Έξοδος — 3η σκηνή και Εξόδιον Άσμα (στ. 1813-1870) 🌟
Η εμφάνιση των Διόσκουρων εδώ είναι το κλασικό από μηχανής θεός. Πρόσεξε τι λύνει πραγματικά: όχι την απόδραση της Ελένης και του Μενέλαου (αυτή έχει ήδη πετύχει μόνη της, με ανθρώπινο τέχνασμα) αλλά μόνο τη σύγκρουση που απομένει στην Αίγυπτο — την οργή του Θεοκλύμενου εναντίον της Θεονόης.
ΔΙΟΣΚΟΥΡΟΙ
Της χώρας βασιλιά, Θεοκλύμενε, άκου·
συγκράτησε τον άπρεπο θυμό σου·
οι Διόσκουροι μιλούν, οι γιοι της Λήδας,
τ' αδέλφια της Ελένης που 'χει φύγει
απ' το παλάτι σου· γραφτό δεν ήταν
γυναίκα σου να γίνει· μη θυμώνεις.
Η κόρη της Νηρηίδας, η αδελφή σου
Θεονόη, δε σ' αδικεί που δείχνει σέβας
στους νόμους των θεών και στου γονιού σου
τις δίκαιες εντολές. Όριζε η μοίρα
στο σπίτι σου να μείνει ως τώρα μόνο·
όταν συθέμελα την Τροία γκρεμίσαν,
τ' όνομα της Ελένης δε χρειαζόταν
στους θεούς άλλο· πρέπει αυτή να ζήσει
με τον παλιό της άντρα και μαζί του
στο σπιτικό της να γυρίσει πίσω.
Λοιπόν στην αδελφή σου μην υψώσεις
το μαύρο σου σπαθί και να το ξέρεις
πως φρόνιμα έχει πράξει. Την Ελένη,
αφού θεούς μας έκαμεν ο Δίας,
θα 'χαμε σώσει από καιρό· όμως στέκουν
άλλοι θεοί κι η Μοίρα πάνωθέ μας
κι έτσι το θέλησαν· αυτά για σένα·
στην αδελφή μας τούτα προφητεύω:
Πήγαινε με τον άντρα σου και πρίμος
αγέρας θα φυσάει· από κοντά σας,
εμείς, τα δυο σου αδέλφια, θα βοηθούμε,
στο κύμα καβαλάρηδες, να φτάσεις
στη Σπάρτη. Κι όταν πια θα τελειώσουν
οι μέρες της ζωής σου και πεθάνεις,
θεά θα ονομαστείς κι απ' τους ανθρώπους,
μαζί με μας, θα δέχεσαι θυσίες
και δώρα, όπως έχει ορίσει ο Δίας.
Και το νησί που απλώνεται σε μάκρος
στην Αττική ξαγνάντια σα φρουρός της,
Ελένη θα το λεν, γιατί σ' εκείνο
σε πρωτοπήγ' ο Ερμής, όταν σε πήρε
από το σπίτι σου και στον ουράνιο
δρόμο σ' ανέβασε, για να ξεφύγεις
τον έρωτα του Πάρη. Στων Μακάρων
τα νησιά ο πολυπλάνητος θα πάει
Μενέλαος· οι θεοί τ' αποφασίσαν·
ποτέ για τους καλούς δε νιώθουν μίσος,
στους ταπεινούς μονάχα στέλνουν πόνους.
ΘΕΟΚΛΥΜΕΝΟΣ
Τέκνα της Λήδας και του Δία, θα πάψω
την έχθρα μου για την Ελένη κι ούτε
την αδελφή μου θα σκοτώσω. Ας πάει
πίσω στη Σπάρτη, αφού οι θεοί το θέλουν.
Να ξέρετε πως είν' η αδελφή σας
γεμάτη ευγένεια και φρονιμάδα.
Να καμαρώνετε για τους καλούς της
τρόπους, χαρίσματα που λίγες τα 'χουν.
ΧΟΡΟΣ
Οι γνώμες αλλάζουν ολοένα
των θεών κι απ' τα ανέλπιστα πλήθος
ξετελεύουν αυτοί κι όσα πρόσμενες
δε βρίσκουν τη λύση τους· όμως
στ' αναπάντεχο ο θεός δίνει τέρμα.
Έτσι τέλειωσε τούτ' η ιστορία.
Αυτό το κατακλείδιο τετράστιχο του Χορού («οι γνώμες αλλάζουν ολοένα των θεών...») είναι σχεδόν πανομοιότυπο με το τέλος πολλών άλλων έργων του Ευριπίδη, όπως η «Άλκηστη» και η «Ανδρομάχη». Λειτουργούσε σαν μια γνωστή, σχεδόν τυπική «υπογραφή» — τρόπος να κλείνει το κοινό συναισθηματικά την παράσταση, θυμίζοντάς του πως το απρόβλεπτο είναι μέρος της ζωής.