Δομή και χρόνος σύνθεσης του έργου 📜

Το έργο του Θουκυδίδη είναι χωρισμένο σε 8 βιβλία, διαίρεση όμως μεταγενέστερη και όχι δική του: το 1ο βιβλίο περιλαμβάνει τα αίτια του πολέμου, τη μεθοδολογία του ιστορικού, την Αρχαιολογία (ιστορική ανασκόπηση ως τους Μηδικούς πολέμους) και την Πεντηκονταετία (479-432 π.Χ., την ανάπτυξη της αθηναϊκής δύναμης). Τα βιβλία 2 έως 5.24 αφηγούνται τον Δεκαετή Πόλεμο (431-421 π.Χ.) ως τη Νικίειο Ειρήνη· από το 5.25 ξεκινά δεύτερο προοίμιο, όπου ο Θουκυδίδης θεωρεί το υπόλοιπο έργο συνέχεια του ίδιου πολέμου, με αποκορύφωμα τον Μήλιο Διάλογο. Τα βιβλία 6-7 αφιερώνονται στη σικελική εκστρατεία και το 8ο κλείνει το έργο με την εγκατάσταση των Σπαρτιατών στη Δεκέλεια, την ανάμιξη των Περσών και την κατάλυση της δημοκρατίας στην Αθήνα (411 π.Χ.).

Ο χρόνος σύνθεσης του έργου παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Ο ίδιος ο Θουκυδίδης δηλώνει ότι ξεκίνησε «ἀρξάμενος εὐθὺς καθισταμένου» (αμέσως μόλις ξέσπασε ο πόλεμος), χωρίς όμως να διευκρινίζει αν τότε άρχισε να γράφει ή απλώς να συγκεντρώνει υλικό. Η αφήγηση σταματά στο 411 π.Χ., αλλά κάποια σημεία γράφτηκαν σίγουρα μετά το 404 π.Χ., αφού αναφέρονται στο τέλος του πολέμου.