Το Δημοκρατικό Πολίτευμα 🗳️

Ζούμε σε ένα δημοκρατικό κράτος, αλλά τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ποιος αποφασίζει, πώς εκλέγεται, και ποιες αξίες προστατεύει η δημοκρατία; Ας δούμε πώς λειτουργεί το δημοκρατικό πολίτευμα, από την αρχαία Αθήνα μέχρι τη σημερινή Ελλάδα.

Από την άμεση στην έμμεση δημοκρατία

Στην αρχαία Αθήνα, όλοι οι πολίτες έπαιρναν μέρος στη διακυβέρνηση της πόλης-κράτους. Συμμετείχαν στην Εκκλησία του Δήμου, όπου διατύπωναν την άποψή τους και ψήφιζαν αυτή που θεωρούσαν πιο σωστή. Αυτή η μορφή συμμετοχής λέγεται άμεση ψηφοφορία, γιατί ο λαός αποφάσιζε ο ίδιος, χωρίς ενδιάμεσους.

Σήμερα, η άμεση ψηφοφορία δεν είναι δυνατό να εφαρμοστεί, κυρίως λόγω του πλήθους των ψηφοφόρων — είναι αδύνατο να συγκεντρωθούν εκατομμύρια πολίτες σε μία πλατεία για να ψηφίσουν κάθε νόμο. Γι' αυτό οι πολίτες εκλέγουν αντιπροσώπους, τους βουλευτές, οι οποίοι αποφασίζουν για ζητήματα της πολιτείας και για την επίλυση των προβλημάτων τους. Αυτή η μορφή λέγεται έμμεση ψηφοφορία.

Το πολίτευμα της Ελλάδας: πώς λειτουργεί

Το πολίτευμα της Ελλάδας είναι Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία. Αυτό σημαίνει ότι ζούμε σε ένα δημοκρατικό κράτος με αρχηγό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ενώ ο λαός ψηφίζει τους αντιπροσώπους του, τους βουλευτές, με δημοκρατικές διαδικασίες, ασκώντας έτσι την εξουσία μέσα από αυτούς.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι ο αρχηγός του κράτους. Εκλέγεται από τη Βουλή, και η εξουσία του είναι περιορισμένη. Ο ρόλος του περιλαμβάνει:

• Διορίζει τον Πρωθυπουργό μετά από εκλογές και δίνει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης.
• Εκπροσωπεί τη χώρα στο εξωτερικό, με επίσημες επισκέψεις που πραγματοποιεί σε άλλες χώρες ως αρχηγός του κράτους.

Η Κυβέρνηση

Η Κυβέρνηση αποτελείται από το Υπουργικό Συμβούλιο, που απαρτίζεται από τον Πρωθυπουργό και τους Υπουργούς. Η Κυβέρνηση καθορίζει και κατευθύνει τη γενική πολιτική της χώρας, σύμφωνα με το Σύνταγμα. Ο Πρωθυπουργός συντονίζει το έργο των Υπουργών του, προκειμένου να εφαρμοστεί η κυβερνητική πολιτική.

Άλλες μορφές δημοκρατίας στον κόσμο

Πέρα από την Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία, σε άλλα μέρη του κόσμου υπάρχουν και άλλα είδη δημοκρατίας:

• Βασιλευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία: αρχηγός του κράτους είναι ο βασιλιάς, ενώ η κυβέρνηση εκλέγεται από τον λαό. Είναι η σύγχρονη κύρια μορφή της συνταγματικής μοναρχίας, στην οποία ο βασιλιάς έχει πολύ περιορισμένη δικαιοδοσία στις υποθέσεις του κράτους. Το πολίτευμα αυτό το συναντάμε, για παράδειγμα, στο Βέλγιο, στη Δανία και στη Μεγάλη Βρετανία.
• Προεδρική Δημοκρατία: αρχηγός του κράτους και πρόεδρος της κυβέρνησης είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Η βασική διαφορά με την Προεδρευόμενη Δημοκρατία είναι ότι εδώ ο Πρόεδρος εκλέγεται απευθείας από τον λαό και κυβερνά με υπουργούς που επιλέγει ο ίδιος. Προεδρική Δημοκρατία υπάρχει σε κράτη όπως η Κύπρος και οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.

Οι αξίες του δημοκρατικού πολιτεύματος

Το δημοκρατικό πολίτευμα κατοχυρώνει με νόμους δύο θεμελιώδεις αξίες: την ισότητα και την ελευθερία όλων των πολιτών.

Η ισότητα σημαίνει ότι οι άνθρωποι θεωρούνται ίσοι μεταξύ τους, έχουν τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεώσεις. Έτσι συνεργάζονται για την κοινή πρόοδο και συμβιώνουν αρμονικά.

Η ελευθερία είναι το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να ενεργεί όπως επιθυμεί, αρκεί να μην προκαλεί βλάβη σε άλλον και να σέβεται τους νόμους της πολιτείας. Κάθε πολίτης μπορεί να σκέπτεται και να πιστεύει ό,τι θέλει, χωρίς η ελευθερία του να απειλείται επειδή έχει διαφορετικές πεποιθήσεις από άλλους. Παράλληλα, έχει το δικαίωμα να μορφώνεται και να επιλέγει τον τρόπο ζωής και εργασίας του, πάντα μέσα στο πλαίσιο που ορίζουν οι νόμοι.

Συνοψίζοντας

Η δημοκρατία ως πολίτευμα γεννήθηκε στην αρχαία Αθήνα και σήμερα πολλά κράτη έχουν δημοκρατικό πολίτευμα. Αυτό σημαίνει ότι ο λαός επιλέγει με εκλογές τους αντιπροσώπους του, τους βουλευτές, για τη διακυβέρνηση της χώρας. Σε κάθε δημοκρατικό κράτος, οι πολίτες απολαμβάνουν τις θεμελιώδεις αξίες της ελευθερίας και της ισότητας.