Η Περιφέρεια - Η ευρύτερη κοινωνία
🗺️ Τι είναι η Περιφέρεια
Η χώρα μας αποτελείται από 13 Περιφέρειες. Οι Περιφέρειες σχεδιάζουν, προγραμματίζουν και υλοποιούν πολιτικές σε περιφερειακό επίπεδο στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, σύμφωνα με τις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής της χώρας, λαμβάνοντας υπόψη και τις εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές.
🏛️ Όργανα της Περιφέρειας
Όργανα της Περιφέρειας είναι:
- ο περιφερειάρχης,
- οι αντιπεριφερειάρχες,
- το περιφερειακό συμβούλιο,
- η οικονομική επιτροπή,
- η εκτελεστική επιτροπή.
Σε κάθε Περιφέρεια τον περιφερειάρχη επικουρούν αντιπεριφερειάρχες. Ειδικά στις περιφέρειες Βορείου, Νοτίου Αιγαίου και Ιονίων Νήσων οι ανωτέρω αντιπεριφερειάρχες εκλέγονται ανά ένας σε κάθε νομό.
🗳️ Εκλογές περιφερειακών αρχών
Ο περιφερειάρχης, οι αντιπεριφερειάρχες και τα μέλη του περιφερειακού συμβουλίου εκλέγονται με άμεση, καθολική και μυστική ψηφοφορία.
Οι εκλογές γίνονται κάθε πέντε (5) χρόνια, ταυτόχρονα με τις δημοτικές εκλογές, στα ίδια εκλογικά τμήματα, με τις ίδιες εφορευτικές επιτροπές και τους ίδιους αντιπροσώπους της δικαστικής αρχής και εφόρους αντιπροσώπων, αλλά η ψηφοφορία διενεργείται σε διαφορετικές κάλπες. Οι εκλογές διενεργούνται ταυτόχρονα σε ολόκληρη την επικράτεια.
Σύστημα εκλογής
Στις εκλογές των περιφερειαρχών και περιφερειακών συμβούλων:
- Θεωρείται επιτυχών ο συνδυασμός που συγκέντρωσε την απόλυτη πλειοψηφία (50% + 1 ψήφο) του συνόλου των έγκυρων ψηφοδελτίων.
- Επιλαχόντες συνδυασμοί όσοι συνδυασμοί έλαβαν έστω και μία έδρα.
Εάν κανένας συνδυασμός δεν συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται την επόμενη Κυριακή ανάμεσα μόνο στους υποψήφιους περιφερειάρχες των δύο συνδυασμών που έλαβαν τις περισσότερες ψήφους.
Κατανομή εδρών περιφερειακού συμβουλίου
- Τα τρία πέμπτα (3/5) των εδρών του περιφερειακού συμβουλίου καταλαμβάνει ο επιτυχών συνδυασμός.
- Τα δύο πέμπτα (2/5) οι επιλαχόντες, ανάλογα με τον αριθμό των έγκυρων ψηφοδελτίων που έλαβαν.
🇬🇷 Οι 13 Περιφέρειες της Ελλάδας
| Α/Α | Περιφέρεια |
|---|---|
| 1 | Αττική |
| 2 | Στερεά Ελλάδα |
| 3 | Κεντρική Μακεδονία |
| 4 | Κρήτη |
| 5 | Ανατολική Μακεδονία και Θράκη |
| 6 | Ήπειρος |
| 7 | Ιόνια Νησιά |
| 8 | Βόρειο Αιγαίο |
| 9 | Πελοπόννησος |
| 10 | Νότιο Αιγαίο |
| 11 | Θεσσαλία |
| 12 | Δυτική Ελλάδα |
| 13 | Δυτική Μακεδονία |
🤝 Γενικά για τους Δήμους και τις Περιφέρειες
Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες αποτελούν τον πρώτο και δεύτερο βαθμό τοπικής αυτοδιοίκησης και ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας αποτελούν θεμελιώδη θεσμό του δημόσιου βίου των Ελλήνων, όπως αυτός κατοχυρώνεται από το Σύνταγμα και τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.
