🏁 Έξοδος — Σύνοψη
1η σκηνή (στ. 1653-1778)
Ένας Αγγελιαφόρος φέρνει καταστροφικά νέα στον Θεοκλύμενο: η Ελένη δραπέτευσε. Περιγράφει ζωντανά τα γεγονότα: η Ελένη κατέβηκε στην ακτή με αργά, βαριά βήματα, θρηνώντας θεατρικά τον «νεκρό» σύζυγό της που περπατούσε ζωντανός δίπλα της. Φόρτωσαν ένα πεντηκοντόρο σιδώνιο πλοίο. Οι Έλληνες σύντροφοι του Μενέλαου εμφανίστηκαν κουρελιασμένοι και ανέβηκαν στο πλοίο ως «πενθούντες». Ο ταύρος αντιστεκόταν — μούγκριζε, γουρλώνοντας τα μάτια — αλλά οι Έλληνες τον ανέβασαν με τη βία.
Η Ελένη είχε προτείνει νωρίτερα «πονηριά αντί δύναμης» — και ακριβώς αυτό συμβαίνει εδώ: το τέχνασμα, όχι ο πόλεμος, φέρνει τη σωτηρία. Η σκηνή αυτή ολοκληρώνει την αντιπολεμική στάση του έργου, αφού ακόμη και η τελική μάχη στο πλοίο είναι αποτέλεσμα εξαπάτησης, όχι ηρωικής σύγκρουσης.
Στη θάλασσα, ο Μενέλαος έσφαξε τον ταύρο στην πλώρη, προσευχόμενος όχι για τον νεκρό αλλά στον Ποσειδώνα για ασφαλή πλεύση. Όταν κάποιος φώναξε «Προδοσία!», ο Μενέλαος κάλεσε τους άντρες του: «Γιοι της Ελλάδας, σφάξτε τους βαρβάρους, ρίξτε τους στη θάλασσα!» Η Ελένη τους ενθάρρυνε: «Πού είναι η δόξα της Τροίας; Δείξτε σ' αυτούς τους βαρβάρους τη δύναμή σας!» Μετά τη μάχη, ο Μενέλαος διέταξε πορεία προς την Ελλάδα και ούριος άνεμος φούσκωσε αμέσως τα πανιά.
2η σκηνή (στ. 1779-1812)
Ο Θεοκλύμενος ξεσπάει σε οργή και θέλει να σκοτώσει την αδελφή του Θεονόη για προδοσία. Ένας πιστός Υπηρέτης τον σταματά, υποστηρίζοντας ότι η Θεονόη ενήργησε δίκαια.
3η σκηνή (στ. 1813-1870)
Οι Διόσκουροι εμφανίζονται ως θεοί από μηχανής. Διατάζουν τον Θεοκλύμενο να συγκρατήσει την οργή του: η Ελένη δεν ήταν ποτέ μοιραμένη να γίνει γυναίκα του, η Θεονόη δεν έσφαλε, όλα ήταν θέλημα θεών. Προφητεύουν ότι η Ελένη θα θεοποιηθεί — θα λατρεύεται ως θεά μαζί με τους αδελφούς της. Ο Θεοκλύμενος υποχωρεί: «Παιδιά Λήδας και Δία, θα τερματίσω την εχθρότητά μου». Ο Χορός κλείνει: «Πολλές μορφές παίρνουν τα σχέδια των θεών — αυτά που φαίνονταν βέβαια δεν πραγματοποιήθηκαν, ενώ στα ανέλπιστα ο θεός βρήκε δρόμο».
Οι Διόσκουροι λύνουν το πρακτικό πρόβλημα — σταματούν τον Θεοκλύμενο και επικυρώνουν τη διαφυγή — αλλά δεν απαντούν στο ηθικό ερώτημα που έθεσε όλο το έργο: γιατί χιλιάδες άνθρωποι πέθαναν για ένα είδωλο; Ο θεός από μηχανής κλείνει την πλοκή, όχι το ερώτημα.
ΤΕΛΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ
Έφτασες στο τελευταίο βήμα. Μπράβο που έμεινες ως το τέλος! Πάμε παρακάτω;
ΕΠΟΜΕΝΗ ΕΝΟΤΗΤΑ- 1η σκηνή