10. Οι λειτουργίες του κράτους 🏛️

Στο δημοκρατικό πολίτευμα της Ελλάδας, η κρατική εξουσία δεν είναι συγκεντρωμένη σε ένα πρόσωπο, αλλά κατανέμεται σε διαφορετικά όργανα. Το πολίτευμά μας είναι Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία, γεγονός που δίνει κεντρικό ρόλο στο Κοινοβούλιο.

---

10.1 Νομοθετική Λειτουργία 📝

Η νομοθετική λειτουργία ασκείται από τη Βουλή και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

10.1.1 Η σύνθεση της Βουλής

Η Βουλή είναι το μόνο όργανο που εκλέγεται απευθείας από τον λαό.

• Αριθμός Βουλευτών: Αποτελείται από 300 βουλευτές. Από αυτούς, οι 288 εκλέγονται σε 56 εκλογικές περιφέρειες και οι 12 είναι Βουλευτές Επικρατείας.
• Προσόντα εκλογής: Για να εκλεγεί κάποιος πρέπει να είναι Έλληνας πολίτης, να έχει τη νόμιμη ικανότητα να εκλέγει και να είναι τουλάχιστον 25 ετών.
• Διάρκεια: Η βουλευτική περίοδος διαρκεί κανονικά 4 χρόνια. Κάθε χρόνο, από τον Οκτώβριο έως τον Ιούνιο, πραγματοποιείται μια σύνοδος.
• Λειτουργία: Η Βουλή συνεδριάζει σε ολομέλεια (όλοι μαζί) ή σε τμήματα (μικρότερες ομάδες). Οι συνεδριάσεις είναι δημόσιες.

---

10.1.2 Αρμοδιότητες της Βουλής

Η Βουλή δεν φτιάχνει μόνο νόμους, αλλά επιτελεί και άλλες κρίσιμες λειτουργίες:

1. Θέσπιση Νόμων: Συζητά και ψηφίζει τα νομοσχέδια, τα οποία στη συνέχεια εκδίδονται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και δημοσιεύονται στο ΦΕΚ.
2. Κοινοβουλευτικός Έλεγχος: Ελέγχει την Κυβέρνηση μέσω ερωτήσεων ή σύστασης εξεταστικών επιτροπών.
3. Ανάδειξη Κυβέρνησης: Η Κυβέρνηση πρέπει να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή για να κυβερνήσει.
4. Ψήφιση Προϋπολογισμού: Ελέγχει τα έσοδα και τα έξοδα του κράτους κάθε χρόνο.
5. Αναθεώρηση του Συντάγματος: Έχει το δικαίωμα να τροποποιεί το Σύνταγμα χωρίς παρέμβαση άλλου οργάνου.
6. Επικύρωση Διεθνών Συμβάσεων: Μετατρέπει διεθνείς συμφωνίες σε νόμους του κράτους.
7. Δικαστικός χαρακτήρας: Μπορεί να ασκήσει ποινική δίωξη κατά μελών της Κυβέρνησης ή του Προέδρου της Δημοκρατίας για εσχάτη προδοσία.

---

10.2 Εκτελεστική Λειτουργία ⚙️

Η εκτελεστική λειτουργία αφορά την εφαρμογή των νόμων και τη διοίκηση του κράτους. Ασκείται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση.

10.2.1 Πρόεδρος της Δημοκρατίας (ΠτΔ)

Είναι ο Αρχηγός του Κράτους και ο ρυθμιστής του πολιτεύματος, αλλά δεν έχει ουσιαστική πολιτική εξουσία.

• Εκλογή: Εκλέγεται από τη Βουλή για 5 χρόνια και μπορεί να επανεκλεγεί μόνο μία φορά. Πρέπει να είναι Έλληνας πολίτης (τουλάχιστον 5 έτη), με ελληνική καταγωγή από έναν γονέα, και τουλάχιστον 40 ετών.
• Αρμοδιότητες:
  • Έκδοση και δημοσίευση νόμων.
  • Προκήρυξη δημοψηφισμάτων.
  • Διεθνής εκπροσώπηση της χώρας.
  • Έκδοση Προεδρικών Διαταγμάτων.
  • Διορισμός Πρωθυπουργού (τον αρχηγό του κόμματος με την απόλυτη πλειοψηφία των 151 εδρών).

10.2.2 Κυβέρνηση

Είναι το όργανο που χαράσσει την πολιτική της χώρας. Αποτελείται από το Υπουργικό Συμβούλιο.

• Πρωθυπουργός: Πρόεδρος της Κυβέρνησης, υπεύθυνος για την ενότητα και τον συντονισμό των Υπουργών.
• Υπουργοί: Προΐστανται των Υπουργείων (π.χ. Παιδείας, Υγείας). Υπάρχουν και οι εξωκοινοβουλευτικοί υπουργοί.
• Αναπληρωτές Υπουργοί & Υφυπουργοί: Βοηθούν στο έργο της διοίκησης συγκεκριμένων τομέων.

---

10.3 Δικαστική Λειτουργία ⚖️

Ασκείται από τα δικαστήρια και είναι ανεξάρτητη από τις άλλες δύο εξουσίες. Στόχος της είναι η επίλυση διαφορών και η απονομή δικαιοσύνης στο όνομα του λαού.

• Ανεξαρτησία Δικαστών: Οι δικαστές προστατεύονται από την ισοβιότητα.
• Έλεγχος Συνταγματικότητας: Αν ένας νόμος είναι αντίθετος με το Σύνταγμα, οι δικαστές οφείλουν να μην τον εφαρμόσουν.

Τα είδη των δικαστηρίων

---

Συνοπτικός Πίνακας: Όργανα και Ρόλος των Πολιτών