Ξεκινάς από την οικογένεια και το σχολείο και προχωράς στον Δήμο, στο Κράτος, στην Ευρώπη και στον Κόσμο. Μαθαίνεις πώς λειτουργεί η κοινωνία, ποια είναι τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις σου και πώς μία ψήφος μπορεί να κάνει τη διαφορά. Έλα μαζί μας και γίνε ενεργός πολίτης.🗳️

Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή Στ' Δημοτικού

# Τι είναι το Κράτος; 🏛️

Η έννοια του :tooltip[Κράτους]{content="Μια οργανωμένη πολιτική οντότητα που έχει δικό της έδαφος, λαό και εξουσία."} είναι κεντρική για τη ζωή μας στην κοινωνία. Για να υπάρξει ένα κράτος, πρέπει να συνυπάρχουν **τρία βασικά στοιχεία**:

1.  **Έδαφος** 🌍
    Είναι η συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή πάνω στην οποία εκτείνεται το κράτος. Το έδαφος ορίζεται με σαφήνεια από τα **σύνορα**.
    *   *Γιατί υπάρχουν τα σύνορα;* Τα σύνορα οριοθετούν μέχρι πού φτάνει η κυριαρχία και οι νόμοι ενός κράτους, ξεχωρίζοντάς το από τα γειτονικά του.

2.  **Λαός** 👥
    Είναι το σύνολο των ανθρώπων που κατοικούν μόνιμα μέσα στα όρια του εδάφους του κράτους.

3.  **Εξουσία** ⚖️
    Είναι η ευθύνη και η δύναμη που έχει το κράτος να οργανώνει τη ζωή των πολιτών. Αυτό το επιτυγχάνει θεσπίζοντας **νόμους** και ελέγχοντας αν όλοι τους τηρούν, ώστε να υπάρχει τάξη και δικαιοσύνη.

:::fact{title="Πολίτευμα"}
Κάθε κράτος έχει έναν συγκεκριμένο τρόπο με τον οποίο οργανώνεται και κυβερνάται. Αυτός ο τρόπος διακυβέρνησης ονομάζεται **πολίτευμα**.
:::

:::alert{title="Συζητάμε για την Ελλάδα"}
Με ποια κράτη συνορεύει η Ελλάδα;
Κοιτάζοντας τον χάρτη της Βαλκανικής, η χώρα μας συνορεύει στα βόρεια και ανατολικά με την **Αλβανία**, τη **Βόρεια Μακεδονία**, τη **Βουλγαρία** και την **Τουρκία**.
:::

# Οι Τρεις Μορφές της Κρατικής Εξουσίας 🏛️

Η κρατική εξουσία δεν είναι ενιαία, αλλά χωρίζεται σε τρεις διαφορετικές μορφές για να λειτουργεί σωστά και δίκαια το κράτος:

*   **Νομοθετική εξουσία**: Είναι υπεύθυνη για τη :tooltip[θέσπιση]{content="Η δημιουργία και ψήφιση νέων κανόνων."} των νόμων. Με απλά λόγια, είναι αυτή που φτιάχνει τους κανόνες της χώρας.
*   **Εκτελεστική εξουσία**: Ασχολείται με τη διακυβέρνηση του κράτους. Φροντίζει δηλαδή να εφαρμόζονται οι νόμοι στην καθημερινή ζωή και να διοικείται η χώρα.
*   **Δικαστική εξουσία**: Είναι αυτή που ελέγχει αν τηρούνται οι νόμοι και επιλύει τις διαφορές μεταξύ των ανθρώπων ή μεταξύ κράτους και πολιτών.

---

### 📝 Δραστηριότητα
**Ερώτηση:** Αναζητούμε στοιχεία για την αλλαγή των συνόρων του ελληνικού κράτους από τη σύστασή του μέχρι σήμερα.

**Απάντηση:**
Το ελληνικό κράτος ξεκίνησε το 1830 με πολύ περιορισμένα σύνορα (Στερεά Ελλάδα, Πελοπόννησος και Κυκλάδες). Με το πέρασμα των χρόνων, τα σύνορα επεκτάθηκαν:
1. Το 1864 προστέθηκαν τα **Επτάνησα**.
2. Το 1881 η **Θεσσαλία** και τμήμα της Ηπείρου.
3. Το 1913 (μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους) η **Μακεδονία**, η υπόλοιπη **Ήπειρος**, η **Κρήτη** και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.
4. Το 1920 η **Δυτική Θράκη**.
5. Το 1948 προστέθηκαν τελευταία τα **Δωδεκάνησα**.

---

:::fact{title="Με λίγα λόγια..."}
Τα βασικά στοιχεία του κράτους είναι: το **έδαφος**, ο **λαός** και η **εξουσία**. Η κρατική εξουσία ασκείται με τρεις μορφές: τη **νομοθετική**, την **εκτελεστική** και τη **δικαστική**.
:::

Βασική Θεωρία

# Το Κράτος 🏛️

Η έννοια του κράτους είναι κεντρική για την οργάνωση της κοινωνίας μας. Για να καταλάβουμε τι είναι ένα :tooltip[κράτος]{content="Μια οργανωμένη πολιτική οντότητα που κατέχει συγκεκριμένο έδαφος, έχει μόνιμο πληθυσμό και ασκεί εξουσία."}, πρέπει να εξετάσουμε τα στοιχεία που το αποτελούν και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί.

