1. Βασική Θεωρία
ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ
Κάτι δεν κατάλαβες; Επίλεξε το κομμάτι και πάτα «Ρώτα τον Ευκλείδη». Σου το εξηγεί αμέσως.

Ο ψηφιακός πολίτης

💻 Η έκρηξη της επικοινωνίας

Η Τεχνολογία των Επικοινωνιών και των Πληροφοριών (Τ.Π.Ε.) οδήγησε στην έκρηξη της επικοινωνίας. Η επικοινωνία χαρακτηρίζει κάθε τομέα της κοινωνίας, οπότε ίσως ορθώς γίνεται λόγος για κοινωνία της επικοινωνίας.

Η κοινωνία των πληροφοριών, ο ψηφιακός κόσμος, είναι παρών και, σύμφωνα με τον Ν. Νεγρεπόντη, θα επικρατήσει, διότι δεν υπάρχει κανένα όριο ταχύτητας στην κοινωνία των πληροφοριών. Επίσης, ο Μ. Δερτούζος, αναφέρει ότι «η τεχνολογία είναι εξίσου απεριόριστη με την ανθρώπινη φαντασία».

🌐 Το διαδίκτυο

Υπάρχουν προγράμματα στο διαδίκτυο που σε ταξιδεύουν σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου. Και το ερώτημα είναι: αυτή η εποπτεία του κόσμου, από τον κάθε πολίτη του κόσμου, μπορεί να αλλάξει την αντίληψή του για τον κόσμο;

Η ιστορία του διαδικτύου

Το διαδίκτυο ξεκίνησε έτσι, χωρίς πρόγραμμα. Ελεύθερο σε όλους, χωρίς περιορισμούς. Ξεκίνησε ως δίκτυο επιστημόνων και βήμα ιδεών, και εξελίχθηκε σε παγκόσμιο δίκτυο ενημέρωσης, ψυχαγωγίας, επικοινωνίας κτλ., αλλά και ως βήμα άμεσης δημοκρατίας.

Στην ψηφιακή εποχή τα πάντα θα είναι σε ψηφιακή μορφή. Ήδη σχολεία, δήμοι, κράτη, επιχειρήσεις λειτουργούν και ψηφιακά. Το μεγάλο πλεονέκτημα είναι ότι όλοι μπορούν να έχουν άμεση πρόσβαση στον παγκόσμιο ιστό.

🗳️ Πολίτες και πολιτική στο διαδίκτυο

Είναι γεγονός ότι στην εποχή του διαδικτύου ολοένα και περισσότεροι πολίτες, είτε μόνοι είτε ως ομάδες δημιουργούν δίκτυα και οργανώνονται σε κοινότητες με στόχο να συμμετέχουν στα πολιτικά δρώμενα.

Κάνουν προτάσεις, αλλά, κυρίως, ελέγχουν και απαιτούν διαφάνεια από όλους:

  • Βουλή
  • κυβέρνηση
  • κόμματα
  • πολιτικούς

Έτσι οι πολίτες αλλάζουν την πολιτική, επιδρούν στην «Ημερήσια Διάταξη», επηρεάζουν το πολιτικό γίγνεσθαι.

🎓 Ο ψηφιακός πολίτης

Στην κοινωνία της γνώσης και της πληροφορίας, ο σημερινός μαθητής και αυριανός ψηφιακός πολίτης για να συμμετέχει ελεύθερα και υπεύθυνα χρειάζεται να έχει:

  • γνώση
  • ικανότητα διαχείρισης της πληροφορίας

⚡ Πώς οι Τ.Π.Ε. μπορούν να προωθήσουν τη δημοκρατία

Ειδικότερα οι πολίτες μπορούν:

α) Να ψηφίζουν ηλεκτρονικά

Σε κάθε είδους εκλογές ή δημοψηφίσματα από το σπίτι τους μέσω του Η/Υ ή από ειδικά μηχανήματα που θα είναι εγκατεστημένα σε κεντρικά σημεία της πόλης (όπως π.χ. τα Α.Τ.Μ. των τραπεζών).

β) Να ασκούν δημόσιο έλεγχο

Αυτό συμβαίνει όταν υπάρχει πλήρης δημοσιότητα και διαφάνεια στις δημόσιες υποθέσεις. Δηλαδή, κάθε πολίτης που αναλαμβάνει δημόσιο αξίωμα, στην αρχή και στο τέλος της θητείας του, υφίσταται τον προβλεπόμενο έλεγχο.

