Περίληψη §17-49 — Η τρομοκρατία των Τριάκοντα και η δίκη του Θηραμένη ⚖️
Καθώς πλήθαιναν οι αυθαιρεσίες του καθεστώτος και οι άδικες εκτελέσεις πολιτών, ο Θηραμένης υποστήριξε και πάλι ότι η εξουσία έπρεπε να μοιραστεί με περισσότερους πολίτες. Ο Κριτίας και οι υπόλοιποι Τριάκοντα απάντησαν επιλέγοντας κατάλογο μόλις 3.000 Αθηναίων με περιορισμένα δικαιώματα και αφοπλίζοντας όλους τους υπόλοιπους. Ο Θηραμένης έκρινε το μέτρο παράλογο, αλλά η βία κλιμακώθηκε: σκότωναν πολίτες από προσωπικό μίσος ή για τα χρήματά τους, ενώ αποφάσισαν ο καθένας τους να συλλάβει έναν μέτοικο, να τον θανατώσει και να δημεύσει την περιουσία του.
Οι Τριάκοντα θεώρησαν πλέον τον Θηραμένη σοβαρό εμπόδιο και άρχισαν να τον συκοφαντούν στους βουλευτές έναν έναν. Κάλεσαν έκτακτη συνεδρία της Βουλής, φροντίζοντας να είναι εκεί αδίστακτοι νεαροί οπαδοί τους με κρυμμένα μαχαίρια. Ο Κριτίας κατηγόρησε δημόσια τον Θηραμένη αποκαλώντας τον «κόθορνο» — υπόδημα που ταίριαζε και στα δύο πόδια — δηλαδή συμφεροντολόγο και προδότη. Ο Θηραμένης απολογήθηκε υποστηρίζοντας ότι πάντα πολιτεύθηκε με μετριοπάθεια και ότι ποτέ δεν στέρησε δικαιώματα από τίμιους πολίτες.
Παρά την πειστική απολογία, η έκβαση ήταν προδιαγεγραμμένη: ο Κριτίας διέγραψε αυθαίρετα τον Θηραμένη από τον κατάλογο των τρισχιλίων, στερώντας του κάθε νομική προστασία, και τον καταδίκασε σε θάνατο. Η δίκη-παρωδία αυτή αποκαλύπτει τη βαθιά κρίση που περνούσε ο ελληνικός κόσμος στα τέλη του 5ου αι. π.Χ. ως προς την αντίληψη για τον Νόμο και τη δικαιοσύνη.