Γνωρίζουμε καλύτερα τα γεωγραφικά διαμερίσματα της Ελλάδας 🗺️
Η Ελλάδα δεν είναι ένα ενιαίο κομμάτι χωρίς χωρίσματα. Τη χωρίζουμε σε μικρότερα κομμάτια, που τα λέμε γεωγραφικά διαμερίσματα, για να μπορούμε να τη μελετάμε πιο εύκολα. Ο χωρισμός αυτός δεν έγινε τυχαία: τον καθόρισε σε μεγάλο βαθμό η ίδια η φύση, με τα βουνά, τα ποτάμια και τις θάλασσές της.
Ο γεωμορφολογικός χάρτης 🧭
Για να μελετήσουμε το έδαφος ενός τόπου, χρησιμοποιούμε έναν γεωμορφολογικό χάρτη. Αυτός ο χάρτης δεν δείχνει δρόμους ή πόλεις, αλλά τη φυσική μορφή της γης.
Παρατηρώντας έναν γεωμορφολογικό χάρτη της Ελλάδας, μπορούμε να δούμε:
- Τις μεγάλες πεδιάδες, δηλαδή τις επίπεδες εκτάσεις γης.
- Τις ψηλές οροσειρές και τα βουνά.
- Τα ποτάμια και τις λίμνες.
- Τις θάλασσες, τους κόλπους και τις ακτές.
- Τα όρια ανάμεσα στα γεωγραφικά διαμερίσματα.
Για να καταλάβουμε τι δείχνει κάθε χρώμα ή σύμβολο πάνω στον χάρτη, κοιτάμε πάντα το υπόμνημα: εκεί εξηγείται, για παράδειγμα, ότι το καφέ δείχνει τα βουνά και το πράσινο τις πεδιάδες.
Τα φυσικά σύνορα των διαμερισμάτων 🏔️
Ανάμεσα στα γεωγραφικά διαμερίσματα της Ελλάδας δεν υπάρχουν γραμμές ζωγραφισμένες στο έδαφος. Υπάρχουν όμως φυσικά σύνορα: μεγάλα εμπόδια της φύσης, όπως οροσειρές, ποτάμια και θάλασσες, που χωρίζουν το ένα διαμέρισμα από το άλλο.
Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα φυσικών συνόρων στην Ελλάδα:
| Φυσικό σύνορο | Τι χωρίζει |
|---|---|
| Οροσειρά Πίνδου | Τη Μακεδονία από την Ήπειρο, και την Ήπειρο από τη Θεσσαλία |
| Ποταμός Νέστος | Τη Μακεδονία από τη Θράκη |
| Κορινθιακός κόλπος | Τη Στερεά Ελλάδα από την Πελοπόννησο |
Όταν ταξιδεύουμε μέσα στην Ελλάδα, δεν βλέπουμε καμία γραμμή στο έδαφος να δείχνει πού τελειώνει το ένα διαμέρισμα και πού αρχίζει το άλλο. Τα όρια αυτά υπάρχουν μόνο πάνω στους χάρτες, για να μας βοηθούν στη μελέτη· στην πραγματικότητα, το πέρασμα από το ένα διαμέρισμα στο άλλο γίνεται μέσα από βουνά, ποταμούς και θάλασσες.
Η ηπειρωτική Ελλάδα 🌄
Ο χώρος της ελληνικής χερσονήσου, δηλαδή η στεριά που είναι ενωμένη σε ένα κομμάτι, ονομάζεται ηπειρωτική Ελλάδα. Εδώ υπάρχουν μεγάλες οροσειρές, εκτεταμένες πεδιάδες και σημαντικά ποτάμια.
Τα γεωγραφικά διαμερίσματα της ηπειρωτικής Ελλάδας είναι έξι:
- Η Θράκη
- Η Μακεδονία
- Η Ήπειρος
- Η Θεσσαλία
- Η Στερεά Ελλάδα
- Η Πελοπόννησος
Ένα καλό παράδειγμα ηπειρωτικού διαμερίσματος είναι η Μακεδονία, που βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της χώρας. Συνορεύει με τη Θράκη ανατολικά, την Ήπειρο δυτικά και τη Θεσσαλία νότια, ενώ βρέχεται από το Αιγαίο Πέλαγος. Έχει ψηλά βουνά, όπως τον Όλυμπο, μεγάλες πεδιάδες, όπως αυτή της Θεσσαλονίκης-Γιαννιτσών, και σημαντικά ποτάμια, όπως τον Αξιό, τον Αλιάκμονα και τον Στρυμόνα.
Η νησιωτική Ελλάδα 🏝️
Γύρω από την ηπειρωτική Ελλάδα απλώνονται πολλά μικρά και μεγάλα νησιά, που όλα μαζί αποτελούν τη νησιωτική Ελλάδα.
Τα γεωγραφικά διαμερίσματα της νησιωτικής Ελλάδας είναι τρία:
- Τα Νησιά του Ιονίου Πελάγους
- Τα Νησιά του Αιγαίου Πελάγους
- Η Κρήτη
Η ίδια η Ελλάδα είναι μία μεγάλη χερσόνησος, δηλαδή στεριά που βρέχεται από θάλασσα στις τρεις πλευρές της. Αυτό είναι διαφορετικό από τα νησιά της, που είναι μικρότερα κομμάτια γης που περιβάλλονται εντελώς από θάλασσα. Η χερσόνησος αφορά την ηπειρωτική Ελλάδα, ενώ τα νησιά αποτελούν τη νησιωτική Ελλάδα.
Ηπειρωτικό ή νησιωτικό διαμέρισμα; Τι αλλάζει 🚢
Ένα ηπειρωτικό και ένα νησιωτικό διαμέρισμα δεν μοιάζουν καθόλου στη μορφή τους.
| Χαρακτηριστικό | Ηπειρωτικό διαμέρισμα (π.χ. Μακεδονία) | Νησιωτικό διαμέρισμα (π.χ. Νησιά Ιονίου) |
|---|---|---|
| Έκταση στεριάς | Μεγάλη, συνεχόμενη | Μικρότερη, χωρισμένη σε νησιά |
| Ανάγλυφο | Μεγάλες οροσειρές, πεδιάδες, ποτάμια | Κυρίως ακτές γύρω-γύρω |
| Επικοινωνία ανάμεσα σε περιοχές | Κυρίως μέσω δρόμων στη στεριά | Κυρίως μέσω θάλασσας, με πλοία |
Σε ένα ηπειρωτικό διαμέρισμα, οι κάτοικοι μετακινούνται από τη μία περιοχή στην άλλη πάνω στη στεριά. Σε ένα νησιωτικό διαμέρισμα, αντίθετα, ο «δρόμος» ανάμεσα σε δύο κατοικημένους τόπους είναι συχνά η ίδια η θάλασσα, γι' αυτό το ταξίδι με πλοίο έχει τόσο μεγάλη σημασία για τους κατοίκους των νησιών.
Και στις δύο περιπτώσεις όμως ισχύει το ίδιο: το ανάγλυφο του εδάφους, δηλαδή τα βουνά, οι πεδιάδες, τα ποτάμια και οι θάλασσες, είναι αυτό που καθόρισε πού θα μπει το όριο ανάμεσα σε δύο γειτονικά γεωγραφικά διαμερίσματα.