Θουκυδίδου Ιστορίαι — Βιβλίο 1ο, Κεφάλαιο 28 📜
[1] Ἐπειδὴ δὲ ἐπύθοντο οἱ Κερκυραῖοι τὴν παρασκευήν, ἐλθόντες ἐς Κόρινθον μετὰ Λακεδαιμονίων καὶ Σικυωνίων πρέσβεων, οὓς παρέλαβον, ἐκέλευον Κορινθίους τοὺς ἐν Ἐπιδάμνῳ φρουρούς τε καὶ οἰκήτορας ἀπάγειν, ὡς οὐ μετὸν αὐτοῖς Ἐπιδάμνου .
[2] Eἰ δέ τι ἀντιποιοῦνται, δίκας ἤθελον δοῦναι ἐν Πελοποννήσῳ παρὰ πόλεσιν αἷς ἂν ἀμφότεροι ξυμβῶσιν · ὁποτέρων δ᾽ ἂν δικασθῇ εἶναι τὴν ἀποικίαν, τούτους κρατεῖν. Ἤθελον δὲ καὶ τῷ ἐν Δελφοῖς μαντείῳ ἐπιτρέψαι .
[3] Πόλεμον δὲ οὐκ εἴων ποιεῖν· εἰ δὲ μή, καὶ αὐτοὶ ἀναγκασθήσεσθαι ἔφασαν, ἐκείνων βιαζομένων, φίλους ποιεῖσθαι οὓς οὐ βούλονται ἑτέρους τῶν νῦν ὄντων μᾶλλον ὠφελίας ἕνεκα .
[4] Οἱ δὲ Κορίνθιοι ἀπεκρίναντο αὐτοῖς, ἢν τάς τε ναῦς καὶ τοὺς βαρβάρους ἀπὸ Ἐπιδάμνου ἀπαγάγωσι, βουλεύσεσθαι· πρότερον δ᾽ οὐ καλῶς ἔχειν τοὺς μὲν πολιορκεῖσθαι, αὐτοὺς δὲ δικάζεσθαι .
[5] Κερκυραῖοι δὲ ἀντέλεγον, ἢν καὶ ἐκεῖνοι τοὺς ἐν Ἐπιδάμνῳ ἀπαγάγωσι, ποιήσειν ταῦτα· ἑτοῖμοι δὲ εἶναι καὶ ὥστε ἀμφοτέρους μένειν κατὰ χώραν, σπονδὰς δὲ ποιήσασθαι ἕως ἂν ἡ δίκη γένηται.
Το ζήτημα της διαμάχης
Οι δύο πλευρές δεν διαφωνούν πια μόνο για την Επίδαμνο ως αποικία· η αρχική αιτία (η βοήθεια προς τους Επιδάμνιους) έχει μετατοπιστεί σε διαφωνία για το ποιος έχει «δίκαιο» στην τρέχουσα σύγκρουση —πολιορκία από τη μια, αξίωση δικαιοσύνης από την άλλη— ενώ η ίδια η Επίδαμνος, ως ανεξάρτητη πόλη, φαίνεται να έχει ξεχαστεί και από τις δύο πλευρές.
Οι Κερκυραίοι (με Σπαρτιάτες πρέσβεις) ζητούν αποχώρηση των Κορινθίων, προτείνουν διαιτησία ή χρησμό στους Δελφούς. Αν αρνηθούν, θα αναζητήσουν νέους συμμάχους. Οι Κορίνθιοι θέτουν προϋπόθεση: πρώτα λύστε την πολιορκία. Αδιέξοδο.
Γιατί παρενέβησαν Λακεδαιμόνιοι και Σικυώνιοι πρέσβεις
Οι Κερκυραίοι ήθελαν να παρακολουθήσουν τις διαπραγματεύσεις τους με τους Κορινθίους πρέσβεις από τη Λακεδαίμονα και τη Σικυώνα, ελπίζοντας ότι αυτοί, ως φίλοι και σύμμαχοι της Κορίνθου, θα μπορούσαν να την αποτρέψουν από ενέργειες που θα διεύρυναν τη διαμάχη σε περισσότερες πόλεις.
Η επίμονη επανάληψη του «ἤθελον» (Κερκυραίοι) απέναντι στο κοφτό «οὐ καλῶς ἔχειν» (Κορίνθιοι) δείχνει δύο αντίθετες στάσεις: οι Κερκυραίοι εμφανίζονται πρόθυμοι για ειρηνική λύση, ενώ οι Κορίνθιοι μένουν αμετακίνητοι. Η φράση «φίλους ποιεῖσθαι οὓς οὐ βούλονται ἑτέρους» υπονοεί έμμεσα την Αθήνα — μια απειλή που στοχεύει να πιέσει την Κόρινθο μέσω των δικών της συμμάχων, αφού το εμπόριό τους θα υφίστατο τις συνέπειες μιας τέτοιας συμμαχίας.
Ο ρυθμός της αφήγησης
Ο Θουκυδίδης παρουσιάζει τις διαβουλεύσεις με γρήγορο ρυθμό: πρόταση Κερκυραίων — αντιπρόταση Κορινθίων — νέα αντιπρόταση Κερκυραίων. Η τεχνική αυτή αποδίδει την ένταση και την αμεσότητα μιας διπλωματικής αντιπαράθεσης που μοιάζει, ακόμη και σήμερα, με σύγχρονες διαπραγματεύσεις: κάθε πλευρά προβάλλει το δικό της δίκαιο, ενώ από κάτω κρύβονται έμμεσοι εκβιασμοί.
Η Σπάρτη τελικά προτίμησε τη συμμαχία της σταθερής και σχεδόν όμορης Κορίνθου από την άγνωστη και πολιτικά ασταθή Κέρκυρα — μια επιλογή που επιβεβαιώνεται από τα μεταγενέστερα γεγονότα του 3ου Βιβλίου των Ιστοριών.