Μεταξύ των δύο βαθμών τοπικής αυτοδιοίκησης δεν υφίστανται σχέσεις ελέγχου και ιεραρχίας, αλλά σχέσεις συνεργασίας και συναλληλίας, οι οποίες αναπτύσσονται βάσει του νόμου, κοινών συμφωνιών, καθώς και με τον συντονισμό κοινών δράσεων.
Αρχές άσκησης αρμοδιοτήτων
Οι περιφερειακές και δημοτικές αρχές ασκούν τις αρμοδιότητές τους σύμφωνα με τις αρχές της διαφάνειας, της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας. Κατά την άσκησή τους θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη:
α) Οι εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές που σχετίζονται με τις αρμοδιότητές τους.
β) Η ανάγκη συνεργασίας και συντονισμού με άλλες τοπικές ή δημόσιες αρχές και οργανισμούς.
γ) Οι διαθέσιμοι πόροι για την κάλυψη των αρμοδιοτήτων και η ανάγκη να διασφαλισθεί η επωφελής και αποτελεσματική χρήση τους, καθώς και η ισόρροπη κατανομή τους.
δ) Η ανάγκη οργάνωσης των παρεχόμενων υπηρεσιών, κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η επάρκεια και η ποιότητά τους, η διαφάνεια και η ισονομία, με στόχο την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών.
ε) Η ανάγκη αειφόρου ανάπτυξης και προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Εποπτεία από το κράτος 🏛️
Στους Δήμους και τις Περιφέρειες ασκείται εποπτεία από το κράτος.
Η εποπτεία δεν επιτρέπεται να εμποδίζει την πρωτοβουλία και την ελεύθερη δράση των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, ούτε να θίγει την διοικητική και την οικονομική αυτοτέλειά τους.
🏗️ Το Πρόγραμμα «Καλλικράτης»
Με τον Νόμο 3852/2010 «Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης – Πρόγραμμα Καλλικράτης», συγκροτείται η αυτοδιοίκηση.
Με πρόσφατο νόμο του 2010:
- καταργήθηκαν οι Νομαρχίες,
- συνενώθηκαν πολλοί Δήμοι και Κοινότητες.
Έτσι, στον νέο χάρτη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που ονομάστηκε «Καλλικράτης» έχει:
- περιοριστεί ο αριθμός των Δήμων σημαντικά,
- ταυτόχρονα αυξηθεί η γεωγραφική έκταση όσων προέκυψαν από συνένωση.
Ο Καλλικράτης ήταν ένας από τους δύο αρχιτέκτονες του Παρθενώνα. Το πρόγραμμα πήρε το όνομά του ως ένδειξη στην προσπάθεια «αρχιτεκτονικής» αναδιάρθρωσης της ελληνικής αυτοδιοίκησης.
🏙️ Παραδείγματα διοικητικής διαίρεσης Δήμων
Ο Δήμος Θεσσαλονίκης διαιρείται σε πέντε διαμερίσματα.
Ο Δήμος Αθηναίων χωρίζεται σε επτά δημοτικές κοινότητες, πρώην δημοτικά διαμερίσματα:
- 1η: το κέντρο των Αθηνών με το λεγόμενο εμπορικό τρίγωνο (Στάδιο - Ομόνοια - Πλάκα).
- 2η: τις Ν.Α. συνοικίες, από Νέο Κόσμο μέχρι Στάδιο.
- 3η: τις Ν.Δ. συνοικίες (Αστεροσκοπείου, Πετραλώνων και Θησείου).
- 4η: τις Δ. συνοικίες (Κολωνού, Ακαδημίας Πλάτωνος, Βοτανικού, Προφ. Δανιήλ, Σεπόλια μέχρι Πατήσια).
- 5η: τις Β.Δ. συνοικίες μέχρι τον Προμπονά.
- 6η: τις βόρειες κεντρικές συνοικίες (Πατήσια, Κυψέλη).
- 7η: τις Β.Α. συνοικίες (Αμπελόκηποι, Ερυθρός Σταυρός, Πολύγωνο κτλ.).