Βασικά χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας 🇬🇷

Οι παράγοντες που διαμορφώνουν την ελληνική κοινωνία

Τα χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας προσδιορίζονται από τον χρόνο και τον χώρο:

• ⏳ Ο χρόνος, η ιστορία, είναι ο ένας παράγοντας.
• 🗺️ Ο γεωγραφικός χώρος, το όριο Ανατολής και Δύσης, είναι ο άλλος παράγοντας.

Τα χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας

α) Η εξάρτηση και υποτέλεια 🔗

Το ελληνικό κράτος δημιουργήθηκε με σχέσεις υποτέλειας και εξάρτησης από τις Μεγάλες Δυνάμεις του 19ου αιώνα. Η υποτέλεια και η εξάρτηση ήταν οικονομική και πολιτική και διαμόρφωσαν καθοριστικά την ελληνική κοινωνία.

β) Η καθυστερημένη βιομηχανική ανάπτυξη 🏭

Η βιομηχανική ανάπτυξη στη χώρα μας ήταν καθυστερημένη, με αποτέλεσμα να εισάγει βιομηχανικά προϊόντα (αυτοκίνητα, τρακτέρ, μηχανές), χωρίς η ίδια να μπορεί να εξάγει αντίστοιχα. Αυτό επιβάρυνε, σε μεγάλο βαθμό, την ελληνική οικονομία.

Έτσι, η οικονομική ανάπτυξη στην Ελλάδα στηρίχθηκε αναγκαστικά σε:

• ⚓ τη ναυτιλία
• ✈️ τη μετανάστευση
• 🏖️ τον τουρισμό

γ) Η αστικοποίηση 🏙️

Η αστικοποίηση δεν ήταν αποτέλεσμα της εκβιομηχάνισης, αλλά της διόγκωσης του τομέα των υπηρεσιών.

Τεράστιοι πληθυσμοί εισέρρευσαν στην Αθήνα και σε άλλα αστικά κέντρα όχι για να εργαστούν σε βιομηχανίες, αλλά για να εργαστούν, κυρίως:

• 🏛️ στον δημόσιο τομέα
• 🏦 στον τομέα των υπηρεσιών

δ) Η κυριαρχία της μικρής ιδιοκτησίας 🌾

Στην Ελλάδα, πλην της περιοχής της Θεσσαλίας, δεν υπήρχε σημαντική μεγάλη ιδιοκτησία της γης. Αντίθετα, κυριαρχούσε η μικρή ιδιοκτησία όπου ο κάθε αγρότης είχε ένα μικρό χωράφι που καλλιεργούσε.

Αυτό:

• 💔 καθήλωνε τον αγροτικό πληθυσμό στη φτώχεια
• 🚶 οδήγησε ένα μεγάλο τμήμα να εγκαταλείπει την ύπαιθρο αναζητώντας μια καλύτερη ζωή:
  • στις πόλεις (εσωτερική μετανάστευση)
  • στο εξωτερικό (εξωτερική μετανάστευση)
• 🚜 οδήγησε στη χαμηλή εκβιομηχάνιση της γεωργίας, αφού δεν υπήρχε η βάση για μεγάλες επενδύσεις σε αυτόν τον τομέα

ε) Οι πελατειακές σχέσεις 🤝

Το κράτος ήταν σχεδόν ο μοναδικός σταθερός εργοδότης. Αναπτύχθηκε έτσι μια σημαντική πίεση, η οποία τροφοδότησε το πελατειακό σύστημα.

Πολλοί πολιτικοί «εξαγόραζαν» ουσιαστικά τις ψήφους των συμπολιτών τους μέσω του διορισμού μελών της οικογενείας τους στο δημόσιο. Ο όρος πελατειακό παραπέμπει στη μεταχείριση του ψηφοφόρου σαν «πελάτη» του πολιτικού.

στ) Παρασιτική νοοτροπία 🦠

Αποτέλεσμα αυτής της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής δομής ήταν να αναπτυχθεί σε ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού γενικευμένη αντιπαραγωγική και παρασιτική νοοτροπία, δηλαδή να αναζητεί τρόπους απόκτησης εισοδήματος χωρίς να προσφέρει το ανάλογο προϊόν ή υπηρεσία.

Φαινόμενα που προκύπτουν από τα παραπάνω χαρακτηριστικά

Όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά έχουν οδηγήσει σε φαινόμενα όπως:

1) Η παρα-οικονομία 💸

Δίπλα στην επίσημη και φανερή οικονομική δραστηριότητα –αυτή που δηλώνεται στις φορολογικές Αρχές– υπάρχει και μια άλλη, αφανής οικονομική δραστηριότητα.

Το μέγεθός της είναι σημαντικό και βαίνει αυξανόμενο ή μειούμενο ανάλογα με τη στάση του κράτους απέναντι στη φοροδιαφυγή.

2) Η υποβάθμιση της πολιτικής 🗳️

Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί –όχι μόνο στην Ελλάδα– η υποβάθμιση της πολιτικής εξουσίας (πρωθυπουργός, κοινοβούλιο κτλ.) σε σχέση με την οικονομική εξουσία (επιχειρηματίες, πολυεθνικές επιχειρήσεις, τράπεζες κτλ.).

Επιπλέον, η οικονομική εξουσία επηρεάζει σημαντικά την πολιτική εξουσία.

3) Η προβληματική λειτουργία των θεσμών ⚖️

Ένα παράδειγμα προβληματικής λειτουργίας είναι η τυπολατρεία - νομολατρεία.

Η επιμονή στον τύπο και όχι στην ουσία, έχει ως αποτέλεσμα:

• η συζήτηση ή σύγκρουση να γίνεται για τη διαδικασία και όχι για το περιεχόμενο
• ο τύπος να πνίγει την ουσία
• το ενδιαφέρον από τα ουσιώδη να μετατίθεται στα επουσιώδη

Η πολυνομία 📜

Σχεδόν για τα πάντα χρειάζεται νόμος. Και σε μια εποχή που πολλά πρέπει να ρυθμιστούν και που πολλά συνεχώς αλλάζουν, το αποτέλεσμα είναι η πολυνομία.

Αν προστεθούν:

• η έλλειψη προγραμματισμού
• οι ρουσφετολογικές ρυθμίσεις

τότε γίνεται λόγος για βιομηχανία νόμων. Αυτό το φαινόμενο όμως δε βοηθά στην καλή λειτουργία της κοινωνίας και της πολιτείας.

Η έλλειψη προγραμματισμού 📋

Τέλος, η έλλειψη προγραμματισμού εμποδίζει τη χώρα να έχει ένα μακρόπνοο και μακροχρόνιο σχέδιο για:

• 💰 την οικονομία
• 🎓 την εκπαίδευση
• 🏥 τις υπηρεσίες υγείας κτλ.