1. Βασική Θεωρία
ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ
Κάτι δεν κατάλαβες; Επίλεξε το κομμάτι και πάτα «Ρώτα τον Ευκλείδη». Σου το εξηγεί αμέσως.

🌍 Γενετικά Τροποποιημένοι Οργανισμοί & η Ισορροπία στο Περιβάλλον

Για την απελευθέρωση γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ) πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και η ισορροπία στο περιβάλλον. Τόσο τα κράτη της Βόρειας Αμερικής όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν θεσπίσει κανόνες με σκοπό τον έλεγχο της απελευθέρωσης των ΓΤΟ στο περιβάλλον. ⚖️

❄️ Τα βακτήρια που προστατεύουν από τον παγετό

Μία περίπτωση κατά την οποία υπήρξε μεγάλη διχογνωμία αφορά τα γενετικά τροποποιημένα βακτήρια που προστατεύουν τα φυτά από τον παγετό.

  • Το βακτήριο, πριν από την τροποποίηση, προσβάλλει πολλά φυτά και τα κάνει ευαίσθητα στον παγετό, επειδή παράγει μια πρωτεΐνη που προκαλεί τον σχηματισμό κρυστάλλων σε χαμηλές θερμοκρασίες.
  • Οι ερευνητές κατόρθωσαν να αφαιρέσουν από το βακτήριο το γονίδιο που παράγει τη συγκεκριμένη πρωτεΐνη.
  • Όταν φυτά, όπως οι φράουλες, ψεκαστούν με τα τροποποιημένα βακτήρια, γίνονται ανθεκτικά στον παγετό.

Ύστερα από έντονη διαμάχη για τους κινδύνους από την απελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον, δόθηκε άδεια για τη χρησιμοποίησή τους.

🌻 Η ελαιοκράμβη και η διασπορά της ανθεκτικότητας

🇬🇧 Η πρώτη απελευθέρωση χωρίς περιορισμούς (1994)

Η πρώτη εντολή απελευθέρωσης χωρίς περιορισμούς ενός ΓΤΟ δόθηκε το 1994 στην Αγγλία και αφορούσε έναν τύπο ελαιοκράμβης (Brassica napus), ο οποίος περιέχει γονίδια ανθεκτικά στο ζιζανιοκτόνο Basta. Με αυτό τον τρόπο μπορούν να καταπολεμηθούν στον αγρό τα ζιζάνια χωρίς να δημιουργείται πρόβλημα στην καλλιέργεια.

🌿 Μεταφορά ανθεκτικότητας στα ζιζάνια

Άλλοι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί — ανθεκτικοί σε ασθένειες, σε ξηρασία ή σε άλλες δυσμενείς περιβαλλοντικές συνθήκες — θα μπορούσαν να μεταφέρουν την ανθεκτικότητά τους στα αγριόχορτα (ζιζάνια). Τα ζιζάνια αυτά, με την απουσία περιοριστικού παράγοντα, θα «καταλάβουν» τους αγρούς ταχύτατα.

🌱 Χιλιάδες απελευθερώσεις — το εύρημα μέχρι σήμερα

Έχουν γίνει χιλιάδες απελευθερώσεις διαγονιδιακών φυτών σε πολλές χώρες. Στην Κίνα, για παράδειγμα, καλλιεργείται γενετικά τροποποιημένος καπνός, ανθεκτικός στον ιό της μωσαϊκής του καπνού. Καμία από τις απελευθερώσεις αυτές δεν έχει προκαλέσει μέχρι σήμερα αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.

🐟 Οι γενετικά τροποποιημένοι σολομοί

Αν οι γενετικά τροποποιημένοι σολομοί διαφύγουν στη θάλασσα, υπάρχουν φόβοι ότι θα επηρεάσουν την ισορροπία των ήδη ευρισκόμενων σε κίνδυνο εξαφάνισης άγριων σολομών και θα μπορούσαν να επηρεάσουν την τροφική αλυσίδα με απρόβλεπτους τρόπους. Έχει αναφερθεί ότι περισσότερο από 90% των άγριων σολομών που ζουν στα ρεύματα της Σκωτίας προέρχονται από σολομούς που έχουν διαφύγει από τα ιχθυοτροφεία της Νορβηγίας.

🐇 Δίδαγμα από το παρελθόν — τα κουνέλια στην Αυστραλία

Έχουν αναφερθεί πολλά παραδείγματα από το παρελθόν κατά τα οποία νεοεισαγόμενα ζώα σε ένα οικοσύστημα προκαλούσαν μεγάλες οικολογικές καταστροφές, όπως τα κουνέλια που μεταφέρθηκαν από την Αγγλία στην Αυστραλία.

📋 Ποιοι ΓΤΟ έχουν δημιουργηθεί

Έως και σήμερα έχουν δημιουργηθεί μια σειρά από ΓΤΟ — οι περισσότεροι φυλάσσονται ακόμη στα εργαστήρια, αλλά αρκετοί έχουν απελευθερωθεί. Σε αυτούς περιλαμβάνονται γενετικά τροποποιημένα φυτά οικονομικής σημασίας:

  • 🌱 βαμβάκι
  • 🥔 πατάτα
  • 🫘 σόγια
  • 🌻 ελαιοκράμβη
  • 🍬 ζαχαρότευτλο
  • 🌾 ρύζι
🇬🇷 Στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση

Στη χώρα μας έχουν υποβληθεί πολλές αιτήσεις άδειας πειραματικής καλλιέργειας ΓΤΟ. Προς το παρόν έχει επιτραπεί η πειραματική καλλιέργεια σε τρεις ποικιλίες βαμβακιού, στο καλαμπόκι και στην τομάτα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν επιτραπεί πειραματικές καλλιέργειες ΓΤΟ από το 1995 για την τομάτα και από το 1996 για τη σόγια και το καλαμπόκι.