Τα πολιτικά κόμματα 🎗️🗳️
Τι είναι τα πολιτικά κόμματα;
Τα πολιτικά κόμματα είναι ενώσεις πολιτών που έχουν ως σκοπό:
- τον επηρεασμό και κυρίως
- την κατάκτηση της εξουσίας,
με απώτερο στόχο να εφαρμόσουν το πρόγραμμά τους.
🏛️ Απαραίτητοι θεσμοί της δημοκρατίας
Τα κόμματα είναι πολιτικοί θεσμοί απαραίτητοι για τη λειτουργία της δημοκρατίας. Είναι οι βασικοί θεσμοί του πολιτικού συστήματος.
Οι διαφορετικές ιδεολογίες και απόψεις για την οργάνωση της οικονομίας, της κοινωνίας, της πολιτείας, έχουν ως όχημα τα κόμματα.
Κατά συνέπεια, το αίτημα της κατάργησης των κομμάτων συμπίπτει με την επιδίωξη για κατάργηση της ίδιας της δημοκρατίας.
📚 Δημοκρατική πολιτική παιδεία
Οι σύγχρονες δημοκρατίες και τα πολιτικά κόμματα είναι ανάγκη να αναπτύξουν την δημοκρατική πολιτική παιδεία.
Χωρίς δημοκρατική πολιτική παιδεία:
- Οι πολίτες πέφτουν θύματα της δημαγωγίας και του φανατισμού.
- Αναμένουν τους «σωτήρες» που θα τους σώσουν, χωρίς οι ίδιοι να συμμετέχουν στα κοινά.
Η δημοκρατική πολιτική παιδεία δίνει στον πολίτη την ικανότητα να κατανοήσει την οικονομική, κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα στην οποία ζει.
⚖️ Κόμματα και δημοκρατία
Υπάρχουν κόμματα που δεν σέβονται τη δημοκρατία και κάποια που προσπαθούν να την καταργήσουν.
Βέβαια μια δημοκρατική κοινωνία μπορεί να είναι ανεκτική και να σέβεται ακόμα και τους εχθρούς της. Ίσως μάλιστα και να είναι αυτό ακριβώς το μεγαλείο της.
Το Σύνταγμα ορίζει ξεκάθαρα ότι:
«Έλληνες πολίτες που έχουν το εκλογικό δικαίωμα μπορούν ελεύθερα να ιδρύουν και να συμμετέχουν σε πολιτικά κόμματα, που η οργάνωση και η δράση τους οφείλει να εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος».
🎓 Τα κόμματα ως «πολιτικό σχολείο»
Τα πολιτικά κόμματα μπορούν να αποτελέσουν «πολιτικό σχολείο» για τους νέους, δεδομένου ότι η διάπλαση ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών, δεν είναι μόνον υπόθεση της εκπαίδευσης αλλά και των κομμάτων.
Στα κόμματα, οι νέοι μπορούν να μάθουν:
- 💬 να συνδιαλέγονται
- 🤝 να συμμετέχουν
- 👥 να συνυπάρχουν
- 🗳️ να συναποφασίζουν
🔑 Έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας
Παρά τις όποιες αδυναμίες και δυσλειτουργίες τους, τα πολιτικά κόμματα είναι απαραίτητα. Αποτελούν:
- βασικό και απαραίτητο πολιτικό θεσμό της δημοκρατίας
- έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας, αφού μέσα από τα κόμματα εκφράζεται η κοινωνία
«Ας μην ομιλώμεν κατά των πολιτικών κομμάτων. Να ευχόμεθα όπως τα πολιτικά κόμματα να ευτυχήσουν να ανεύρουν ηγέτας, οι οποίοι γνωρίζουν ότι έρχονται εις την εξουσίαν διά του κόμματός των, αλλά ότι έρχονται εις την εξουσίαν αποφασισμένοι να μην γίνουν όργανα του κόμματος αυτών, θυσιάζοντες το γενικόν συμφέρον δια το συμφέρον του κόμματός των» (Ελευθέριος Βενιζέλος).
Είναι βέβαιο ότι «δίχως κόμματα δεν μπορεί να λειτουργήσει η δημοκρατία, αλλά το καπέλωμα από τα κόμματα κάθε κοινωνικής δραστηριότητας (οικονομικής, πολιτισμικής, πολιτικής, αθλητικής κτλ.) είναι ολοκληρωτισμός και τυραννία». (Γιανναράς Χρ., Η Ελληνική ετοιμότητα για την Ευρωπαϊκή ενοποίηση, εκδ. Α.Α. Λιβάνης)
Παρά το γεγονός ότι τα πολιτικά κόμματα είναι βασικά στοιχεία του πολιτικού συστήματος, η συμμετοχή των πολιτών σε αυτά είναι μικρή. Πολύ μικρό ποσοστό των πολιτών είναι μέλη κομμάτων και από αυτό ελάχιστο συμμετέχει στις κομματικές διαδικασίες.
Μάλιστα, εμφανίζεται και το φαινόμενο ένα μεγάλο ποσοστό από αυτό το μικρό ποσοστό μελών, να γίνονται μέλη όχι επειδή θέλουν να συμμετάσχουν στα κοινά, αλλά επειδή προσδοκούν την εξαργύρωση της συμμετοχής τους (π.χ. καλύτερη θέση στην εργασία τους, συμμετοχή σε συμβούλια, εύρεση εργασίας με γνωριμίες που κάνουν στο πολιτικό κόμμα κτλ.).