Η Ελένη: Λόγος και Αντίλογος 📜

Παράλληλο κείμενο — Σαπφώ και Στησίχορος

[…] η Ελένη, που τους άλλους
τόσο στην ομορφιά περνούσε, χώρισε
τον άριστο τον άντρα,

π' όλο της Τροίας κατάστρεψε το κράτος,
κι ούτε την κόρη, ουδέ τους ακριβούς της
θυμήθηκε γονιούς, μα ερωτευμένην
ξεσήκωσέ τη η Κύπρις.

Πολύ εύκολα η καρδιά λυγάει τ' ανθρώπου.
Κι αμέσως λαχταράει στο νου ό,τι βάλει.

Πηγή: Σαπφώ, απόσπασμα 16 L.-P. (μτφρ. Π. Λεκατσάς), J.-L. Backès, Ο μύθος της Ελένης, μτφρ. Κ. Γιόση, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών – Μ.Ι.Ε.Τ.

Δεν είναι αληθινός αυτός ο λόγος.
Δε μπήκες στα καλοφτιαγμένα τα καράβια.
Μήτε στα κάστρα μπήκες της Τρωάδας.

Πηγή: Στησίχορος, απόσπασμα 14 (μτφρ. Η. Βουτιερίδης), Αρχαίοι Έλληνες Λυρικοί, Παπαδήμας

Τα δύο αποσπάσματα αντιπροσωπεύουν τις δύο αντίθετες εκδοχές του μύθου:

Λόγος (Σαπφώ): Η Ελένη πήγε στην Τροία, παρασυρμένη από τον έρωτα — εγκατέλειψε άντρα, κόρη, γονείς
Αντίλογος (Στησίχορος): Η Ελένη δεν πήγε ποτέ στην Τροία — η Παλινωδία του Στησίχορου αρνείται ολόκληρη την παράδοση

Ο Ευριπίδης υιοθετεί τη δεύτερη εκδοχή: στην Ελένη μόνο ένα είδωλο πήγε στην Τροία.