Ατομική και Συλλογική απόφαση

Οι άνθρωποι, οι ομάδες, οι επιχειρήσεις, τα πολιτικά κόμματα, τα σωματεία, τα κράτη έρχονται διαρκώς αντιμέτωπα με επιλογές που πρέπει να κάνουν. Σε αυτές τις περιπτώσεις καλούνται να πάρουν κάποια απόφαση.

🤔 Η ατομική απόφαση

Η ατομική απόφαση είναι ο,τιδήποτε επιλέγει ο καθένας μας να κάνει στην καθημερινή του ζωή. Για παράδειγμα:

• Το αν θα διαβάσουμε ή όχι τα μαθήματα της επόμενης μέρας
• Το αν θα συμμετάσχουμε σε μια εθελοντική δράση
• Ποιον κλάδο σπουδών θα επιλέξουμε
• Αν θα κάνουμε κάποιον φίλο σε ένα μέσο κοινωνικής δικτύωσης

αποτελούν ατομικές αποφάσεις.

Από τι εξαρτάται η λήψη μιας απόφασης

Η λήψη μιας απόφασης εξαρτάται από:

1. Την προσωπικότητα αυτού που την λαμβάνει
2. Τις συγκεκριμένες συνθήκες στις οποίες λαμβάνεται η απόφαση

Η προσωπικότητα συμπυκνώνει την παιδεία και την εμπειρία του ατόμου που αποφασίζει. Διαφορετικά θα αποφασίσει για κάποιο θέμα ένας μορφωμένος άνθρωπος ή κάποιος με εμπειρία ζωής και διαφορετικά κάποιος άλλος με λιγότερη μόρφωση ή χωρίς εμπειρία ζωής.

🛡️ Ο ρόλος της πολιτείας

Σε τέτοιες αποφάσεις αναδεικνύεται η αξία της παιδείας, αλλά και ο ρόλος της πολιτείας να ασκεί τον απαραίτητο έλεγχο. Για παράδειγμα, δεν μπορεί να αφήνονται ανεξέλεγκτες οι επιχειρήσεις να πουλούν και να διαφημίζουν ό,τι θέλουν (όπλα, ναρκωτικά κτλ.) σε όποια τιμή θέλουν (π.χ. αισχροκέρδεια) και η ευθύνη να μετακυλίεται στον καταναλωτή ή τον θεατή.

Αναντίρρητα, ο καταναλωτής και ο θεατής έχουν ευθύνη για τις επιλογές τους, αλλά χρειάζεται και ο έλεγχος της πολιτείας.

🌍 Ο ρόλος των συνθηκών

Οι συνθήκες, επίσης, εξαρτώνται από την κατάσταση στην οποία βρίσκεται όποιος καλείται να πάρει μια απόφαση:

• Διαφορετικά θα αποφασίσει ένας άνθρωπος σε καιρό ειρήνης και διαφορετικά σε κατάσταση πολέμου.
• Διαφορετικά θα αποφασίσει για το πόσο θα αγοράσει ένα μπουκάλι νερό ένας άνθρωπος που ζει σε μια μεγαλούπολη και διαφορετικά αν βρίσκεται χαμένος σε μια έρημο.

Στην πρώτη περίπτωση, έχει τη δυνατότητα να αποφύγει περιπτώσεις αισχροκέρδειας στις οποίες κάποιοι μπορεί να προσπαθήσουν να του πουλήσουν το νερό σε υψηλή τιμή. Στη δεύτερη περίπτωση, είναι έτοιμος να αποδεχθεί κάθε τίμημα καθώς κινδυνεύει η ζωή του.

👥 Η συλλογική απόφαση

Η συλλογική απόφαση λαμβάνεται από ομάδες, κόμματα, σωματεία, κράτη κτλ. με δύο, κυρίως, τρόπους:

α) Δημοκρατικά 🗳️

Με βάση την αρχή της πλειοψηφίας. Παράδειγμα, ο λαός στο δημοκρατικό πολίτευμα αποφασίζει σχετικά με το ποιο κόμμα θα αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας, ποια παράταξη θα αναλάβει την ηγεσία του Δήμου κτλ.

β) Συγκεντρωτικά ή επιτελικά 🎯

Όπου ένα πρόσωπο σε συνεργασία με κάποιο επιτελείο αποφασίζουν λαμβάνοντας υπόψη τις γνώμες κάποιων ειδικών. Παράδειγμα, συγκεντρωτικά ή επιτελικά παίρνονται οι αποφάσεις που αφορούν ειδικά θέματα, όπως:

• Η διαχείριση μιας θεομηνίας
• Η διάσωση ενός αεροπλάνου κτλ.

⚖️ Σχέση των δύο τρόπων

Οι αρνητές της δημοκρατίας συγχέουν, συχνά, τους δύο τρόπους λήψης απόφασης. Για παράδειγμα, ταυτίζουν τη διακυβέρνηση ενός αεροπλάνου με τη διακυβέρνηση της χώρας, ώστε να καταλήξουν ότι ο πολίτης δεν μπορεί τελικά να έχει λόγο στη διακυβέρνηση της χώρας όπως δεν μπορεί να έχει λόγο και στη διακυβέρνηση του αεροπλάνου.

Πρόκειται για «σόφισμα». Προφανώς, οι ειδικοί έχουν τον πρώτο και κύριο λόγο στην αντιμετώπιση ειδικών καταστάσεων. Η πολιτική, όμως, είναι εκείνη που σε τελική ανάλυση δίνει τα μέσα που θα χρησιμοποιήσει ο ειδικός, την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει. Για παράδειγμα:

• Το αν οι επιπτώσεις ενός σεισμού θα αντιμετωπισθούν από κρατικούς φορείς ή επιχειρήσεις
• Το αν η αεροπορική εταιρεία θα είναι ιδιωτική ή δημόσια

💼 Η απόφαση στην οικονομία και τις επιχειρήσεις

Η λήψη της απόφασης είναι, επίσης, βασική έννοια στην οικονομική επιστήμη και στον χώρο των επιχειρήσεων.

• Οι οικονομολόγοι καλούνται διαρκώς να λάβουν αποφάσεις για μέτρα οικονομικής πολιτικής που αφορούν επενδύσεις, μισθούς, συντάξεις, επιδόματα ανεργίας, πολιτική των τιμών των προϊόντων.
• Τα στελέχη των επιχειρήσεων, επίσης, παίρνουν σημαντικές αποφάσεις που αφορούν το μέλλον αυτών των επιχειρήσεων.

Στις αποφάσεις τους, τα στελέχη των επιχειρήσεων λαμβάνουν υπόψη τους:

• Το κόστος
• Τις ευκαιρίες
• Τους κινδύνους
• Τα μέσα
• Τα προσδοκώμενα οφέλη