Μεταβιομηχανική κοινωνία 💻
Τι είναι επανάσταση;
Ο όρος επανάσταση δηλώνει την τομή, δηλαδή τη ριζική αλλαγή των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών συνθηκών.
Οι τρεις μεγάλες τομές στην ιστορία της ανθρωπότητας 🌍
- 🌾 Η καλλιέργεια της γης ήταν μια επανάσταση στην ιστορία της ανθρωπότητας.
- 🏭 Η βιομηχανική επανάσταση ήταν η δεύτερη μεγάλη τομή.
- 💡 Η ραγδαία ανάπτυξη των επιστημών και της τεχνολογίας συντελεί μια ακόμη μεγάλη κοινωνική μεταβολή, φέρνοντας στο προσκήνιο τη μεταβιομηχανική κοινωνία.
Η τεχνολογία ως βάση της νέας κοινωνίας ⚙️
Βάση αυτής της νέας κοινωνικής πραγματικότητας είναι η αλματώδης εξέλιξη της τεχνολογίας.
Η τεχνολογία αφορά την αξιοποίηση των επιστημονικών γνώσεων προκειμένου να επιλυθούν καθημερινά προβλήματα των ανθρώπων. Κάθε νέο μηχάνημα, κάθε νέα εφαρμογή στην παραγωγή ή την καθημερινότητα είναι τεχνολογία.
Τα τελευταία χρόνια, η τεχνολογία:
- εξελίσσεται με γοργούς ρυθμούς
- διαχέεται, γίνεται δηλαδή αντικείμενο χρήσης από πολλούς ανθρώπους
Από την εφεύρεση στη μαζική χρήση ⏱️
Η απόσταση ανάμεσα στον χρόνο εφεύρεσης και τον χρόνο χρήσης ενός επιτεύγματος γίνεται όλο και μικρότερη. Χρειάστηκαν από την ανακάλυψη μέχρι τη μαζική χρήση:
| Επίτευγμα | Χρόνια μέχρι τη μαζική χρήση |
|---|---|
| 📖 Βιβλίο | 400 χρόνια |
| ☎️ Τηλέφωνο | 70 χρόνια |
| 📻 Ραδιόφωνο | 40 χρόνια |
| 📺 Τηλεόραση | 25 χρόνια |
| 🌐 Διαδίκτυο | 5 χρόνια |
Αλλαγή στην αίσθηση χώρου και χρόνου 🌐
Η εξέλιξη της τεχνολογίας επιφέρει γρήγορες αλλαγές στην κοινωνία και στον τρόπο με τον οποίο ζουν και βιώνουν την καθημερινότητά τους οι άνθρωποι. Αλλάζει η αίσθηση του χώρου και η αίσθηση του χρόνου.
- Ο χώρος μπορεί να παραμένει ο ίδιος, αλλάζει όμως ο χρόνος στον οποίο τον διατρέχει ο άνθρωπος.
- Οι χιλιομετρικές αποστάσεις ανάμεσα στις πόλεις, τις χώρες και τις ηπείρους δεν έχουν μειωθεί.
- Έχει μειωθεί, όμως, ο χρόνος που απαιτείται για την κάλυψή τους λόγω των σύγχρονων μέσων μεταφοράς (αεροπλάνο ✈️, τρένα υψηλών ταχυτήτων 🚄 και αυτοκίνητα 🚗, σύγχρονοι αυτοκινητόδρομοι).
- Ανάλογα έχει μειωθεί και ο χρόνος της επικοινωνίας: ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορεί, μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα, να φτάσει από τον αποστολέα στον παραλήπτη ακόμη και αν αυτοί βρίσκονται σε διαφορετική ήπειρο. 📧
Νέες τεχνολογίες που άλλαξαν την καθημερινότητα
Η τεχνολογία μετουσιώθηκε ταχύτατα σε εφαρμογές και συσκευές που άλλαξαν την καθημερινή ζωή των ανθρώπων:
- 💻 Ο προσωπικός ατομικός ηλεκτρονικός υπολογιστής
- 💿 Οι ψηφιακοί δίσκοι ήχου και εικόνας και οι συσκευές αναπαραγωγής τους
- 📱 Το κινητό τηλέφωνο
- 🌍 Το διαδίκτυο (internet)
Η βιομηχανία στη μεταβιομηχανική κοινωνία
Στη μεταβιομηχανική κοινωνία, η βιομηχανία συνεχίζει να υπάρχει ως δραστηριότητα. Μεγαλώνει, όμως, ο τομέας υπηρεσιών (εμπόριο, τράπεζες κτλ.) και ταυτόχρονα οι θέσεις εργασίας μειώνονται καθώς όλο και πιο πολύ αυτοματοποιημένα μηχανήματα αντικαθιστούν τα ανθρώπινα χέρια.
