Οι μεταφορές, οι επικοινωνίες και οι άλλες υπηρεσίες στην Ευρώπη 🚄
Οι μεταφορές επιβατών και εμπορευμάτων είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένες στην Ευρώπη. Διακρίνονται σε χερσαίες (οδικές ή σιδηροδρομικές), θαλάσσιες, ποτάμιες ή λιμναίες και εναέριες (αερομεταφορές).
Τα μεταφορικά μέσα και η εξέλιξή τους
Το πλοίο είναι το παλαιότερο από τα μεταφορικά μέσα που χρησιμοποιούνται σήμερα στην Ευρώπη, με ρίζες που ανάγονται στους αρχαίους χρόνους. Ο σιδηρόδρομος εμφανίστηκε στις αρχές του 19ου αιώνα, πρώτα στο Ηνωμένο Βασίλειο και κατόπιν σε όλη την Ευρώπη, κυριαρχώντας για πάνω από 100 χρόνια στις χερσαίες μεταφορές. Από τις αρχές του 20ού αιώνα παρατηρείται σταδιακή αύξηση της κυκλοφορίας των αυτοκινήτων ιδιωτικής χρήσης (Ι.Χ.) και των οχημάτων διάφορων τύπων (δίκυκλα, λεωφορεία, φορτηγά κ.ά.), ενώ μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο το αεροπλάνο γίνεται μέσο μαζικής μεταφοράς κυρίως ανθρώπων.
Το πλοίο κυριαρχεί εδώ και χιλιάδες χρόνια, ο σιδηρόδρομος κυριάρχησε στις χερσαίες μεταφορές για πάνω από έναν αιώνα μετά την εμφάνισή του, το αυτοκίνητο άρχισε να επικρατεί από τις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ το αεροπλάνο έγινε μέσο μαζικής μεταφοράς κυρίως μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Τα περισσότερα μεταφορικά μέσα καταναλώνουν ορυκτά καύσιμα και επιβαρύνουν σημαντικά το περιβάλλον. Το ποταμόπλοιο είναι το λιγότερο ρυπογόνο μεταφορικό μέσο, ενώ και το τρένο είναι πολύ φιλικό προς το περιβάλλον. Αντίθετα, το αυτοκίνητο είναι το πιο ρυπογόνο μεταφορικό μέσο.
Η επιλογή μεταφορικού μέσου εξαρτάται από τις ανάγκες που εξυπηρετεί (π.χ. το αυτοκίνητο προσφέρει ανεξαρτησία, το αεροπλάνο ταχύτητα), βασικός όμως παράγοντας για κάθε μεταφορικό μέσο πρέπει να είναι η ασφάλεια. Στον ευρωπαϊκό χώρο έχουν συμβεί κατά καιρούς τραγικά ατυχήματα (ναυάγια δεξαμενόπλοιων, πτώσεις αεροπλάνων, συγκρούσεις τρένων κ.ά.) με σημαντικές απώλειες σε ανθρώπους και χρήματα.
Η κυριαρχία του αυτοκινήτου
Τα τελευταία 100 χρόνια οι συσχετισμοί όσον αφορά τη χρήση των μέσων μεταφοράς έχουν αλλάξει. Τα θαλάσσια και τα ποτάμια μέσα μεταφοράς, καθώς και το τρένο, παίζουν ακόμη σημαντικό ρόλο, αλλά το κυρίαρχο μεταφορικό μέσο είναι το αυτοκίνητο: το 80% των προϊόντων και των επιβατών μεταφέρονται οδικώς.
Η εκρηκτική αύξηση των οδικών μεταφορών συνοδεύεται, δυστυχώς, από αύξηση των τροχαίων ατυχημάτων, εξαιτίας των οποίων σκοτώνονται κάθε χρόνο περίπου 50.000 άνθρωποι στην Ευρώπη. Επιπλέον, η αύξηση της κυκλοφορίας των αυτοκινήτων έχει σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον, αφού τα αυτοκίνητα συμμετέχουν σε σημαντικό βαθμό στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, εκλύοντας θερμοκηπιακά αέρια.
