Κύκλος ζωής του κυττάρου 🔄
Το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από τη δημιουργία ενός κυττάρου ως τότε που και το ίδιο θα παράγει τους απογόνους του, ονομάζεται κυτταρικός κύκλος ή κύκλος ζωής του κυττάρου. Τον κύκλο αυτό, αν και αποτελεί μια συνεχή διαδοχή γεγονότων, τον χωρίζουμε σε δύο φάσεις, στη μεσόφαση και στη μιτωτική διαίρεση ή μίτωση, προκειμένου να τον περιγράψουμε και να τον μελετήσουμε καλύτερα. 🧬
⏳ Η μεσόφαση
Η μεσόφαση παρεμβάλλεται σε δύο διαδοχικές μιτωτικές διαιρέσεις και αντιπροσωπεύει το 90% έως 95% της διάρκειας του κυτταρικού κύκλου. Τα κύτταρα κατά τη διάρκειά της φαίνεται να «αδρανούν», γιατί δεν παρατηρούνται έντονα κινητικά φαινόμενα στο χώρο του πυρήνα. Στην πραγματικότητα όμως αποτελεί αφ' ενός περίοδο αύξησης του όγκου του κυττάρου και αφ' ετέρου περίοδο προετοιμασίας του κυττάρου για την επικείμενη διαίρεσή του. Αυτό σημαίνει έντονες μεταβολικές διαδικασίες (διπλασιασμό του DNA, σύνθεση mRNA, tRNA, πρωτεϊνών κτλ.).
Παρόλο που στη μεσόφαση δεν παρατηρούνται έντονα κινητικά φαινόμενα στο χώρο του πυρήνα και τα κύτταρα φαίνεται να «αδρανούν», η μεσόφαση είναι στην πραγματικότητα περίοδος αύξησης του όγκου του κυττάρου και προετοιμασίας του για την επικείμενη διαίρεση, με έντονες μεταβολικές διαδικασίες.
Η μεσόφαση υποδιαιρείται στα στάδια G₁, S και G₂.
🟢 Στάδιο G₁
Στο στάδιο G₁, που είναι το μεγαλύτερο σε διάρκεια, γίνεται η βιοσύνθεση mRNA, tRNA, ριβοσωμάτων και πρωτεϊνών (δομικών και λειτουργικών).
Παράλληλα, εξίσου έντονη είναι και η αναπνοή του κυττάρου, ώστε να καλύψει τις αυξημένες ενεργειακές ανάγκες αυτής της περιόδου. ⚙️
🔵 Στάδιο S
Στο στάδιο S, που είναι το μικρότερο σε διάρκεια, γίνεται ο αυτοδιπλασιασμός του γενετικού υλικού. Στο τέλος αυτού του σταδίου το κύτταρο έχει διπλασιάσει την ποσότητα του γενετικού του υλικού, ενώ τα δύο αντίγραφα που έχουν παραχθεί φέρουν ταυτόσημες γενετικές πληροφορίες.
🟣 Στάδιο G₂
Το στάδιο G₂ είναι μια μεταβατική περίοδος πριν από την έναρξη της μιτωτικής διαίρεσης. Στη διάρκειά της τα μιτοχόνδρια, οι χλωροπλάστες και το κεντροσωμάτιο (στα ζωικά κύτταρα) διαιρούνται. Τα χρωμοσώματα δεν μπορούν ακόμη να γίνουν ορατά ως μεμονωμένες δομές, γιατί η χρωματίνη που τα συνιστά δεν έχει ακόμη συμπυκνωθεί στο μέγιστο βαθμό. 🔧
Συχνό λάθος είναι η αντίληψη ότι στο G₂ τα χρωμοσώματα δεν υπάρχουν ακόμη ή ότι το DNA δεν έχει διπλασιαστεί. Στην πραγματικότητα το γενετικό υλικό έχει ήδη διπλασιαστεί στο στάδιο S· απλώς η χρωματίνη παραμένει χαλαρή και δεν έχει συμπυκνωθεί ώστε να διακρίνονται μεμονωμένα χρωμοσώματα. Η μέγιστη συμπύκνωση θα συμβεί αργότερα, στη μιτωτική διαίρεση.