- Θεωρία
Βουλητικές Προτάσεις 🎯
Σκέψου προτάσεις όπως «Θέλω να φύγω» ή «Πρέπει να διαβάσεις». Η δευτερεύουσα πρόταση που ακολουθεί το «να» δεν δηλώνει μια πληροφορία σαν αυτές που είδες στις ειδικές προτάσεις· δηλώνει μια επιθυμία, μια ανάγκη ή μια πρόθεση. Αυτού του είδους οι προτάσεις λέγονται βουλητικές, από τη λέξη «βούληση» (= θέληση), και είναι το θέμα αυτού του μαθήματος.
Τι είναι οι βουλητικές προτάσεις
Οι βουλητικές προτάσεις είναι δευτερεύουσες προτάσεις που εισάγονται πάντα με το μόριο «να» και χρησιμεύουν συνήθως για να συμπληρώσουν την έννοια ενός ρήματος — και μερικές φορές ενός ονόματος.
Τα πιο συνηθισμένα ρήματα που χρειάζονται μια βουλητική πρόταση ως συμπλήρωμα είναι: πρέπει, θέλω, ζητώ, οφείλω, μπορώ, αισθάνομαι και πολλά άλλα με παρόμοια σημασία (δηλαδή ρήματα βούλησης, ανάγκης ή δυνατότητας). Επιπλέον, ουσιαστικά και επίθετα που σημαίνουν καθήκον, δυνατότητα ή αξίωση δέχονται κι αυτά βουλητικές προτάσεις ως συμπλήρωμα.
| Λέξη που «ζητά» βουλητική | Παράδειγμα με βουλητική πρόταση |
|---|---|
| πρέπει | Πρέπει να φύγουμε νωρίς |
| θέλω | Έλπιζαν να δημιουργήσουν τελικά μια ομιλία |
| μπορώ | Ήταν ο τελευταίος άνθρωπος που μπορούσε να μιλήσει τη γλώσσα Καμπάζε |
| ανίκανος (επίθετο) | Οι λαοί που έχασαν τη γλώσσα τους είναι ανίκανοι να προστατέψουν τον εαυτό τους |
Η λέξη «βουλητική» δεν είναι τυχαία: προέρχεται από το ρήμα «βούλομαι», που σημαίνει «θέλω». Ακόμα και σήμερα λέμε «Βουλή» για το σώμα που αποφασίζει (δηλαδή «θέλει» και ψηφίζει) νόμους. Οι βουλητικές προτάσεις, λοιπόν, είναι κυριολεκτικά «προτάσεις της θέλησης».
Ποιο ρόλο παίζουν στην πρόταση
Οι βουλητικές προτάσεις μπορούν να λειτουργήσουν με τρεις τρόπους μέσα στην πρόταση από την οποία εξαρτώνται:
| Συντακτικός ρόλος | Παράδειγμα |
|---|---|
| Αντικείμενο του ρήματος | «Θέλω να φύγω» — το «να φύγω» είναι αντικείμενο στο «θέλω» |
| Υποκείμενο του ρήματος | «Πρέπει να διαβάσεις» — το «να διαβάσεις» είναι υποκείμενο στο απρόσωπο «πρέπει» |
| Επεξήγηση ονόματος | «Έχει την υποχρέωση να παρευρεθεί» — το «να παρευρεθεί» εξηγεί τι ακριβώς είναι η «υποχρέωση» |
Επειδή σε όλες αυτές τις περιπτώσεις η βουλητική πρόταση παίζει ρόλο που θα μπορούσε να παίξει ένα όνομα (αντικείμενο, υποκείμενο ή επεξήγηση), οι βουλητικές κατατάσσονται — όπως και οι ειδικές — στις δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις.
Βουλητικές vs. ειδικές: μην τις μπερδεύεις
Και οι βουλητικές και οι ειδικές είναι δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις, αλλά διαφέρουν σε ένα βασικό σημείο: το τι δηλώνουν και πώς εισάγονται.
| Ειδικές προτάσεις | Βουλητικές προτάσεις | |
|---|---|---|
| Εισάγονται με | ότι, πως, που | να |
| Δηλώνουν | Μια πληροφορία, ένα γεγονός | Μια επιθυμία, ανάγκη, πρόθεση |
| Τυπικά ρήματα | λέω, ξέρω, νομίζω | θέλω, πρέπει, μπορώ |
| Παράδειγμα | Ξέρω ότι έφυγε | Θέλω να φύγει |
Πρόσεξε: το μόριο «να» δεν χρησιμοποιείται μόνο στις βουλητικές προτάσεις — θα το συναντήσεις και σε άλλες κατηγορίες δευτερευουσών προτάσεων που θα μάθεις αργότερα (π.χ. τελικές, όπως στο «ήρθε για να βοηθήσει»). Το τεστ που σε βοηθά να αναγνωρίσεις μια βουλητική δεν είναι μόνο το «να», αλλά και το ρήμα ή το όνομα από το οποίο εξαρτάται: αν πρόκειται για ρήμα/όνομα βούλησης, ανάγκης ή δυνατότητας (θέλω, πρέπει, μπορώ, ανίκανος, υποχρέωση), τότε έχεις βουλητική πρόταση.