόσια εικόνα
- η ποιότητα των προϊόντων κτλ.
Το κέρδος είναι απαραίτητο για κάθε επιχείρηση. Επιχείρηση με ζημιές δεν μπορεί να υπάρξει.
- Έσοδα – Έξοδα = Κέρδος
- Έξοδα – Έσοδα = Ζημιά
Αν το ενδιαφέρον και την αγάπη για τη ζωή το δίνει η επιθυμία να επιτύχουμε ή να αποκτήσουμε κάτι, τότε το επιχειρείν μπορεί να κάνει τη ζωή πιο ενδιαφέρουσα. Ο επιχειρηματίας, με κριτήριο την οικονομική του δραστηριότητα, είναι μια δημιουργική προσωπικότητα.