Η είσοδος της πληροφορικής στην ίδια τη βιομηχανία μετασχηματίζει τον τρόπο οργάνωσης και εργασίας της. Το εργοστάσιο ρυθμίζεται από υπολογιστές που οργανώνουν και κατευθύνουν κάθε φάση της παραγωγής του προϊόντος.
Ο Ντάνιελ Μπελ και η μεταβιομηχανική κοινωνία 👨🏫
Ο Ντάνιελ Μπελ (1919-2011) ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε τον όρο «μεταβιομηχανική κοινωνία». Το 1976 εκδόθηκε το βιβλίο του The coming of post-industrial society (Η έλευση της μεταβιομηχανικής κοινωνίας).
Ο Μπελ υποστήριζε ότι η ανάπτυξη της τεχνολογίας και κυρίως της τεχνολογίας των υπολογιστών θα επιφέρει τέσσερις καθοριστικές αλλαγές στις βιομηχανικές κοινωνίες:
- 📉 Μείωση των θέσεων εργασίας στη βιομηχανία και αύξηση στις υπηρεσίες.
- 🤖 Μείωση της ανειδίκευτης εργασίας.
- 🚀 Οι νέες τεχνολογίες θα είναι η αιχμή της οικονομίας.
- 📊 Εμφάνιση νέων κριτηρίων κοινωνικής ιεράρχησης με κύριο την πρόσβαση κάποιου στις νέες τεχνολογίες. Η νέα κοινωνική διάκριση, η οποία θα προστεθεί σε αυτές που υπάρχουν (πλούσιοι – φτωχοί κτλ.), θα είναι οι «πληροφοριακά πλούσιοι» (information rich) και οι «πληροφοριακά φτωχοί» (information poor).
Οι αλλαγές που προέβλεψε ο Μπελ έχουν, ήδη, γίνει πραγματικότητα. Το τεράστιο ερώτημα για τη μεταβιομηχανική κοινωνία είναι πώς η παραγωγή όλο και περισσότερων αγαθών θα χρησιμοποιηθεί για να αντιμετωπισθεί η πείνα και η φτώχεια στον πλανήτη. Το δεύτερο ερώτημα είναι με τι είδους και ποιες κοινωνικές ρυθμίσεις, η νέα τεχνολογία θα δημιουργεί τους όρους για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής και εργασίας χωρίς να προκαλεί τεράστια ανεργία λόγω της υποκατάστασης της ανθρώπινης εργασίας από τους υπολογιστές.
Το μέλλον της μεταβιομηχανικής κοινωνίας 🔮
Οι κοινωνικοί και οι πολιτικοί επιστήμονες διαφωνούν ως προς το ποιο μπορεί να είναι το μέλλον της μεταβιομηχανικής κοινωνίας.
Αισιόδοξη άποψη 😊
- Θα αυξηθεί το ποσοστό του πληθυσμού που θα έχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση.
- Η εξέλιξη των μηχανών θα αποφέρει πολλά περισσότερα προϊόντα.
- Θα δημιουργηθούν οι όροι για την εξάλειψη της φτώχειας.
Απαισιόδοξη άποψη 😟
Στον αντίποδα, υπάρχει ο έντονος προβληματισμός που στηρίζεται στο ότι, μέχρι σήμερα, τα μεγάλα προβλήματα της ανθρωπότητας όπως:
- 🌳 η περιβαλλοντική καταστροφή
- 💔 η φτώχεια
- ⚖️ οι μεγάλες οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες
δεν έχουν αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά. Η μεταβιομηχανική κοινωνία δεν έχει κατορθώσει μέχρι τώρα να τα λύσει.