Μαντική και «Ευβουλία» (σωστό μυαλό) 📜

Α. Μαντική — Δ. Λουκάτος

Ο φόβος και η άγνοια, που οδήγησαν εύκολα τον άνθρωπο στη δεισιδαιμονία και την «πρόληψη» (για την αποφυγή του κακού), ήταν φυσικό να τον οδηγήσουν σε μια διαρκή αγωνία για τα όσα του έμελλαν να συμβούν, και να του γεννήσουν την τάση της μαντικής […]. Μπορούμε να πούμε πως η Μετεωρολογία κι η Αστρολογία ήταν τα πρώτα σκέλη και ίσως η πρώτη αφορμή της γενικής Μαντικής. Από τα προγνωστικά του καιρού διακινδυνεύει κανείς τη μαντεία και τις φανταστικές ερμηνείες, τους οιωνισμούς […]. Τα φυσικά φαινόμενα γίνονται έτσι διερμηνείς των αποφάσεων της Τύχης ή του Θεού. Ακολουθούν σε πιο εξελιγμένη μορφή όνειρα, οπτασίες, καντηλομαντεία, πυρομαντεία, καφεμαντεία, χειρομαντεία […] ο καφές που χύνεται, τα κουφέτα κάτω από το μαξιλάρι.

Πηγή: Δ. Λουκάτος, Εισαγωγή στην ελληνική λαογραφία, Μ.Ι.Ε.Τ. (Διασκευή)

Β. «Ευβουλία» (σωστό μυαλό, στ. 837) — Πλάτων, Πρωταγόρας

ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ. Η διδασκαλία μου σε κάνει μυαλωμένο για τις υποθέσεις του σπιτιού σου (πώς να κυβερνάς με τον καλύτερο τρόπο το νοικοκυριό σου), και για τις υποθέσεις της πολιτείας (πώς να γίνεις ασυναγώνιστος πολιτικός και στα έργα και στους λόγους).

Πηγή: Πλάτων, Πρωταγόρας, 318e-319a (μτφρ. Η. Σπυρόπουλος), Α.Π.Θ. – Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών – Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη

Σύνδεση με την Ελένη του Ευριπίδη 🔗

Στη 2η σκηνή, ο γέρος Αγγελιαφόρος κριτικάρει τους μάντεις και υποστηρίζει ότι «σωστό μυαλό και νους, να σοφός μάντης» (στ. 837) — δηλαδή η ευβουλία (η ορθή κρίση) αξίζει περισσότερο από κάθε μαντεία.

Το κείμενο του Λουκάτου δείχνει πώς ο φόβος γεννά τη μαντική — κάτι που ο Ευριπίδης αμφισβητεί
Ο Πρωταγόρας του Πλάτωνα προτείνει ακριβώς αυτό που λέει ο Αγγελιαφόρος: η σωστή παιδεία και η λογική σκέψη είναι ο καλύτερος οδηγός