Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ⚡
Τι είναι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ☀️
Παράμετρος της αειφόρου ανάπτυξης είναι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Πρόκειται για μορφές ενέργειας που προέρχονται από φυσικούς πόρους, οι οποίοι δεν εξαντλούνται και ανανεώνονται διαρκώς. Τέτοιοι πόροι είναι:
- το φως του ήλιου (ηλιακή ενέργεια)
- ο άνεμος (αιολική ενέργεια)
- το νερό (υδροηλεκτρική ενέργεια) κτλ.
Οι μορφές αυτές ενέργειας δεν απαιτούν εξόρυξη ή καύση, παρεμβάσεις δηλαδή που μπορεί να προκαλέσουν ανεπανόρθωτες βλάβες στο περιβάλλον (ορυχεία, πετρελαιοπηγές, νταμάρια, υψικάμινοι, τεχνητά πηγάδια κτλ.). Επίσης, δεν αφήνουν απόβλητα και είναι πηγές ενέργειας που ανανεώνονται.
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας λέγονται και ήπιες ή πράσινες μορφές ενέργειας, ακριβώς διότι δεν προκαλούν καταστροφή του περιβάλλοντος.
🔋 Τα κυριότερα είδη ανανεώσιμων μορφών ενέργειας
💨 Αιολική ενέργεια
Χρησιμοποιείται από τα αρχαία χρόνια. Με τη δύναμη του αέρα κινούνταν τα πλοία, καθώς ο άνεμος έσπρωχνε τα πανιά τους, όπως επίσης οι μύλοι άλεσης καρπών (αλευρόμυλοι, μύλοι σε ελαιοτριβεία). Τα τελευταία χρόνια, η αιολική ενέργεια έχει αρχίσει να χρησιμοποιείται ευρέως για ηλεκτροπαραγωγή.
☀️ Ηλιακή ενέργεια
Έχει κυρίως θερμικές εφαρμογές όπως οι ηλιακοί θερμοσίφωνες και οι φούρνοι. Τα τελευταία χρόνια, αρχίζει να χρησιμοποιείται και για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
💧 Υδραυλική ενέργεια
Είναι η εκμετάλλευση της δύναμης του νερού που χρησιμοποιείται κυρίως για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια.
🌿 Βιομάζα
(βίος + μάζα). Η μορφή αυτή ενέργειας προέρχεται από:
- τα φυτά
- τα ξύλα
- τα κτηνοτροφικά απόβλητα
- τη λάσπη των βιολογικών καθαρισμών
- τα απορρίμματα (σκουπίδια, τρόφιμα, ζωοτροφές κτλ.)
🌊 Θαλάσσια ενέργεια
Η θάλασσα μπορεί να γίνει πηγή ενέργειας με διάφορους τρόπους. Η κινητική ενέργεια του θαλάσσιου κυματισμού είναι ανεξάντλητη και παρουσιάζει ενδιαφέρον για ενεργειακή εκμετάλλευση.
Ήπια μορφή ενέργειας, αλλά όχι ανανεώσιμη, είναι η γεωθερμική ενέργεια. Προέρχεται από τους θερμοπίδακες ή τις ζεστές πηγές νερού που υπάρχουν σε αρκετές περιοχές του πλανήτη. Η Ισλανδία, η οποία έχει στο έδαφός της πολλούς θερμοπίδακες και πηγές ζεστού νερού, έχει κατορθώσει να καλύπτει το 80% των αναγκών της για θέρμανση από αυτή τη μορφή ενέργειας.
🌐 Η εξάπλωση των ΑΠΕ σήμερα
Τα τελευταία χρόνια, η χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας εξαπλώνεται:
- Στις Η.Π.Α., το 6% της χρησιμοποιούμενης ενέργειας προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές.
- Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο το έτος 2020 το 20% της χρησιμοποιούμενης ενέργειας να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές.
Παρόλα αυτά, η ανθρωπότητα εξαρτάται ακόμη από τις παραδοσιακές μορφές ενέργειας.
📊 Πίνακας: Πηγές ενέργειας σε παγκόσμιο επίπεδο
| Πηγή ενέργειας | Ποσοστό |
|---|---|
| Άνθρακας, πετρέλαιο, φυσικό αέριο | 78% |
| Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας | 17% |
| Πυρηνική ενέργεια | 5% |
Πηγή: J. Macionis, Sociology, Pearson Education Ltd., London, 2009.
Το Φράγμα του ποταμού Λάδωνα στην Αρκαδία σχηματίζει μια τεχνητή λίμνη. Τα νερά της λίμνης κινούν το υδροηλεκτρικό εργοστάσιο της Δ.Ε.Η. Όμως, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα γίνεται κυρίως με συμβατικά καύσιμα και συγκεκριμένα με λιγνίτη (εγχώριος πόρος) και πετρέλαιο (εισαγόμενος πόρος).
