1. Βασική Θεωρία
ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ
Ό,τι δεν θυμάσαι, επίλεξέ το και πάτα «Ρώτα τον Ευκλείδη». Το ξαναλέμε μαζί.

14. Η Διεθνής Κοινότητα 🌍

Η ενότητα αυτή εξετάζει πώς τα κράτη συνυπάρχουν στον πλανήτη, τους κανόνες που διέπουν τις σχέσεις τους και τους οργανισμούς που φροντίζουν για την παγκόσμια συνεργασία και την προστασία των δικαιωμάτων μας.

14.1 Η διεθνής κοινότητα και το διεθνές δίκαιο

Η υφήλιος και το διάστημα αποτελούν έναν ενιαίο χώρο, τον διεθνή χώρο, στον οποίο αναπτύσσεται η ανθρώπινη δραστηριότητα.

  • Διεθνής Κοινότητα: Αποτελείται από τα κράτη που δρουν στον διεθνή χώρο.
  • Διεθνείς Σχέσεις: Οι σχέσεις και οι αλληλεπιδράσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των κρατών.
  • Διεθνές Δίκαιο: Το σύνολο των αρχών και κανόνων που ρυθμίζουν τις διεθνείς σχέσεις (π.χ. αρχές ισότητας, ανεξαρτησίας και αυτοδιάθεσης των λαών).
Η αλλαγή των διεθνών σχέσεων

Παλαιότερα (19ος - αρχές 20ού αι.), οι σχέσεις καθορίζονταν από τη δύναμη (στρατιωτική/οικονομική) του κάθε κράτους. Μετά τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους, η ανάγκη για οργάνωση της διεθνούς κοινότητας μέσω οργανισμών έγινε επιτακτική για την αποφυγή νέων καταστροφών.

Λόγοι που επιβάλλουν τη διεθνή συνεργασία 🤝

  1. Παγκόσμια Ειρήνη: Η αποφυγή πολέμων και της απειλής των πυρηνικών όπλων.
  2. Οικονομία: Η παγκοσμιοποίηση σημαίνει ότι ένα οικονομικό γεγονός σε μια χώρα (π.χ. πτώση χρηματιστηρίου στη Νέα Υόρκη) επηρεάζει όλο τον κόσμο.
  3. Τεχνολογία & Επιστήμη: Εργαλεία όπως το διαδίκτυο και η τηλεϊατρική καταργούν τις αποστάσεις.
  4. Περιβάλλον: Προβλήματα όπως η τρύπα του όζοντος ή η καταστροφή του Αμαζονίου είναι παγκόσμια.
  5. Ανθρώπινα Δικαιώματα: Η αντιμετώπιση φαινομένων όπως το δουλεμπόριο ή η παιδική πορνεία απαιτεί κοινή δράση.
  6. Κοινωνικές Ανισότητες: Η φτώχεια και η πείνα στον Τρίτο Κόσμο απαιτούν διεθνή αλληλεγγύη.

14.2 Διεθνείς Οργανισμοί

Οι Διεθνείς Οργανισμοί δημιουργήθηκαν για να εξασφαλίσουν τη διαρκή συνεργασία των κρατών.

Κατηγορίες Οργανισμών

  • Παγκόσμιοι: Συμμετέχουν όλα τα κράτη (π.χ. Ο.Η.Ε.).
  • Περιφερειακοί: Συμμετέχουν κράτη μιας περιοχής (π.χ. ΝΑΤΟ, Ε.Ε.).
  • Κυβερνητικοί (Δ.Κ.Ο.): Συμμετέχουν επίσημα τα κράτη (π.χ. ΟΑΣΕ).
  • Μη Κυβερνητικοί (Μ.Κ.Ο.): Ομάδες πολιτών που δρουν ανεξάρτητα από κυβερνήσεις (π.χ. Διεθνής Αμνηστία, Greenpeace).

14.2.2 Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) 🇺🇳

Ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 1945 με έδρα τη Νέα Υόρκη.
Σκοποί: Διαφύλαξη ειρήνης, φιλικές σχέσεις εθνών, διεθνής συνεργασία για κοινωνικά/οικονομικά προβλήματα και σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα.

