Χρονολόγιο 📅

Οι χρονολογίες είναι π.Χ., εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά. Οι επισημάνσεις με έντονα γράμματα δείχνουν τα γεγονότα-σταθμούς που πρέπει να θυμάσαι πρώτα· τα υπόλοιπα σε βοηθούν να συνδέσεις την αλληλουχία των γεγονότων.

Ανάμεσα στη Σεισάχθεια του Σόλωνα (594/3) και τις μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη (508/7) μεσολαβούν σχεδόν 90 χρόνια: η τυραννία του Πεισίστρατου και των γιων του δεν ήταν παρένθεση χωρίς σημασία, αλλά σταθεροποίησε την Αθήνα οικονομικά πριν από τη μετάβαση στη δημοκρατία.

Η συμμαχία ονομάστηκε έτσι επειδή το κοινό ταμείο και οι συνεδριάσεις των συμμάχων γίνονταν αρχικά στο ιερό νησί της Δήλου. Η μεταφορά του ταμείου στην Αθήνα το 454 π.Χ. έδειξε καθαρά ότι η συμμαχία είχε μετατραπεί σε αθηναϊκή ηγεμονία.

Ο λοιμός του 430 π.Χ. έπληξε βαριά την πόλη, ακριβώς επειδή ο πληθυσμός της υπαίθρου Αττικής είχε συνωστιστεί μέσα στα τείχη σύμφωνα με το αμυντικό σχέδιο του Περικλή. Ο θάνατος του ίδιου του Περικλή, ένα χρόνο αργότερα, στέρησε από την Αθήνα τον πιο έμπειρο ηγέτη της ακριβώς τη στιγμή που τον χρειαζόταν περισσότερο.

Το 401 π.Χ. ο Ξενοφών δεν καταγράφει απλώς την ιστορία — τη ζει. Συμμετέχει προσωπικά στην εκστρατεία του Κύρου και, μετά τον θάνατό του, βοηθά να οδηγηθούν οι Έλληνες μισθοφόροι πίσω στην πατρίδα — εμπειρία που αργότερα θα περιγράψει στο έργο του.

Η Θηβαϊκή ηγεμονία κράτησε ελάχιστα σε σχέση με τις προηγούμενες. Στηρίχθηκε σχεδόν αποκλειστικά στη στρατιωτική ιδιοφυΐα ενός ανθρώπου, του Επαμεινώνδα, και δεν επέζησε πολύ μετά τον θάνατό του. Στο κενό δύναμης που άφησε η εξάντληση Αθήνας, Σπάρτης και Θήβας, θα αναδειχθεί σύντομα η Μακεδονία του Φιλίππου Β'.