Η τιμή των αγαθών
📊 Πώς προσδιορίζεται η τιμή
Η τιμή των αγαθών προσδιορίζεται από τη ζήτηση και την προσφορά τους.
📉 Ο νόμος της ζήτησης
Όταν αυξάνεται η τιμή ενός αγαθού, η ζητούμενη ποσότητα μειώνεται. Και αντίθετα, όταν μειώνεται η τιμή ενός αγαθού, η ζητούμενη ποσότητα αυξάνεται.
Δηλαδή, η σχέση μεταξύ τιμής και ζητούμενης ποσότητας είναι αντιστρόφως ανάλογη.
📈 Ο νόμος της προσφοράς
Όταν αυξάνεται η τιμή ενός αγαθού, η προσφερόμενη ποσότητα αυξάνεται, και όταν μειώνεται η τιμή ενός αγαθού, η προσφερόμενη ποσότητα μειώνεται.
Δηλαδή, η σχέση μεταξύ τιμής και προσφερόμενης ποσότητας είναι ανάλογη.
🔒 Η ρήτρα «ceteris paribus»
Ο νόμος της ζήτησης και της προσφοράς ισχύουν ceteris paribus (όλα τα άλλα σταθερά), δηλαδή όταν οι άλλοι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη ζήτηση ή την προσφορά παραμένουν σταθεροί, όπως:
- 🌪️ Καταστροφή παραγωγής
- 💭 Προτιμήσεις των καταναλωτών
- 💰 Αύξηση κόστους παραγωγής
- κ.τ.λ.
⚖️ Η τιμή ισορροπίας
Η τιμή ενός αγαθού προσδιορίζεται από την αλληλεπίδραση των δυνάμεων της ζήτησης και της προσφοράς, έτσι ώστε να υπάρχει ισορροπία. Αν διαταραχθεί η ισορροπία στην αγορά, δημιουργούνται δυνάμεις (ζήτησης και προσφοράς), που επαναφέρουν την αγορά σε ισορροπία.
Πίνακας: Προσδιορισμός της τιμής ισορροπίας
| Τιμή | Ζητούμενη Ποσότητα | Προσφερόμενη Ποσότητα | Έλλειμμα | Πλεόνασμα |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 50 | 10 | 40 | – |
| 2 | 42 | 13 | 29 | – |
| 3 | 37 | 17 | 20 | – |
| 4 | 30 | 21 | 9 | – |
| 5 | 26 | 26 | 0 | 0 |
| 6 | 22 | 30 | – | 8 |
| 7 | 19 | 32 | – | 13 |
Τελικά, η τιμή θα ισορροπήσει στις πέντε (5) μονάδες, όταν η ζητούμενη και προσφερόμενη ποσότητα είναι ίσες (26 μονάδες). Η τιμή αυτή καλείται τιμή ισορροπίας, γιατί η ζητούμενη ποσότητα ισούται με την προσφερόμενη ποσότητα, είναι δηλαδή η τιμή που εξισορροπεί τις δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης.
Επιγραμματικά:
- 📈 Τιμή > της τιμής ισορροπίας → πλεόνασμα προϊόντος
- 📉 Τιμή < της τιμής ισορροπίας → έλλειμμα προϊόντος
⚠️ Τεχνητές ελλείψεις
Εμφανίζονται, αρκετές φορές, φαινόμενα δημιουργίας «τεχνητών ελλείψεων» προκειμένου να ανέβει η τιμή των προϊόντων. Υπάρχουν επιχειρηματίες που συμφωνούν να μην τροφοδοτήσουν την αγορά με μεγάλες ποσότητες προϊόντων προκειμένου να ανέβει η τιμή τους και να κερδίσουν οι ίδιοι περισσότερα.
Τέτοια φαινόμενα δεν έχουν προβλεφθεί από τη θεωρητική διατύπωση του νόμου της προσφοράς και της ζήτησης. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι αναγκαία η παρέμβαση του κράτους στην αγορά προκειμένου να εξομαλυνθεί η κατάσταση.
Η τιμή ισορροπίας δεν είναι «σταθερή» — αν αλλάξουν παράγοντες όπως οι προτιμήσεις των καταναλωτών, το κόστος παραγωγής ή μια καταστροφή παραγωγής, τότε οι καμπύλες προσφοράς και ζήτησης μετατοπίζονται και η αγορά ισορροπεί σε νέα τιμή.