### Τα τρία βασικά στοιχεία του Κράτους 🧩

Για να υπάρξει ένα κράτος, είναι απαραίτητο να συνυπάρχουν τρία συγκεκριμένα στοιχεία:

1.  **Το Έδαφος:** Είναι η συγκεκριμένη :tooltip[γεωγραφική περιοχή]{content="Ο χώρος της ξηράς, των υδάτων και του αέρα πάνω από αυτά, όπου εκτείνεται η κυριαρχία ενός κράτους."} που ανήκει στο κράτος. Αυτή η περιοχή ορίζεται με ακρίβεια από τα **σύνορα**.
2.  **Ο Λαός:** Πρόκειται για το σύνολο των ανθρώπων που κατοικούν μόνιμα μέσα στα όρια του εδάφους αυτού και συνδέονται με το κράτος.
3.  **Η Εξουσία:** Είναι η δύναμη και η ευθύνη που έχει το κράτος να οργανώνει τη ζωή των ανθρώπων. Αυτό το επιτυγχάνει θεσπίζοντας :tooltip[νόμους]{content="Κανόνες δικαίου που ορίζουν τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται, ώστε να εξασφαλίζεται η τάξη και η δικαιοσύνη."} και ελέγχοντας αν όλοι τους τηρούν.

:::fact{title="Γιατί υπάρχουν τα σύνορα;"}
Τα σύνορα υπάρχουν για να ορίζουν μέχρι πού φτάνει η κυριαρχία και η δικαιοδοσία ενός κράτους. Μέσα σε αυτά τα όρια, το κράτος εφαρμόζει τους δικούς του νόμους και προστατεύει τους πολίτες του.
:::

---

### Οι τρεις μορφές της Κρατικής Εξουσίας ⚖️

Η κρατική εξουσία δεν είναι ενιαία, αλλά χωρίζεται σε τρεις μορφές (λειτουργίες) για να εξασφαλίζεται η σωστή λειτουργία της χώρας και η προστασία των πολιτών:

*   **Νομοθετική εξουσία:** Είναι υπεύθυνη για τη δημιουργία και τη θέσπιση των νόμων. Στην Ελλάδα, η εξουσία αυτή ασκείται από τη Βουλή και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
*   **Εκτελεστική εξουσία:** Είναι υπεύθυνη για τη διακυβέρνηση του κράτους και την εφαρμογή των νόμων στην καθημερινή πράξη. Ασκείται από την Κυβέρνηση.
*   **Δικαστική εξουσία:** Είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο της τήρησης των νόμων και την απονομή δικαιοσύνης σε περιπτώσεις διαφορών ή παραβάσεων. Ασκείται από τα δικαστήρια.

:::alert{title="Το Πολίτευμα"}
Ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο ένα κράτος οργανώνει τη διακυβέρνησή του και τις εξουσίες του ονομάζεται :tooltip[πολίτευμα]{content="Το σύστημα οργάνωσης και άσκησης της κρατικής εξουσίας (π.χ. Δημοκρατία)."} .
:::

---

### Απαντήσεις σε Δραστηριότητες 📝

**Ερώτηση: Με ποια κράτη συνορεύει η Ελλάδα;**
Η Ελλάδα βρίσκεται στη Βαλκανική χερσόνησο και συνορεύει στα βόρεια με την Αλβανία, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Βουλγαρία, ενώ στα ανατολικά συνορεύει με την Τουρκία.

**Δραστηριότητα: Στοιχεία για την αλλαγή των συνόρων του ελληνικού κράτους.**
Το ελληνικό κράτος δεν είχε πάντα τη σημερινή του μορφή.
1. Το **1830** (Πρωτόκολλο του Λονδίνου), τα πρώτα σύνορα έφταναν μέχρι τη γραμμή Αχελώου - Σπερχειού.
2. Το **1832**, τα σύνορα επεκτάθηκαν στη γραμμή Αμβρακικού - Παγασητικού κόλπου.
3. Στη συνέχεια προστέθηκαν τα **Επτάνησα** (1864), η **Θεσσαλία** (1881), η **Ήπειρος**, η **Μακεδονία** και η **Κρήτη** (μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους 1912-13), η **Θράκη** (1920) και τέλος τα **Δωδεκάνησα** (1948).

---

### ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ... 📌

Τα βασικά στοιχεία του κράτους είναι: το **έδαφος**, ο **λαός** και η **εξουσία**. Η κρατική εξουσία εκδηλώνεται με τρεις μορφές: τη **νομοθετική**, την **εκτελεστική** και τη **δικαστική**.

Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή Στ' Δημοτικού

Πάρε πλήρη πρόσβαση

Βασική Θεωρία