🌿 Ιοί φυτών και ιοειδή

🌱 Ιοί των φυτών

Οι περισσότεροι ιοί των φυτών είναι RNA ιοί και αποτελούν σημαντικό πρόβλημα στην ανάπτυξη και στην απόδοση των φυτών.

Οι ιοί μεταδίδονται στα φυτά:

• από έντομα μέσω πληγών στην επιδερμίδα,
• ή από μολυσμένους σπόρους και μοσχεύματα.

🧬 Ιοειδή

Καταστροφικές ασθένειες προκαλούνται στα φυτά από πολύ μικρά κυκλικά μόρια γυμνού μονόκλωνου RNA, μήκους μερικών μόνο εκατοντάδων βάσεων, που ονομάζονται ιοειδή.

• Πιστεύεται ότι τα ιοειδή απορρυθμίζουν τη λειτουργία των κυττάρων.
• Τα ιοειδή δεν έχουν γονίδια, άρα δεν παράγουν πρωτεΐνες.
• Εξαρτώνται ολοκληρωτικά για τη διαιώνισή τους από τα ένζυμα του κυττάρου-ξενιστή· φαίνεται ότι «αντιγράφονται» από την κυτταρική RNA πολυμεράση.

🧠 Prions

Τα prions βρίσκονται στον αντίποδα των ιοειδών, γιατί είναι «μολυσματικά» σωματίδια που πιστεύεται ότι αποτελούνται μόνο από πρωτεΐνες.

Είναι υπεύθυνα για ένα σύνολο ασθενειών, σε διάφορους οργανισμούς, που ονομάζονται σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες, όπως:

• η ασθένεια των τρελών αγελάδων στα βοοειδή,
• το σύνδρομο Creutzfeldt-Jacobs στον άνθρωπο.

🔁 Μηχανισμός δράσης των prions

Πιστεύεται ότι το prion, όταν μπαίνει στα κύτταρα του εγκεφάλου, τροποποιεί τις πρωτεΐνες του ξενιστή — και αυτό προκαλεί την ασθένεια.

• Τα prions πιστεύεται ότι είναι μεταλλαγμένες μορφές μιας φυσιολογικής πρωτεΐνης του οργανισμού, που βρίσκεται στον εγκέφαλο και σε άλλα όργανα, και της οποίας ο ρόλος δεν είναι γνωστός.
• Η μετάλλαξη που συμβαίνει τυχαία στο γονίδιο που την κωδικοποιεί τροποποιεί την παραγόμενη πρωτεΐνη με τέτοιο τρόπο, ώστε να μην καταστρέφεται σε υψηλές θερμοκρασίες και να μην πέπτεται από πρωτεολυτικά ένζυμα.
• Η τροποποιημένη πρωτεΐνη καταλύει τη μετατροπή των φυσιολογικών πρωτεϊνών, αλλάζοντας τη δομή τους, σε μη φυσιολογικές. Η αυξημένη συγκέντρωση μη φυσιολογικών πρωτεϊνών προκαλεί βλάβη στα κύτταρα του εγκεφάλου.
• Όταν ένα ασθενές ζώο χρησιμοποιηθεί ως τροφή από άλλο ζώο, οι μη φυσιολογικές πρωτεΐνες του επάγουν την τροποποίηση των φυσιολογικών πρωτεϊνών του οργανισμού που το κατανάλωσε. Έτσι ο οργανισμός προσβάλλεται από την ασθένεια.