Αγωγή καταναλωτή
🛒 Μια νέα προτεραιότητα
Χρειάζεται ένας άλλος προσανατολισμός που θα έχει ως πρώτη προτεραιότητα τον άνθρωπο και όχι τα προϊόντα του ανθρώπου. Επομένως, «μέτρον πάντων άνθρωπος και όχι κατανάλωση».
Το αίτημα είναι να παύσει να είναι στόχος ζωής η κατανάλωση. Να δημιουργηθούν στόχοι διαφορετικοί για τους οποίους οι άνθρωποι θα άξιζε να κοπιάσουν και να αγωνιστούν, στόχοι που θα δίνουν νόημα στη ζωή τους.
💸 Η καταναλωτική κοινωνία
Το αντίθετο της φτώχειας είναι ο πλούτος. Δίπλα ή απέναντι από τις κοινωνίες της φτώχειας και της στέρησης, υπάρχουν οι κοινωνίες του πλούτου και της κατανάλωσης.
Οι κοινωνίες της κατανάλωσης δημιουργήθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κυρίως στις Η.Π.Α. και στην Ευρώπη. Σήμερα, στις αρχές του 21ου αιώνα αρκετές κοινωνίες στον πλανήτη είναι καταναλωτικές κοινωνίες.
Η οικονομική ανάπτυξή τους στηρίχθηκε στην κατανάλωση. Μια διαρκώς αυξανόμενη κατανάλωση ικανοποιείται από μια διαρκώς αυξανόμενη παραγωγή. Εδώ, δεν προσδιορίζει η παραγωγή την κατανάλωση αλλά η κατανάλωση την παραγωγή. Μόνο που η κατανάλωση κατασκευάζεται, κυρίως μέσα από τη διαφήμιση και το μάρκετινγκ, τα οποία κατασκευάζουν ανάγκες κατανάλωσης.
🎯 Πραγματικές και κατασκευασμένες ανάγκες
Η κατανάλωση αγαθών γίνεται για να καλυφθούν είτε ανάγκες πραγματικές είτε ανάγκες κατασκευασμένες. Αρκετές φορές η κατανάλωση γίνεται για λόγους επίδειξης.
Παράδειγμα: η αγορά ενός απλού ρολογιού εξυπηρετεί την ανάγκη μας για μέτρηση του χρόνου, ενώ η αγορά ενός ακριβού ρολογιού εξυπηρετεί, συνήθως, την ανάγκη για επίδειξη ή για επιβεβαίωση της κοινωνικής θέσης. Το ίδιο ισχύει και με την αγορά ενός κινητού τηλεφώνου και τόσων άλλων αγαθών.
Για κάποιους η κατανάλωση λειτουργεί ως επιβεβαίωση της ύπαρξής τους —καταναλώνω άρα υπάρχω.
⚠️ Οι συνέπειες του καταναλωτισμού
Η ανάγκη για να ικανοποιηθούν οι κατασκευασμένες ανάγκες έχει οδηγήσει σε μια διαρκή κινητοποίηση, σε έναν αδυσώπητο ανταγωνισμό στον οποίο ο άνθρωπος έχει χάσει την ανθρωπιά του, αφού ισχύει η αρχή homo hominis lupus.
Έχει οδηγήσει:
- στην αλλοτρίωση του ανθρώπου
- στην καταστροφή του περιβάλλοντος
Ο άνθρωπος αναλώνει τον εαυτό του και τους πόρους της φύσης για να καταναλώνει ό,τι του επιβάλλουν. Βέβαια, δεν πιστεύει ότι του επιβάλλουν κάποιοι άλλοι, αλλά ότι είναι επιλογή του.
Ο καταναλωτισμός ζει το μεγαλείο του, αφού καθένας επιλέγει ελεύθερα τη σκλαβιά του στα δεσμά της κατανάλωσης. Η συνήθεια είναι ακατανίκητη. Όσο εύκολα αυξάνει κανείς την κατανάλωση, τόσο δύσκολα τη μειώνει.
🆓 Η «ελευθερία» της αγοράς
Ο άνθρωπος-καταναλωτής ζει για να καταναλώνει. Η ελευθερία της αγοράς επιτάσσει απελευθέρωση από κάθε περιορισμό. Η ελευθερία της αγοράς δεν θέλει περιορισμούς από αρχές και αξίες, δεν θέλει απαγορεύσεις. Απαγορεύονται οι απαγορεύσεις. Αυτό είναι το κυρίαρχο αίτημα της αγοράς. Γι' αυτό και το κράτος πρέπει να παρεμβαίνει στην αγορά.
📖 Η ανάγκη για αγωγή καταναλωτή
Η αγωγή του καταναλωτή είναι αναγκαία μέσα στον ορυμαγδό καταναλωτικών μηνυμάτων που δέχεται ο σύγχρονος άνθρωπος. Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε τη διαφήμιση; Τι πραγματικά μας χρειάζεται και τι όχι;
Η επαναϊεράρχηση των αναγκών του βίου μας κρίνεται απαραίτητη. Χρειάζεται η αγωγή καταναλωτή από την παιδική ηλικία για να μάθει το παιδί να διαμορφώνει ορθή καταναλωτική συμπεριφορά.
Το 1991, η ελληνική νομοθεσία ενσωματώνει την κοινοτική νομοθεσία και κατοχυρώνει και για τον Έλληνα καταναλωτή τα δικαιώματά του. Τα δικαιώματά μας ως καταναλωτών δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, αλλά συγκεκριμένα δικαιώματα νομοθετικά κατοχυρωμένα. Περισσότερες πληροφορίες στο Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ (https://www.ekpizo.gr).
✨ Ποιοτική ανάπτυξη και νόημα ζωής
Κάθε χώρα επιζητεί την ανάπτυξη. Όμως, δεν είναι δείγμα ανάπτυξης το παραλήρημα του καταναλωτισμού. Ζητούμενο είναι ένα ανώτερο ποσοτικά αλλά και ποιοτικά επίπεδο ζωής.
Αυτό επιτυγχάνεται όταν ο στόχος της ζωής, το νόημα της ζωής δεν βρίσκεται στην κατανάλωση αλλά:
- στις ανθρώπινες σχέσεις (αγάπη, αλληλεγγύη, επικοινωνία, συμπόνοια κτλ.)
- στη συλλογική δράση για έναν καλύτερο κόσμο