Το μήκος των οδικών δικτύων της Ευρώπης φτάνει τα πέντε εκατομμύρια χιλιόμετρα, ενώ πλήθος αυτοκινητοδρόμων συνδέονται μεταξύ τους, σχηματίζοντας ευρωδιαδρόμους που φέρουν κωδικές ονομασίες, όπως Ε35, Ε70 κτλ.
Σιδηρόδρομοι και μετρό
Το σιδηροδρομικό δίκτυο της Ευρώπης είναι πολύ μικρότερο από το οδικό, περίπου 200.000 χιλιόμετρα. Παρά την υποχώρηση του τρένου υπέρ του αυτοκινήτου, υπάρχουν σήμερα σε χώρες της δυτικής Ευρώπης σιδηροδρομικά δίκτυα για τρένα υψηλής ταχύτητας (π.χ. το TGV στη Γαλλία), τα οποία αναπτύσσουν ταχύτητες έως και 500 χιλιόμετρα την ώρα!
Το τρένο είναι περιβαλλοντικά φιλικό και πολύ οικονομικό μέσο μεταφοράς, όμως η κυριαρχία του αυτοκινήτου το έχει περιορίσει σε δευτερεύοντα ρόλο στις μεταφορές ανθρώπων και εμπορευμάτων. Για παράδειγμα, στην Ελλάδα λιγότερο από το 2% των μεταφορών γίνεται με τρένο, ενώ η κυριαρχία του φορτηγού σε αυτές είναι σαρωτική.
Το μετρό είναι ο υπόγειος ηλεκτρικός σιδηρόδρομος, που λύνει πολλά κυκλοφοριακά προβλήματα στις μεγαλουπόλεις της ηπείρου.
Θαλάσσιες και ποτάμιες μεταφορές
Οι θαλάσσιες μεταφορές προϊόντων καταλαμβάνουν τη δεύτερη θέση στην Ευρώπη. Με πλοία πραγματοποιείται το 40% περίπου των μεταφορών στην Ε.Ε. Ωστόσο, οι θαλάσσιες μεταφορές κυριαρχούν στο εξωτερικό εμπόριο, όπου το 90% των μεταφορών από και προς την Ευρώπη πραγματοποιείται με πλοία.
Δεν είναι περίεργο λοιπόν που η Ε.Ε. διαθέτει τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο του πλανήτη. Το λιμάνι του Ρότερνταμ στην Ολλανδία είναι το πρώτο ευρωπαϊκό λιμάνι σε κίνηση εμπορευμάτων και ένα από τα μεγαλύτερα του πλανήτη.
Οι ποτάμιες μεταφορές αναπτύσσονται σε 37.700 χιλιόμετρα πλωτών ποταμών της Ευρώπης, κυρίως στις χώρες της βορειοευρωπαϊκής πεδιάδας, αλλά και στον Δούναβη, τον Βόλγα κ.ά., ενώ η σημαντικότερη ποτάμια μεταφορική αρτηρία της ηπείρου είναι ο Ρήνος. Τα ποταμόπλοια καταναλώνουν 20% λιγότερα καύσιμα από το τρένο και πέντε φορές λιγότερα από τις οδικές μεταφορές.
Ενεργειακοί αγωγοί και αερομεταφορές
Στις μεταφορές εντάσσονται και οι αγωγοί μεταφοράς καυσίμων. Στην Ευρώπη οι ενεργειακοί αγωγοί (πετρελαίου, φυσικού αερίου) έχουν συνολικό μήκος 28.700 χιλιομέτρων. Ο μεγαλύτερος ενεργειακός αγωγός έχει μήκος 4.000 χιλιομέτρων, ξεκινά από τη Σιβηρία και φτάνει μέχρι τη Λευκορωσία.
