Περίληψη Κεφαλαίων 78-83 — Η πορεία προς τον αφανισμό 💀
Οι Αθηναίοι υποχωρούσαν πεζή από τις Συρακούσες προς το εσωτερικό της Σικελίας. Αρχικά προχωρούσαν με τάξη, αντιμετωπίζοντας συνεχείς αντιξοότητες, και κατόρθωσαν να φτάσουν στο Ακραίο Λέπας. Την τρίτη νύχτα από την αναχώρηση, ο Νικίας και ο Δημοσθένης, επειδή τα τρόφιμα είχαν εξαντληθεί και πολλοί στρατιώτες ήταν πληγωμένοι από τις συγκρούσεις με τους Συρακούσιους, αποφάσισαν να στραφούν προς την αντίθετη κατεύθυνση: προς τη θάλασσα, εκεί όπου δεν παραφύλαγαν οι Συρακούσιοι.
Η αλλαγή πορείας όμως δεν έσωσε το στράτευμα. Το κατέλαβε πανικός και διασπάστηκε. Οι Συρακούσιοι τους κυνήγησαν και τους έφτασαν, κύκλωσαν τους στρατιώτες του Δημοσθένη και τους ανάγκασαν να παραδοθούν. Την ίδια μέρα ο Νικίας διάβηκε τον ποταμό Ερίνεο και στρατοπέδευσε σε ένα ύψωμα.
Εκεί τον έφτασαν οι Συρακούσιοι και, αφού τον πληροφόρησαν για την τύχη του στρατού του Δημοσθένη, τον κάλεσαν να παραδοθεί. Ο Νικίας, αφού επιβεβαίωσε την πληροφορία, πρότεινε στον Γύλιππο συμφωνία. Οι Συρακούσιοι όμως και ο Γύλιππος απέρριψαν τους όρους του και επιτέθηκαν ξανά.
Κυνηγημένος από τους εχθρούς, ο στρατός του Νικία έφτασε στον ποταμό Ασσίναρο. Εκεί οι διψασμένοι στρατιώτες έπεσαν στο νερό για να πιουν, ενώ οι εχθροί τους σφαγίαζαν μέσα στον ποταμό, που θόλωσε από αίμα και λάσπη.
Η σκηνή στον Ασσίναρο είναι από τις πιο φρικτές της αρχαίας ιστοριογραφίας — η σικελική εκστρατεία κατέληξε σε καταστροφή «ολοκληρωτική σε κάθε σημείο».