Γ. Χορτάτσης — Ερωφίλη 🎭

Η Ερωφίλη είναι η σημαντικότερη τραγωδία της κρητικής λογοτεχνίας. Γράφτηκε γύρω στο 1600 από τον Γεώργιο Χορτάτση και τυπώθηκε για πρώτη φορά στη Βενετία το 1637. Πρότυπό της ήταν η ιταλική τραγωδία Orbecche του Giraldi, αλλά ο Έλληνας ποιητής εργάστηκε ελεύθερα, μετριάζοντας τις βίαιες σκηνές και δίνοντας στα πρόσωπα «μεγαλύτερη ευγένεια και εκλέπτυνση». Στα μέρη του διαλόγου χρησιμοποιεί ομοιοκατάληκτο δεκαπεντασύλλαβο, ενώ στα χορικά τερτσίνες — ιταλική στιχουργική μορφή. Ανάμεσα στις πράξεις παρεμβάλλονται ιντερμέδια με θέμα την ιστορία του Ριναλντο και της Αρμίντας από την Απελευθερωμένη Ιερουσαλήμ του Torquato Tasso.

Υπόθεση: Ο βασιλιάς Φιλόγονος της Μέμφιδας ανεβαίνει στο θρόνο σκοτώνοντας τον αδερφό του. Ο ορφανός πρίγκιπας Πανάρετος, γιος ενός άλλου σφαγμένου βασιλιά, μεγαλώνει στην αυλή του. Η κόρη του βασιλιά, η Ερωφίλη, ερωτεύεται τον Πανάρετο και παντρεύονται κρυφά. Όταν ο Φιλόγονος το ανακαλύπτει, σκοτώνει τον Πανάρετο και στέλνει την καρδιά του ως «δώρο» στην Ερωφίλη. Εκείνη αυτοκτονεί, ο χορός των υπηρετών εξεγείρεται και σκοτώνει το βασιλιά. Το φάντασμα του δολοφονημένου αδερφού εμφανίζεται ικανοποιημένο.

Χορικό Γ' πράξης 🔥

Του πλούτου αχορταγιά, τση δόξας πείνα,
του χρυσαφιού ακριβιά καταραμένη,
πόσα για σας κορμιά νεκρ' απόμεινα,
πόσοι άδικοι πόλεμοι σηκωμένοι,
πόσες συχνές μαλιές συναφορμά σας

πόσες αρχόντισσες για σας κλαημένες, 😢
πόσα παιδιά για σας ορφανεμένα,
πόσες μανάδες εγκαταλελειμμένες,
πόσα στέφανα τώρα μαραμένα,
πόσα βασίλεια για σας ρημαγμένα,

πόσοι γκρεμοί ψηλοί, πόσα βάραθρα,
πόσοι βυθοί, πόσα πελάγη αφρίζου,
πόσα φαρμάκια, πόσα κακά ζιάθρα,
που ανθρώπους ζωντανούς βουλώ κι αφανίζου,
ατυχιά σε κείνους που σας τρέχου.

Για σας οι ουρανοί 'ναι σφαλισμένοι, ⛅
κι εδώ στον κόσμο κάτω δε μπορούσι
να στέκουν οι άνθρωποι αναπαημένοι·
με τς αδερφούς τ' αδέρφια πολεμούσι,
κι οι φίλοι τσι φιλιές των απαρνούνται,
τα τέκνα τσι κύρηδες μισιούνται
κι οι κύρηδες τα τέκνα τως έχει πέψει ο κόσμος·
κανένας πλιο δεν είναι πιστεμένος.