Έξοδος — 2η σκηνή (στ. 1779-1812) ⚔️
Η Θεονόη δεν πρόδωσε τον αδελφό της με ενεργό τρόπο — απλώς τήρησε τον όρκο σιωπής που έδωσε στη 4η σκηνή. Ο Θεοκλύμενος τη θεωρεί «προδότρα» επειδή δεν τον ενημέρωσε, όμως το έργο δείχνει καθαρά ότι η σιωπή της ήταν πράξη δικαιοσύνης, όχι απιστίας.
ΘΕΟΚΛΥΜΕΝΟΣ
Αχ! ο δυστυχισμένος, μιας γυναίκας οι πονηριές να με γελάσουν. Πάει ο γάμος. Το πλοίο αν θα μπορούσα να προφτάσω, γοργά τους ξένους θα 'πιανα· όμως τώρα θα εκδικηθώ σκληρά τη Θεονόη, που, ενώ έβλεπε η προδότρα στο παλάτι το Μενέλαο, δε μου το 'πε. Άλλον κανένα δε θα γελάσει πια με τους χρησμούς της.
ΥΠΗΡΕΤΗΣ
Αφέντη μου, πού πας; Ποιον θα σκοτώσεις;
ΘΕΟΚΛΥΜΕΝΟΣ
Όπου το δίκιο θέλει· εσύ τραβήξου.
ΥΠΗΡΕΤΗΣ
Τρανό κακό λογιάζεις· δε σ' αφήνω.
ΘΕΟΚΛΥΜΕΝΟΣ
Προστάζεις τον αφέντη εσύ, ένας σκλάβος;
ΥΠΗΡΕΤΗΣ
Ναι, γιατί σκέψη έχω σωστή.
ΘΕΟΚΛΥΜΕΝΟΣ
Σωστή δεν είναι, αν δε μ' αφήσεις ...
ΥΠΗΡΕΤΗΣ
Δε θα σ' αφήσω.
ΘΕΟΚΛΥΜΕΝΟΣ
Να θανατώσω μια αδερφή κακούργα.
ΥΠΗΡΕΤΗΣ
Μεγάλη η ευσέβειά της.
ΘΕΟΚΛΥΜΕΝΟΣ
Με πρόδωσε.
ΥΠΗΡΕΤΗΣ
Για το καλό σου, δίκαια έχει πράξει.
ΘΕΟΚΛΥΜΕΝΟΣ
Το ταίρι μου να δώσει σ' άλλον άντρα;
ΥΠΗΡΕΤΗΣ
Σ' εκείνον που του ανήκει.
ΘΕΟΚΛΥΜΕΝΟΣ
Δικαίωμα στη γυναίκα μου ποιος έχει;
ΥΠΗΡΕΤΗΣ
Αυτός που την επήρε απ' το γονιό της.
ΘΕΟΚΛΥΜΕΝΟΣ
Μα εμένα μου τη χάρισεν η τύχη.
ΥΠΗΡΕΤΗΣ
Η δικαιοσύνη ωστόσο σου την πήρε.
ΘΕΟΚΛΥΜΕΝΟΣ
Δικός μου δικαστής εσύ θα γίνεις;
ΥΠΗΡΕΤΗΣ
Αν όμως σου μιλάω μυαλωμένα;
ΘΕΟΚΛΥΜΕΝΟΣ
Λοιπόν θα με προστάζουν, δεν προστάζω;
ΥΠΗΡΕΤΗΣ
Για τ' άδικο όχι, μόνο για το δίκιο.
ΘΕΟΚΛΥΜΕΝΟΣ
Φαίνεται θέλεις να πεθάνεις.
ΥΠΗΡΕΤΗΣ
Ναι, σκότωσέ με, αλλά την αδελφή σου δε θα σ' αφήσω να τη σφάξεις. Είναι για τον καλό το σκλάβο η πιο μεγάλη δόξα, να τον σκοτώσουν οι αφέντες.
Είναι ασυνήθιστο για την αρχαία τραγωδία ένας ανώνυμος δούλος να αντιμιλά τόσο τολμηρά στον αφέντη του, υπερασπιζόμενος τη δικαιοσύνη ενάντια στην τυραννική επιθυμία του. Ο Ευριπίδης συχνά έδινε φωνή και ηθικό βάρος σε πρόσωπα χαμηλής κοινωνικής θέσης, κάτι που εξέπληττε το αθηναϊκό κοινό της εποχής του.