Η δημοσίευση του «πόθεν έσχες», των προκηρύξεων διαγωνισμών του δημοσίου, αποφάσεων και εγκυκλίων στο διαδίκτυο δίνει τη δυνατότητα άμεσου ελέγχου από τους ενδιαφερόμενους.

🔧 Προϋποθέσεις για την ηλεκτρονική δημοκρατία

Για να εφαρμοστεί η ηλεκτρονική δημοκρατία χρειάζονται και ορισμένες προϋποθέσεις:

Πρώτον: Η ύπαρξη αναγκαίας τεχνολογίας

Αυτή υπάρχει. Ήδη έχουν γίνει πειραματικές εφαρμογές σε Η.Π.Α., Ελλάδα κτλ., για ηλεκτρονικά δημοψηφίσματα, ηλεκτρονικές συνελεύσεις πολιτών κτλ. Είναι λοιπόν εφικτό και το κόστος είναι μικρό.

Δεύτερον: Η ύπαρξη αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης

Γι' αυτό χρειάζεται και στην Ελλάδα η δημιουργία μιας σύγχρονης, ευέλικτης και αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης.

Τρίτον: Η ύπαρξη αντικειμενικής ενημέρωσης για τα υπό συζήτηση θέματα

Δεδομένου ότι υπεύθυνος πολίτης είναι ο ενημερωμένος πολίτης, η ενημέρωση είναι προϋπόθεση της δημοκρατίας.

⚖️ Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα του διαδικτύου

Η τεχνολογία των επικοινωνιών και πληροφοριών μπορεί να συμβάλλει στη μεγαλύτερη ελευθερία και δημοκρατία. Αλλά, η ίδια τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί και από τους εχθρούς της ελευθερίας και της δημοκρατίας.

✅ Πλεονεκτήματα

  • 🆓 Όποιος έχει πρόσβαση μπορεί να αναζητεί όποιες πληροφορίες θέλει και, επιπλέον, να τις διοχετεύει όπου θέλει.
  • 🗣️ Κάθε χρήστης μπορεί να εκφράσει/διατυπώσει τις απόψεις του, είτε φτιάχνοντας δική του ιστοσελίδα, είτε συμμετέχοντας σε συζητήσεις μέσω διαδικτύου.

❌ Μειονεκτήματα

  • 📚 Η δυνατότητα πληροφόρησης και έκφρασης γνώμης δεν αρκεί. Η δυνατότητα για «απεριόριστη» πληροφόρηση, ουσιαστικά σημαίνει αδυναμία πληροφόρησης. Επιπλέον, δεν έχουν όλοι αυτή τη δυνατότητα (ψηφιακός αναλφαβητισμός).
  • 🏠 Η μείωση της συμμετοχής και η απομόνωση. Η αντικατάσταση της πραγματικότητας από την εικονική πραγματικότητα οδηγεί στην ψευδή αντίληψη της πραγματικότητας και εν τέλει σε κοινωνική απομόνωση.

🌊 Κατακλυσμός πληροφοριών

Ο πολίτης μπορεί να έχει άμεση και πλήρη ενημέρωση για οτιδήποτε, οποτεδήποτε, οπουδήποτε. Όμως, ήδη ο όγκος πληροφοριών που διακινείται στο διαδίκτυο είναι τεράστιος. Πραγματικός κατακλυσμός πληροφοριών.

🧩 Η αντίφαση του ψηφιακού πολίτη

Ο ψηφιακός πολίτης της ηλεκτρονικής δημοκρατίας έχει πολλές δυνατότητες. Μπορεί να ψηφίζει από τα πιο μικρά ως τα πιο μεγάλα και μάλιστα από την πολυθρόνα του σπιτιού του.

Είναι παρών μέσω διαδικτύου αλλά απών από την άμεση επικοινωνία. Και αυτή η εξ αποστάσεως συμμετοχή οδηγεί σε κοινωνική απομόνωση.

Η εμφανής αντίφαση
  • Από τη μια μεριά το διαδίκτυο διευρύνει τα όρια του κόσμου, με ταξιδεύει παντού, στην άλλη άκρη του κόσμου.
  • Από την άλλη περιορίζει τα όρια του κόσμου, με καθηλώνει μπροστά στην οθόνη του ηλεκτρονικού υπολογιστή.

⚖️ Νόμος και διαδίκτυο

Συμμετοχή στο διαδίκτυο δεν σημαίνει συμμετοχή σε κάποια άλλη διάσταση, στην οποία δεν ισχύουν οι νόμοι της πολιτείας.