Φορολογική συνείδηση

💸 Τι είναι η φορολογία

Η φορολογία είναι τα ποσά που είναι υποχρεωμένοι οι πολίτες και οι επιχειρήσεις να καταβάλλουν στην πολιτεία για:

• το εισόδημα και την περιουσία τους
• ή τη δραστηριότητα που ασκούν

📋 Άμεσοι και έμμεσοι φόροι

Οι φόροι χωρίζονται σε άμεσους και σε έμμεσους.

Άμεσοι φόροι

Είναι αυτοί που πληρώνουν απευθείας οι φορολογούμενοι, όπως είναι:

• ο φόρος εισοδήματος
• ο φόρος ακινήτων
• ο φόρος κληρονομιάς κτλ.

Πρόκειται, δηλαδή, για φόρους που πληρώνουν όσοι έχουν ένα συγκεκριμένο ύψος εισοδήματος ή μια συγκεκριμένη περιουσιακή κατάσταση.

Έμμεσοι φόροι

Είναι οι φόροι που πληρώνονται έμμεσα, δηλαδή μέσω της κατανάλωσης προϊόντων και υπηρεσιών, π.χ. ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.).

⚠️ Το πρόβλημα του εντοπισμού των εισοδημάτων

Το πρόβλημα είναι ότι τα εισοδήματα που μπορούν εύκολα να εντοπισθούν και να φορολογηθούν είναι οι μισθοί και οι συντάξεις. Τα εισοδήματα των ελεύθερων επαγγελματιών δεν είναι εύκολο να εντοπισθούν, καθώς ο επαγγελματίας μπορεί να μην κόψει αποδείξεις ή τιμολόγια και να φοροδιαφύγει.

🚫 Η φοροδιαφυγή στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα αποτελεί πρόβλημα η απουσία φορολογικής συνείδησης, η άρνηση ή η προσπάθεια πολιτών και επιχειρήσεων να κρύψουν τα εισοδήματα και την περιουσία τους προκειμένου να φοροδιαφύγουν.

Τεχνάσματα φοροδιαφυγής

α) Η απόκρυψη εισοδημάτων (κάποιος που δεν κόβει αποδείξεις για τα προϊόντα που πουλά ή τις υπηρεσίες που παρέχει).

β) Η εμφάνιση πλαστών δαπανών (με τη χρήση τιμολογίων που δεν ανταποκρίνονται σε αγορά προϊόντων ένα πρόσωπο ή επιχείρηση μπορεί να αυξάνει φαινομενικά τις δαπάνες του, ώστε να γλυτώνει φόρους).

γ) Η ίδρυση πλασματικών εταιρειών με έδρα σε χώρες με ειδικό φορολογικό καθεστώς. Οι χώρες αυτές ονομάζονται φορολογικοί παράδεισοι. Πολλές από τις χώρες αυτές αρνούνται να δώσουν στοιχεία σχετικά με τους καταθέτες και το ύψος των καταθέσεών τους, εξασφαλίζοντας έτσι περιβάλλον πλήρους ασφάλειας σε φοροφυγάδες αλλά και σε κατόχους παράνομου χρήματος.

Σε αυτές τις χώρες, πολλοί επιχειρηματίες που θέλουν να φοροδιαφύγουν ιδρύουν υπεράκτιες εταιρείες (offshore). Δηλώνουν δηλαδή ως έδρα της εταιρείας τους κάποιο «φορολογικό παράδεισο» προκειμένου να αποφύγουν την πληρωμή φόρων στη χώρα τους.

⚖️ Γιατί η φοροδιαφυγή είναι αντικοινωνική

Η φοροδιαφυγή είναι μια πράξη βαθιά αντικοινωνική. Όταν αυτοί που έχουν μεγάλα εισοδήματα και μεγάλη περιουσία κατορθώνουν να υπεκφεύγουν της πληρωμής του φόρου που τους αναλογεί, τότε το βάρος της φορολογίας πέφτει στα πιο αδύναμα οικονομικά στρώματα (μισθωτοί, συνταξιούχοι).

Η φοροδιαφυγή στερεί από το κράτος πολύτιμους πόρους με τους οποίους μπορεί να γίνει κοινωνική πολιτική (νοσοκομεία, σχολεία, δημόσιοι δρόμοι κτλ.).

📊 Δίκαιη φορολογία και αναδιανομή

Η κοινωνικά δίκαιη φορολογία είναι από τα μέτρα που έχει στα χέρια του το κράτος προκειμένου να εφαρμόσει πολιτική αναδιανομής του εισοδήματος.

Η φοροδιαφυγή στην Ελλάδα κινείται σε υψηλά επίπεδα. Η μείωσή της θα δημιουργούσε τους όρους για να διευρυνθεί η κοινωνική πολιτική της χώρας.

🛡️ Πάταξη της φοροδιαφυγής

Είναι αναγκαία η παρέμβαση της πολιτείας τόσο:

• στην πάταξη της φοροδιαφυγής
• όσο και στη διαμόρφωση φορολογικής συνείδησης στους πολίτες

🏛️ Διαφθορά και απουσία συνείδησης

Στη διαμόρφωση της απουσίας φορολογικής συνείδησης στη χώρα μας έχει συμβάλει και η διαφθορά. Αρκετοί πολίτες αμφισβητούν ότι τα χρήματα που πληρώνουν μέσω της φορολογίας στο κράτος πηγαίνουν σε έργα κοινωνικής πρόνοιας και υποδομής κτλ.

Όταν το κράτος δεν διαχειρίζεται με διαφάνεια τα χρήματα των πολιτών, δημιουργεί το ίδιο τους όρους για την εμφάνιση της απουσίας φορολογικής συνείδησης.

Υπάρχουν αρκετά περιστατικά πολιτικών ή επιχειρηματιών που έχουν αποκαλυφθεί ότι έχουν φοροδιαφύγει. Τέτοια περιστατικά καλλιεργούν στους πολίτες το αίσθημα της αδικίας αλλά και το ότι είναι μάταιο οι ίδιοι να πληρώνουν φόρους.

Η πολιτεία έχει υποχρέωση να διαμορφώσει ένα δίκαιο φορολογικό σύστημα, αλλά και να καλλιεργήσει τη φορολογική συνείδηση στους πολίτες.

⚖️ Νομοθετικό πλαίσιο

Τι θεωρείται φοροδιαφυγή σύμφωνα με τον νόμο

α) η μη καταβολή βεβαιωμένων χρεών προς το Δημόσιο
β) η παράλειψη υποβολής, ή ανακριβούς υποβολής φορολογικής δήλωσης
γ) η μη απόδοση Φ.Π.Α. ή άλλων παρακρατούμενων φόρων
δ) η έκδοση ή λήψη πλαστών ή εικονικών ή νοθευμένων φορολογικών στοιχείων