Το αεροπλάνο ρυπαίνει σοβαρά την ατμόσφαιρα και, καθώς τα αεροπορικά ταξίδια έχουν αυξηθεί λόγω της ανόδου των εισοδημάτων και της πτώσης των τιμών των ναύλων, η συμμετοχή αυτού του πολυτελούς μεταφορικού μέσου στη ρύπανση του περιβάλλοντος αυξάνεται διαρκώς. Το αεροδρόμιο «Χίθροου» στο Λονδίνο είναι το μεγαλύτερο της Ευρώπης σε κίνηση επιβατών.
Επικοινωνίες και άλλες υπηρεσίες
Στην Ευρώπη είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη η κινητή τηλεφωνία, καθώς και η χρήση του διαδικτύου.
Το Λουξεμβούργο ήταν η πρώτη χώρα στον κόσμο, το 2007, σε ποσοστό κατόχων κινητών τηλεφώνων. Την ίδια χρονιά, η Ελβετία ήταν πρώτη στον κόσμο σε ποσοστό χρήσης ηλεκτρονικού υπολογιστή.
Η ανάπτυξη των επικοινωνιών έχει συμπαρασύρει την ανάπτυξη των μέσων μαζικής επικοινωνίας αλλά και της διαφήμισης, που επίσης εντάσσονται στις υπηρεσίες. Άλλες υπηρεσίες με μεγάλη ανάπτυξη στην Ευρώπη είναι, μεταξύ άλλων, οι ασφαλιστικές και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες (π.χ. τράπεζες). Εκτός από αυτό, οι υπηρεσίες που παρέχονται από κάθε ευρωπαϊκό κράτος στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης, της κοινωνικής πρόνοιας και της προστασίας του περιβάλλοντος κτλ. βρίσκονται, σε γενικές γραμμές, σε ικανοποιητικό επίπεδο, εξασφαλίζοντας σε μεγάλο ποσοστό των Ευρωπαίων πολιτών αξιοπρεπείς συνθήκες ζωής σε σχέση με λαούς άλλων ηπείρων.
Επεκτείνω τις γνώσεις μου: Το αυτοκίνητο και η Ευρωπαϊκή Ημέρα Χωρίς Αυτοκίνητο 🚲
Το αυτοκίνητο αποτελεί σήμερα το πιο διαδεδομένο μέσο μετακίνησης ανθρώπων στην Ευρώπη, ενώ κάθε χρόνο στην Ε.Ε. πωλούνται πάνω από τρία εκατομμύρια αυτοκίνητα. Ωστόσο, το αυτοκίνητο είναι ιδιαίτερα ενεργοβόρο και ρυπογόνο μεταφορικό μέσο. Ο μεγάλος αριθμός των αυτοκινήτων που κυκλοφορούν προκαλεί πλέον σοβαρά προβλήματα στην οικονομία κάθε χώρας, στους ανθρώπους και στο περιβάλλον, όπως το κυκλοφοριακό, τα ατυχήματα, η ρύπανση της ατμόσφαιρας και η επιδείνωση του φαινομένου του θερμοκηπίου.
Από το 2002, υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην προσπάθεια να ευαισθητοποιηθούν οι Ευρωπαίοι ώστε να μειωθεί η χρήση των αυτοκινήτων —ιδιαίτερα στις πόλεις— και να αυξηθεί η χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς ή πιο φιλικών προς το περιβάλλον μέσων (όπως το ποδήλατο), έχει καθιερωθεί και διοργανώνεται κάθε χρόνο η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Μετακίνησης, η οποία κορυφώνεται στις 22 Σεπτεμβρίου με την Ευρωπαϊκή Ημέρα Χωρίς Αυτοκίνητο. Το 2007, πάνω από 1.300 πόλεις και εκατομμύρια πολίτες σε όλη την Ευρώπη μετείχαν σε αυτές τις εκδηλώσεις περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης.