Πώς μετράμε τη θερμοκρασία των σωμάτων; 🌡️
Κάθε μέρα προσπαθούμε να καταλάβουμε αν κάτι είναι ζεστό ή κρύο: το νερό στο μπάνιο, ο καιρός έξω, το μέτωπο ενός φίλου μας που ίσως έχει πυρετό. Ας δούμε αν οι αισθήσεις μας αρκούν για κάτι τέτοιο, ή αν χρειαζόμαστε κάτι πιο ακριβές για να μετρήσουμε τη θερμοκρασία.
Οι αισθήσεις μας 🤔
Πολλές φορές χρησιμοποιούμε το χέρι μας για να καταλάβουμε αν κάτι καίει ή αν κάποιος έχει πυρετό. Ένα απλό πείραμα με τρεις λεκάνες νερό (κρύο, χλιαρό και ζεστό) αποδεικνύει ότι αυτό δεν είναι αξιόπιστο:
- Βάζουμε το ένα χέρι στο ζεστό νερό και το άλλο στο κρύο νερό για λίγο.
- Μετά βάζουμε και τα δύο χέρια μαζί στο χλιαρό νερό.
- Το χέρι που ήταν στο κρύο νιώθει το χλιαρό νερό ζεστό, ενώ το χέρι που ήταν στο ζεστό το νιώθει κρύο!
Το ίδιο χλιαρό νερό μάς δίνει δύο διαφορετικές εντυπώσεις ταυτόχρονα. Αυτό αποδεικνύει ότι οι αισθήσεις μας είναι υποκειμενικές: εξαρτώνται από το τι νιώθαμε πριν, και όχι μόνο από το πόσο ζεστό είναι πραγματικά κάτι. Δεν μπορούμε λοιπόν να εμπιστευτούμε μόνο την αφή μας για να μετρήσουμε με ακρίβεια τη θερμοκρασία.
Το να ακουμπάμε το μέτωπο κάποιου με το χέρι μας δεν αρκεί για να ξέρουμε σίγουρα αν έχει πυρετό. Χρειαζόμαστε πάντα ένα ιατρικό θερμόμετρο για ακριβή μέτρηση.
Τα θερμόμετρα 🌡️
Επειδή οι αισθήσεις μάς ξεγελούν, χρησιμοποιούμε ειδικά όργανα που λέγονται θερμόμετρα. Υπάρχουν διαφορετικά είδη, ανάλογα με το τι θέλουμε να μετρήσουμε:
| Είδος θερμομέτρου | Τι μετράει |
|---|---|
| Ιατρικό θερμόμετρο | Τη θερμοκρασία του σώματός μας |
| Θερμόμετρο δωματίου | Τη θερμοκρασία του αέρα σε έναν χώρο |
| Θερμόμετρο εργαστηρίου | Τη θερμοκρασία υγρών σε πειράματα |
Η φυσιολογική θερμοκρασία του ανθρώπινου σώματος είναι περίπου 36,6 βαθμοί. Όταν είναι πιο ψηλή, λέμε ότι έχουμε πυρετό.
Όταν μετράμε τη θερμοκρασία ενός υγρού με το θερμόμετρο εργαστηρίου, αυτό δεν πρέπει να ακουμπάει στον πυθμένα (τον πάτο) του δοχείου. Πρέπει να είναι βυθισμένο μέσα στο υγρό, αλλιώς η μέτρηση δεν είναι σωστή.
Το πείραμα με το ζεστό νερό ☕
Αν βάλουμε ένα θερμόμετρο εργαστηρίου μέσα σε ζεστό νερό και το αφήσουμε πάνω στο τραπέζι, μπορούμε να παρατηρήσουμε πώς αλλάζει η ένδειξή του με το πέρασμα της ώρας:
| Χρόνος | Θερμοκρασία (ενδεικτικά) |
|---|---|
| 0 λεπτά | 60 βαθμοί |
| 3 λεπτά | 52 βαθμοί |
| 6 λεπτά | 45 βαθμοί |
| 9 λεπτά | 39 βαθμοί |
| 12 λεπτά | 34 βαθμοί |
Καθώς περνάει η ώρα, η θερμοκρασία του ζεστού νερού συνέχεια πέφτει. Αυτό συμβαίνει γιατί το ζεστό νερό μεταφέρει θερμότητα στον πιο κρύο αέρα του δωματίου, μέχρι να αποκτήσουν και τα δύο την ίδια θερμοκρασία. Το αντίστροφο θα συνέβαινε με κρύο νερό: αν αφήναμε ένα ποτήρι κρύο νερό με παγάκια στο δωμάτιο, η θερμοκρασία του θα ανέβαινε σιγά σιγά, μέχρι να φτάσει τη θερμοκρασία του χώρου.
Η θερμοκρασία γύρω μας 🏫
Η θερμοκρασία δεν είναι ίδια παντού, ακόμα και μέσα στο ίδιο δωμάτιο. Αν τοποθετήσουμε θερμόμετρα σε διαφορετικά σημεία, θα δούμε διαφορές:
- Στον ήλιο, η ένδειξη του θερμομέτρου θα είναι πολύ υψηλή.
- Στη σκιά, μέσα στην τάξη, η θερμοκρασία θα είναι πιο χαμηλή και πιο σταθερή.
- Έξω από την τάξη, η θερμοκρασία εξαρτάται από τον καιρό και την ώρα της ημέρας.
Ο Κέλσιος και οι βαθμοί 📖
Οι άνθρωποι φτιάξαμε το θερμόμετρο για να ξέρουμε ακριβώς πόσο ζεστό ή ψυχρό είναι ένα σώμα:
- Υψηλή θερμοκρασία σημαίνει πολύ ζεστό σώμα.
- Χαμηλή θερμοκρασία σημαίνει πολύ ψυχρό σώμα.
Ο Άντερς Κέλσιος ήταν ένας από τους πρώτους ανθρώπους που κατασκεύασε, το 1742, ένα θερμόμετρο σαν αυτά που χρησιμοποιούμε σήμερα.
Επειδή η δουλειά του Κέλσιου ήταν τόσο σημαντική, οι άνθρωποι έδωσαν το όνομά του στη μονάδα μέτρησης της θερμοκρασίας. Έτσι, σήμερα μετράμε τη θερμοκρασία σε βαθμούς Κελσίου και χρησιμοποιούμε το σύμβολο °C. Αν το θερμόμετρο δείχνει 25, γράφουμε 25 °C.