Το εισόδημα των νοικοκυριών
🏠 Ζήτηση και προσφορά
Η ζήτηση των αγαθών και υπηρεσιών γίνεται από τα νοικοκυριά, τους καταναλωτές, ενώ η προσφορά γίνεται από τους ανεξάρτητους παραγωγούς και τις επιχειρήσεις.
👨👩👧 Νοικοκυριό ≠ Οικογένεια
Οι όροι νοικοκυριό και οικογένεια δεν ταυτίζονται. Το νοικοκυριό μπορεί να αποτελείται από:
- Ένα άτομο που ζει μόνο
- Άτομα που δεν έχουν σχέση, αλλά ζουν μαζί
- Μία οικογένεια δύο ή περισσοτέρων ατόμων
Το κύριο χαρακτηριστικό του νοικοκυριού είναι ότι αποτελείται από άτομα που αποφασίζουν από κοινού για τα οικονομικά θέματα που προκύπτουν.
💰 Από πού προέρχεται το εισόδημα
Το εισόδημα του νοικοκυριού προέρχεται από:
- Μισθό
- Σύνταξη
- Ενοίκια
- Τόκους κ.τ.λ.
Άμεσο και έμμεσο εισόδημα
Εκτός από το άμεσο εισόδημα, που εισρέει ως χρήμα στο νοικοκυριό, υπάρχει και το έμμεσο εισόδημα: οι υπηρεσίες που προσφέρουν κάποια μέλη του χωρίς να αμείβονται.
Παραδείγματα έμμεσου εισοδήματος: η παρασκευή του φαγητού, η επιδιόρθωση μικροζημιών κ.τ.λ.
Εάν τις εργασίες αυτές δεν τις έκαναν τα μέλη της οικογένειας, θα τις έκαναν κάποιοι άλλοι, που θα πληρώνονταν από την οικογένεια (π.χ. εστιατόρια, καθαριστήρια κ.τ.λ.). Έτσι, η οικιακή εργασία έχει πραγματική οικονομική αξία, ακόμα κι αν δεν φαίνεται στο πορτοφόλι.
🎯 Ο στόχος και οι αποφάσεις του νοικοκυριού
Συνήθως, κάθε νοικοκυριό αποφασίζει από κοινού πού θα διαθέσει το κοινό εισόδημά του. Κύριος στόχος κάθε νοικοκυριού είναι η μεγαλύτερη ικανοποίηση των αναγκών του με το διαθέσιμο εισόδημα.
Όπως οι επιχειρήσεις, έτσι και τα νοικοκυριά θα πρέπει να λάβουν αποφάσεις για το πώς θα χρησιμοποιήσουν το εισόδημά τους. Τέτοιες αποφάσεις είναι π.χ.:
- α) Πόσο μέρος του εισοδήματος θα καταναλωθεί και πόσο θα αποταμιευθεί;
- β) Το μέρος που θα καταναλωθεί, σε ποια αγαθά και σε ποιες ποσότητες θα κατευθυνθεί;
- γ) Το μέρος που θα αποταμιευθεί, πόσο θα είναι, για πόσο χρόνο θα διαρκέσει η αποταμίευση και για ποιον σκοπό;
🌐 Παράγοντες που επηρεάζουν τις αποφάσεις
Επίσης, όπως κάθε επιχείρηση, έτσι και κάθε νοικοκυριό βιώνει τη δική του πραγματικότητα. Επομένως, οι αποφάσεις του νοικοκυριού επηρεάζονται από διάφορους παράγοντες, όπως π.χ.:
- 💵 Το ύψος του εισοδήματος του νοικοκυριού
- 👥 Το μέγεθος και τη σύνθεση (ηλικία, φύλο κ.τ.λ.) του νοικοκυριού
- 🏔️ Το γεωγραφικό περιβάλλον (ορεινό, πεδινό κ.τ.λ.)
- 🏙️ Το κοινωνικό περιβάλλον (χωριό, πόλη, είδος και χώρος εργασίας κ.τ.λ.)
Οι παραπάνω παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά το πόσο, πού και πώς θα διατεθεί το εισόδημα του νοικοκυριού.
Παράδειγμα: άλλες ανάγκες θέρμανσης έχει ένα νοικοκυριό στην Φλώρινα και άλλες ένα νοικοκυριό στην Κρήτη.
Η εμπειρία δείχνει ότι ο δανεισμός των νοικοκυριών από τράπεζες προκειμένου να καλύψουν καταναλωτικές ανάγκες μπορεί να αποβεί καταστροφικός. Όταν το νοικοκυριό δεν μπορεί να αποπληρώσει τα χρέη του, τότε υπάρχει κίνδυνος απώλειας ολόκληρης ή μέρους της περιουσίας του. Γι' αυτό και ο δανεισμός πρέπει να γίνεται με προγραμματισμό και περισυλλογή. Διαφορετικά, το «πλαστικό χρήμα» (πιστωτικές κάρτες) και τα δάνεια μπορούν από μέσα διευκόλυνσης των ανταλλαγών να μετατραπούν σε «θανάσιμες παγίδες» για τους δανειολήπτες.