Τα προθετικά σύνολα 📖
Τα προθετικά σύνολα φανερώνουν κυρίως επιρρηματικές σχέσεις. Με αυτή την έννοια, μπορούν να χρησιμοποιηθούν στον λόγο όπως και τα επιρρήματα, δηλαδή στη θέση ενός επιρρήματος, για να δηλώσουν διάφορες συνθήκες της πράξης.
Τι μπορούν να δηλώσουν
Ένα προθετικό σύνολο μπορεί να δηλώσει, ανάμεσα σε άλλα:
| Σημασία | Παραδείγματα |
|---|---|
| Τόπο | προς την πόρτα, ως εκεί, από την Αθήνα |
| Τρόπο | με ζωηρότητα, με συντομία |
| Χρόνο | κατά τα Χριστούγεννα, για λίγο, ως αύριο |
Παρατήρησε ότι η ίδια επιρρηματική σημασία μπορεί να εκφραστεί με διαφορετικές προθέσεις: ο τόπος δηλώνεται τόσο με το προς («προς την πόρτα») όσο και με το από («από την Αθήνα») ή το ως («ως εκεί»). Η πρόθεση από μόνη της δεν καθορίζει πάντα τη σημασία — μετράει και η ονοματική φράση που την ακολουθεί.
Το προθετικό σύνολο ως εναλλακτικό του επιρρήματος
Επειδή ένα προθετικό σύνολο μπορεί να αντικαταστήσει ένα επίρρημα χωρίς να αλλάξει η σημασία της πρότασης, οι δύο μορφές λειτουργούν συχνά εναλλακτικά στον λόγο:
- αναλυτικότερα (επίρρημα) ↔ με περισσότερη ανάλυση (προθετικό σύνολο)
- βιαστικά (επίρρημα) ↔ με βιασύνη (προθετικό σύνολο)
- δυνατά (επίρρημα) ↔ με δύναμη (προθετικό σύνολο)
Ένα προθετικό σύνολο δεν λειτουργεί πάντα ως επιρρηματικός προσδιορισμός· μπορεί επίσης να είναι αντικείμενο του ρήματος ή άλλος συντακτικός όρος. Για να διακρίνεις τη χρήση του, έλεγξε αν δηλώνει πραγματικά μια συνθήκη της πράξης (τόπο, τρόπο, χρόνο) ή αν απλώς συμπληρώνει το νόημα του ρήματος.