Κύρια Όργανα:

  1. Γενική Συνέλευση: Συμμετέχουν όλα τα κράτη-μέλη, συζητούν κρίσιμα ζητήματα.
  2. Συμβούλιο Ασφαλείας: 15 μέλη (5 μόνιμα με δικαίωμα βέτο και 10 εκλεγμένα). Αποφασίζει για μέτρα ειρήνης ή κυρώσεις.
  3. Γενική Γραμματεία: Ο Γενικός Γραμματέας είναι ο ανώτατος υπάλληλος που συντονίζει τις δράσεις και αναλαμβάνει πολιτικές πρωτοβουλίες.
  4. Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης: Επιλύει νομικές διαφορές μεταξύ κρατών (εδρεύει στην Ολλανδία).

14.2.3 ΝΑΤΟ & 14.2.4 ΟΑΣΕ

  • ΝΑΤΟ (Οργανισμός Βορειοατλαντικού Συμφώνου): Αμυντικός οργανισμός που ιδρύθηκε κατά τον Ψυχρό Πόλεμο για την ασφάλεια των μελών του.
  • ΟΑΣΕ (Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη): Πανευρωπαϊκό βήμα για τη διαχείριση κρίσεων και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

14.2.5 Άλλοι Οργανισμοί & Μ.Κ.Ο.

  • Συμβούλιο της Ευρώπης: Εδρεύει στο Στρασβούργο και εστιάζει στα ανθρώπινα δικαιώματα μέσω του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
  • Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (Μ.Κ.Ο.): Όπως οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα ή η Διεθνής Αμνηστία, εκφράζουν την αλληλεγγύη των πολιτών και συχνά καταγγέλλουν κρατικές αυθαιρεσίες.

14.3 Ανθρώπινα Δικαιώματα ⚖️

Η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (1948) είναι ο θεμέλιος λίθος για την προστασία της αξιοπρέπειας κάθε ανθρώπου.

Τύποι ΠροστασίαςΜέσα / Φορείς
ΕθνικήΣύνταγμα, Νόμοι, Εθνικά Δικαστήρια
ΕυρωπαϊκήΕυρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων Ε.Ε.
ΔιεθνήςΟ.Η.Ε., Διεθνείς Συμβάσεις, Διεθνείς Κυρώσεις

Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο (ΔΑΔ): Εφαρμόζεται σε περιπτώσεις πολέμου για την προστασία των αμάχων, των τραυματιών και των αιχμαλώτων.

Δικαιώματα σε κίνδυνο

Παρά τις διεθνείς συνθήκες, χιλιάδες παραβιάσεις συμβαίνουν καθημερινά. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να προσφύγουν σε Συνηγόρους ή διεθνή δικαστήρια. Ο Ο.Η.Ε. μπορεί να επιβάλλει διεθνείς κυρώσεις.

14.4 Η θέση της Ελλάδας στον κόσμο 🇬🇷

Η θέση της Ελλάδας καθορίζεται από τη γεωγραφική (Νοτιοανατολική Ευρώπη), πολιτική και οικονομική της σταθερότητα.

  1. Διεθνής Παρουσία: Ιδρυτικό μέλος του Ο.Η.Ε. και ενεργό μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ.
  2. Οικονομία: Κατέχει σημαντική θέση στην παγκόσμια ναυτιλία και τον τουρισμό.
  3. Απόδημος Ελληνισμός: Οι Έλληνες της διασποράς λειτουργούν ως γέφυρες διαπολιτισμικής συνεργασίας.
  4. Περιφερειακός Ρόλος: Η Ελλάδα βοηθά στην οικονομική ανασυγκρότηση των Βαλκανίων (μέσω του σχεδίου ΣΟΑΒ) και την ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών.
  5. Πολιτισμός: Η γλώσσα, η ιστορία και οι Ολυμπιακές αξίες (όπως η Ολυμπιακή Εκεχειρία) αποτελούν στοιχεία διεθνούς προβολής.