Πώς διαχωρίζουμε μείγματα; ⚗️
Γύρω μας τα περισσότερα υλικά δεν είναι μόνα τους, αλλά ανακατεμένα με άλλα. Ένα μείγμα είναι δύο ή περισσότερα υλικά ενωμένα μεταξύ τους, χωρίς όμως να χάνουν τα δικά τους χαρακτηριστικά. Το ρύζι με τη ζάχαρη, η άμμος με μικρά κομμάτια σιδήρου, το σιτάρι με τις φακές είναι όλα μείγματα.
Το πιο σημαντικό είναι ότι, επειδή τα υλικά ενός μείγματος δεν ενώνονται μόνιμα, μπορούμε πάντα να τα ξαναχωρίσουμε! Αρκεί να διαλέξουμε τον κατάλληλο τρόπο, ανάλογα με τις ιδιότητες των υλικών.
Αν σπάσει το κομπολόι του παππού πάνω στην άμμο, δεν χρειάζεται πανικός! Επειδή οι χάντρες είναι πολύ πιο μεγάλες από τους κόκκους της άμμου, μπορούμε να τις μαζέψουμε με το χέρι ή να χρησιμοποιήσουμε ένα κόσκινο, ώστε η άμμος να περάσει από τις τρύπες και οι χάντρες να μείνουν μέσα.
Διαλογή με το χέρι ✋
Ο πιο απλός τρόπος διαχωρισμού είναι η διαλογή με το χέρι. Τον χρησιμοποιούμε όταν τα υλικά ενός μείγματος είναι αρκετά μεγάλα και ξεχωρίζουν εύκολα με το μάτι.
Αν έχουμε ένα καλάθι με μήλα και αχλάδια ανακατεμένα, μπορούμε απλά να διαλέξουμε τα μήλα ένα-ένα και να τα βάλουμε σε άλλο δοχείο. Το ίδιο κάνουμε κι όταν θέλουμε να ξεχωρίσουμε το σιτάρι από τις φακές: παίρνουμε τις φακές μία-μία με τα χέρια μας.
Μαγνητικός διαχωρισμός 🧲
Όταν ένα από τα υλικά ενός μείγματος είναι σιδερένιο, χρησιμοποιούμε έναν μαγνήτη. Ο μαγνήτης τραβάει μόνο τα σιδερένια αντικείμενα, αφήνοντας πίσω τα υπόλοιπα.
Έτσι, αν έχουμε ένα μείγμα από άμμο και μικρά ρινίσματα σιδήρου, περνάμε τον μαγνήτη από πάνω: ο σίδηρος κολλάει πάνω του, ενώ η άμμος μένει στη θέση της. Αυτόν τον τρόπο τον λέμε μαγνητικό διαχωρισμό.
Ο μαγνήτης βοηθάει ΜΟΝΟ όταν ένα από τα υλικά είναι σιδερένιο. Αν κανένα υλικό του μείγματος δεν είναι σίδηρος, ο μαγνήτης δεν κάνει τίποτα και πρέπει να διαλέξουμε άλλη μέθοδο.
Κοσκίνισμα 🕸️
Το κοσκίνισμα χρησιμοποιείται όταν τα δύο υλικά ενός μείγματος έχουν πολύ διαφορετικό μέγεθος. Το εργαλείο που χρειαζόμαστε λέγεται κόσκινο ή σουρωτήρι.
Αν ανακατέψουμε ρύζι με ζάχαρη, βάζουμε το μείγμα σε ένα κόσκινο. Η ψιλή ζάχαρη περνάει από τις μικρές τρύπες και πέφτει κάτω, ενώ το ρύζι, που είναι μεγαλύτερο, μένει πάνω στο κόσκινο. Έτσι τα δύο υλικά χωρίζονται χωρίς να χρειαστεί να τα αγγίξουμε ένα-ένα.
Διήθηση ☕
Όταν θέλουμε να χωρίσουμε ένα υγρό από ένα στερεό που δεν έχει διαλυθεί μέσα του, χρησιμοποιούμε τη διήθηση, δηλαδή το φιλτράρισμα. Το εργαλείο που χρειαζόμαστε είναι το διηθητικό χαρτί, όπως το φίλτρο του καφέ.
Τοποθετούμε το διηθητικό χαρτί μέσα σε ένα χωνί και αδειάζουμε το μείγμα από πάνω. Το υγρό περνάει μέσα από τις πολύ μικρές τρύπες του χαρτιού και πέφτει καθαρό στο ποτήρι, ενώ το στερεό μένει πάνω στο χαρτί. Έτσι διαχωρίζεται, για παράδειγμα, το νερό από το σιμιγδάλι.
| Μείγμα | Μέθοδος διαχωρισμού | Πώς δουλεύει |
|---|---|---|
| Σιτάρι + Φακές | Διαλογή με το χέρι | Διαλέγουμε τις φακές μία-μία |
| Άμμος + Σίδηρος | Μαγνητικός διαχωρισμός | Ο μαγνήτης τραβάει τον σίδηρο |
| Ρύζι + Ζάχαρη | Κοσκίνισμα | Η ζάχαρη περνάει από τις τρύπες |
| Νερό + Σιμιγδάλι | Διήθηση | Το νερό περνάει από το διηθητικό χαρτί |
Διαχωρισμός στην καθημερινή ζωή 🏠
Χρησιμοποιούμε αυτούς τους τρόπους διαχωρισμού συνέχεια, χωρίς πολλές φορές να το καταλαβαίνουμε:
- Στην κουζίνα: όταν σουρώνουμε τα μακαρόνια, χρησιμοποιούμε σουρωτήρι, δηλαδή κάνουμε διήθηση, για να χωρίσουμε το στερεό φαγητό από το ζεστό νερό.
- Στην ανακύκλωση: μεγάλοι μαγνήτες ξεχωρίζουν τα σιδερένια αντικείμενα από τα υπόλοιπα σκουπίδια.
- Στο εργοτάξιο: οι εργάτες κοσκινίζουν την άμμο, για να φύγουν οι μεγάλες πέτρες και να μείνει μόνο η ψιλή άμμος.
Για να διαλέξουμε τη σωστή μέθοδο κάθε φορά, πρέπει να κοιτάξουμε τις ιδιότητες των υλικών: αν είναι σιδερένια, αν έχουν πολύ διαφορετικό μέγεθος, ή αν το ένα είναι υγρό και το άλλο στερεό.