Εισαγωγή στο Βιβλίο 3ο του Θουκυδίδη — Σύνοψη ⚔️
Τα κεφάλαια 70-83 του Βιβλίου 3ου αφηγούνται τον εμφύλιο πόλεμο στην Κέρκυρα (427 π.Χ.), μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες του Πελοποννησιακού Πολέμου, στη διάρκεια του Αρχιδάμειου Πολέμου. Η στάση ξέσπασε ανάμεσα σε δύο παρατάξεις: τους δημοκρατικούς, υποστηρικτές της Αθήνας, και τους ολιγαρχικούς, υποστηρικτές της Σπάρτης. Η αφήγηση ακολουθεί κλιμάκωση — από την αρχική πολιτική αστάθεια, στη σύγκρουση των δύο παρατάξεων και την αθηναϊκή παρέμβαση, ως τις σφαγές και αντεκδικήσεις που ξεπέρασαν κάθε όριο, με τελική επικράτηση των δημοκρατικών.
Στα κεφάλαια 82-83 ο Θουκυδίδης περνά από την αφήγηση στον γενικό σχολιασμό: περιγράφει πώς ο εμφύλιος αλλάζει το νόημα των λέξεων (η τόλμη γίνεται ανδρεία, η σύνεση δειλία), πώς οι όρκοι παύουν να τηρούνται, και πώς η πλεονεξία και η φιλοδοξία κινητοποιούν τους ανθρώπους. Η ανθρώπινη φύση, κατά τον ιστορικό, παραμένει αμετάβλητη — γι' αυτό τέτοια γεγονότα θα επαναληφθούν όποτε οι συνθήκες το επιτρέψουν.
Ακριβώς επειδή ξεπερνούν τη συγκεκριμένη περίπτωση της Κέρκυρας και φτάνουν σε οικουμενικά συμπεράσματα για την αιτία και τη φύση κάθε εμφυλίου, τα κεφάλαια 82-83 θεωρούνται κορυφαίο δείγμα πολιτικής ανάλυσης στην αρχαία ιστοριογραφία.