Περίληψη §1-10 — Οι Τριάκοντα αναλαμβάνουν την εξουσία 🏛️
Αμέσως μετά την κατεδάφιση των τειχών, ο δήμος, δηλαδή ο λαός της Αθήνας, αποφάσισε να εκλέξει τριάντα άντρες για να καταγράψουν τους «πατρίους νόμους». Παράλληλα ο Άγις διέλυσε το εκστρατευτικό σώμα της Δεκέλειας, ενώ ο Λύσανδρος πολιόρκησε τη Σάμο, το τελευταίο προπύργιο των δημοκρατικών. Οι Σάμιοι παραδόθηκαν με τον όρο να εγκαταλείψουν την πόλη τους παίρνοντας μαζί τους μόνο ένα ιμάτιον ο καθένας, αφήνοντας πίσω τις περιουσίες τους.
Ο Λύσανδρος εγκατέστησε στη Σάμο ολιγαρχικό καθεστώς, έστειλε τα πλοία και τα πληρώματα των συμμάχων στις πόλεις τους, και επέστρεψε στη Λακωνία με τα λακωνικά πλοία. Μαζί του έφερε λάφυρα, στεφάνια που του είχαν χαρίσει προσωπικά οι πόλεις, και 470 τάλαντα ασήμι — ένα τεράστιο ποσό — που του είχε δώσει ο Πέρσης σατράπης Κύρος. Όλα αυτά τα παρέδωσε στις αρχές της Σπάρτης.
Ο Ξενοφών δεν αναφέρει ότι ο Λύσανδρος, πριν επιστρέψει στη Σπάρτη, πέρασε για λίγο από την Αθήνα και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην επιβολή του τυραννικού καθεστώτος των Τριάκοντα. Το γεγονός είναι γνωστό από άλλες πηγές (π.χ. Διόδωρο Σικελιώτη) και η παράλειψή του θεωρείται ενδεικτική της φιλοσπαρτιατικής στάσης του ιστορικού.