Τα παράγωγα επιρρήματα 🔤
Τα παράγωγα επιρρήματα δεν είναι πάντα αυτοτελείς λέξεις· τις περισσότερες φορές παράγονται από άλλες λέξεις. Παράγονται από επίθετα, μετοχές, αντωνυμίες και από άλλα επιρρήματα.
Πώς σχηματίζονται
Τα παράγωγα επιρρήματα σχηματίζονται με ειδικές παραγωγικές καταλήξεις. Οι δύο πιο συνηθισμένες είναι:
- η κατάληξη -α
- η κατάληξη -ως
Δεν διαλέγουμε τυχαία ανάμεσα στο -α και στο -ως. Κάποια επίθετα σχηματίζουν το επίρρημά τους μόνο με τη μία κατάληξη, ενώ υπάρχουν και επιρρήματα που παράγονται και με τις δύο καταλήξεις από το ίδιο επίθετο — σε αυτή την περίπτωση, όμως, ο διαφορετικός σχηματισμός συνήθως συνδέεται και με διαφορετική σημασία.
Το ίδιο επίθετο, δύο επιρρήματα με διαφορετική σημασία
Το επίθετο απλός δίνει δύο επιρρήματα:
| Επίρρημα | Παράδειγμα | Σημασία |
|---|---|---|
| απλά | Να απαντήσετε όσο πιο απλά μπορείτε. | = με απλότητα |
| απλώς | Ήθελα απλώς να ρωτήσω τι κάνετε. | = μόνο |
Μερικά τέτοια ζευγάρια επιρρημάτων δεν προέρχονται καν από το ίδιο επίθετο, αλλά από δύο διαφορετικά επίθετα με κοντινή μορφή: το ακριβά παράγεται από το επίθετο ακριβός (π.χ. «Το πλήρωσες πολύ ακριβά»), ενώ το ακριβώς παράγεται από το επίθετο ακριβής (π.χ. «Ακριβώς αυτό εννοώ κι εγώ»). Η διαφορά μιας γραμμής στο επίθετο αλλάζει εντελώς το επίρρημα και τη σημασία του.
Παράγωγα επιρρήματα από μετοχές
Επιρρήματα μπορούν να παραχθούν και από μετοχές, π.χ. από τη μετοχή επιδεικτικός προκύπτει το επίρρημα επιδεικτικά («συμπεριφέρομαι επιδεικτικά»), όπως και από άλλα επίθετα προκύπτουν αντίστοιχα επιρρήματα σε -α, π.χ. αντικανονικό → αντικανονικά, προκλητική → προκλητικά.