✅ Πλεονεκτήματα των ΑΠΕ
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα.
Τα πλεονεκτήματά τους είναι:
- α) Δεν αφήνουν κατάλοιπα ή απόβλητα, όπως συμβαίνει με το πετρέλαιο.
- β) Είναι διαρκείς. Τα ορυκτά καύσιμα κάποτε θα τελειώσουν. Ήδη πολλά μεγάλα κοιτάσματα πετρελαίου έχουν εξαντληθεί και οι ειδικοί ψάχνουν απεγνωσμένα νέα κοιτάσματα.
- γ) Σε πολλές περιπτώσεις, όπως οι ανεμογεννήτριες, το κόστος εγκατάστασης είναι αρκετά χαμηλό.
- δ) Χώρες που δεν έχουν ορυκτό πλούτο (π.χ. κοιτάσματα πετρελαίου) μπορούν να χρησιμοποιήσουν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας προκειμένου να αποδεσμευτούν εν μέρει από τη δαπάνη της αγοράς πετρελαίου και την εξάρτηση που αυτή δημιουργεί από τις χώρες και τις εταιρείες που το παράγουν και το πωλούν.
⚠️ Μειονεκτήματα των ΑΠΕ
Όμως, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν και μειονεκτήματα.
Τα μειονεκτήματά τους είναι:
- α) Έχουν μικρή απόδοση και γι' αυτό μέχρι σήμερα χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά στις παραδοσιακές πηγές ενέργειας. Το υβριδικό αυτοκίνητο, για παράδειγμα, δεν έχει αποδεσμευτεί από τη βενζίνη ή το πετρέλαιο. Η κίνηση του αυτοκινήτου αποκλειστικά με ηλεκτρική ενέργεια δεν έχει ακόμη φτάσει στο σημείο να δώσει ιπποδύναμη και ταχύτητα ανάλογη των βενζινοκινητήρων ή των πετρελαιοκινητήρων. Μεγάλα αστικά κέντρα δεν μπορούν να ηλεκτροδοτηθούν πλήρως από ανανεώσιμες μορφές ενέργειας, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν και εδώ συμπληρωματικά όπως π.χ. φανοστάτες με μικρούς ηλιακούς συσσωρευτές.
- β) Προβλήματα αισθητικής έχουν παρουσιασθεί και με τις ανεμογεννήτριες στα νησιά, καθώς το νησιώτικο τοπίο αλλάζει προς το χειρότερο από τα «δάση» των ανεμογεννητριών.
- γ) Τέλος, η πράσινη οικονομία και η πράσινη ανάπτυξη δεν ανοίγουν πολλές θέσεις εργασίας. Οι ανεμογεννήτριες, οι ηλιακοί συσσωρευτές και τα εργοστάσια επεξεργασίας αποβλήτων ανοίγουν ελάχιστες θέσεις εργασίας σε σχέση με τις παραδοσιακές μορφές ενέργειας.
🎯 Συμπερασματικά
Η αειφόρος ανάπτυξη μπορεί να πραγματοποιηθεί με:
- εκμετάλλευση των φυσικών πόρων που δεν θα τους εξαντλεί
- ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
- διαχείριση των απορριμμάτων με τρόπο που το περιβάλλον να μπορεί να τα απορροφήσει.
Ο περιβαλλοντισμός (environmentalism) είναι πολιτικό κίνημα που αποσκοπεί στην προστασία και βελτίωση του περιβάλλοντος. Αγωνίζεται για τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές που θα δημιουργήσουν τους όρους για να σταματήσει η καταστροφή του περιβάλλοντος. Από τη δεκαετία του 1960 μέχρι σήμερα, ο περιβαλλοντισμός έχει εκφραστεί πολιτικά μέσα από διάφορα κόμματα και κινήματα. Τα πιο σημαντικά από αυτά είναι τα «πράσινα» κόμματα που υπάρχουν σχεδόν σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποτελούν μια από τις βασικές προτάσεις των περιβαλλοντιστών.
Ο καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Δημήτρης Ρόκος έχει διατυπώσει την έννοια της Αξιοβίωτης Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης, η οποία συνδυάζει την προστασία του περιβάλλοντος με τη χρήση της τεχνολογίας και τον πολιτισμό. Αξιοβίωτη ανάπτυξη είναι εκείνη «για την οποία χαίρεται κάποιος να ζει».
Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα του καθενός. Για τη διαφύλαξή του το κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας.