Το εμπόριο στην Ευρώπη 🛒

Μια περιοχή ή μια χώρα δεν μπορεί να παράγει όλα τα προϊόντα (γεωργικά, κτηνοτροφικά, βιομηχανικά κ.ά.) που χρειάζονται οι κάτοικοί της. Η παραγωγή διαφορετικών αγαθών από περιοχή σε περιοχή και από χώρα σε χώρα έχει ως αποτέλεσμα κάποια προϊόντα αλλού να περισσεύουν και αλλού να λείπουν. Το γεγονός αυτό δημιουργεί την ανάγκη των ανταλλαγών, δηλαδή τη λειτουργία του εμπορίου.

Τι είναι το εμπόριο

Το εμπόριο, ως παραγωγικός κλάδος, εντάσσεται στον τριτογενή τομέα της παραγωγής και είναι μία από τις σπουδαιότερες οικονομικές δραστηριότητες του ανθρώπου.

Διακρίσεις του εμπορίου

Το εμπόριο διακρίνεται σε κατηγορίες ανάλογα με τον τόπο και τον τρόπο διεξαγωγής του:

Εισαγωγές και εξαγωγές

Στο διεθνές εμπόριο, κάθε χώρα επιδιώκει να πουλήσει (εξαγάγει) προς άλλες χώρες όσο το δυνατόν περισσότερα προϊόντα, και να αγοράσει (εισαγάγει) όσο το δυνατόν λιγότερα. Επιδιώκει επίσης να εισαγάγει όσο το δυνατόν πιο απλά προϊόντα και να εξαγάγει πιο επεξεργασμένα —με μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία, άρα ακριβότερα.

Οι φτωχές και λιγότερο αναπτυγμένες χώρες εξάγουν κυρίως αγροτικά προϊόντα ή πρώτες ύλες (μεταλλεύματα, ορυκτά, σιτηρά, φρούτα κ.ά.). Αντίθετα, οι αναπτυγμένες χώρες εξάγουν κυρίως σύνθετα, επεξεργασμένα βιομηχανικά προϊόντα (αυτοκίνητα, ρούχα, απορρυπαντικά, φάρμακα κ.ά.).

Το εμπόριο ευνοείται όταν υπάρχουν:

• επαρκή δίκτυα μεταφορών, για τη διανομή των προϊόντων γρήγορα και χωρίς απώλειες
• επαρκή δίκτυα επικοινωνιών, για τη λήψη και τη διεκπεραίωση των παραγγελιών
• προϊόντα με ανταγωνιστικές τιμές

Η Ευρώπη στο παγκόσμιο εμπόριο

Η Ευρώπη είναι η ήπειρος με τη μεγαλύτερη ανάπτυξη του εμπορίου, τόσο παλαιότερα όσο και σήμερα. Ειδικά το θαλάσσιο εμπόριο γνώρισε κατά την αρχαιότητα μεγάλη ακμή στην περιοχή της Μεσογείου με τους Έλληνες ναυτικούς, ενώ αργότερα, από την εποχή των μεγάλων ανακαλύψεων (15ος αιώνας), επεκτάθηκε στις θάλασσες όλου του πλανήτη με τους Άγγλους, Ισπανούς, Ολλανδούς, Πορτογάλους και άλλους θαλασσοπόρους.

Όσον αφορά τις εξαγωγές, μετά τις Η.Π.Α., που βρίσκονται στην πρώτη θέση, στις 10 χώρες του πλανήτη με τις μεγαλύτερες εξαγωγές περιλαμβάνονται η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ολλανδία και το Βέλγιο.

Εκτός από την Ε.Ε., τις Η.Π.Α., την Κίνα, την Ιαπωνία και τον Καναδά, μεγάλες εμπορικές δυνάμεις σε παγκόσμιο επίπεδο είναι η Ρωσία και η Ελβετία (ευρωπαϊκές χώρες επίσης, που όμως δεν ανήκουν στην Ε.Ε.), η Νότια Κορέα, το Μεξικό και η Σιγκαπούρη.

Τι εξάγει και τι εισάγει η Ευρώπη

Οι αναπτυγμένες χώρες της δυτικής και βόρειας Ευρώπης εξάγουν κυρίως βιομηχανικά προϊόντα —αυτοκίνητα, αεροπλάνα, προϊόντα προηγμένης τεχνολογίας (π.χ. κινητά τηλέφωνα ή στρατιωτικό υλικό), χημικά προϊόντα, ενδύματα, φάρμακα κ.ά.— είτε προς άλλες λιγότερο αναπτυγμένες χώρες της Ευρώπης είτε προς άλλες ηπείρους, και εισάγουν αγροτικά προϊόντα που δεν παράγονται στην ήπειρο (τσάι, καφές, κακάο κ.ά.), ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο, φυσικό αέριο) και πρώτες ύλες. Η Ρωσία, πέρα από τα βιομηχανικά προϊόντα που εξάγει, αποτελεί σημαντικό εξαγωγέα ορυκτών καυσίμων προς τις χώρες της δυτικής Ευρώπης, όπως και η Νορβηγία.

Το ηλεκτρονικό εμπόριο

Από τη δεκαετία του 1990, με την έλευση του διαδικτύου, άρχισε και η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου στην Ευρώπη. Σε αρκετές χώρες της ηπείρου το ποσοστό των εμπορικών συναλλαγών που πραγματοποιείται μέσω του διαδικτύου είναι ακόμη χαμηλό, αλλά αυξανόμενο. Πολλοί ιδιώτες καταναλωτές διστάζουν προς το παρόν να χρησιμοποιήσουν το διαδίκτυο και να παραγγείλουν προϊόντα μέσω του ηλεκτρονικού εμπορίου για λόγους ασφάλειας των συναλλαγών τους (π.χ. φόβοι για γνωστοποίηση του αριθμού της πιστωτικής τους κάρτας). Αντίθετα, οι έμποροι που καθημερινά συναλλάσσονται με τους ίδιους προμηθευτές δεν αντιμετωπίζουν τέτοια προβλήματα. Έτσι, το διαδίκτυο χρησιμοποιούν μέχρι στιγμής περισσότερο οι έμποροι, για να προμηθεύονται προϊόντα από τους προμηθευτές τους, και λιγότερο οι ιδιώτες καταναλωτές για τις αγορές τους.

Ταξιδεύω στις χώρες της Ευρώπης: Ιταλία 🇮🇹

Η Ιταλία βρίσκεται στον ευρωπαϊκό νότο και βρέχεται από τη Μεσόγειο θάλασσα. Εκτείνεται κατά μήκος της ομώνυμης χερσονήσου, την οποία μοιράζεται με δύο μικρά ευρωπαϊκά κράτη, τον Άγιο Μαρίνο και το Βατικανό. Πρωτεύουσα της χώρας είναι η Ρώμη. Στο βόρειο τμήμα της Ιταλίας κυριαρχούν οι Άλπεις, νοτιότερα η πεδιάδα του Πάδου και ακόμη πιο νότια η οροσειρά των Απεννίνων. Η Ιταλία είναι χώρα με έντονη σεισμική και ηφαιστειακή δραστηριότητα.

Η έκτασή της είναι διπλάσια από αυτήν της Ελλάδας, αλλά ο πληθυσμός της είναι σχεδόν έξι φορές μεγαλύτερος, με αποτέλεσμα να είναι πολύ πιο πυκνοκατοικημένη από τη χώρα μας. Οι δύσκολες συνθήκες ζωής στις αρχές του 20ού αιώνα οδήγησαν αρκετούς Ιταλούς στη μετανάστευση, ειδικά προς τις Η.Π.Α. Μετά το 1920 η οικονομία της χώρας αναπτύχθηκε ραγδαία και σήμερα είναι από τις ισχυρότερες του πλανήτη. Ιδιαίτερα αναπτυγμένο είναι και το εμπόριο. Το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων της Ιταλίας είναι παρόμοιο με αυτό της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Η Ιταλία ήταν ένα από τα ιδρυτικά μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η μεγάλη πεδιάδα του Πάδου είναι η μητρόπολη της ιταλικής βιομηχανίας, αλλά και της γεωργίας. Το Μιλάνο θεωρείται η «πρωτεύουσα της μόδας» (μαζί με το Παρίσι), το Τορίνο είναι η «πρωτεύουσα της αυτοκινητοβιομηχανίας», ενώ η Βενετία είναι η «πρωτεύουσα του τουρισμού». Πλήθος ιταλικών προϊόντων εξάγονται σε όλες τις γωνιές του κόσμου, όπως τρόφιμα (π.χ. ζυμαρικά, τυροκομικά προϊόντα, κρασιά), αυτοκίνητα, γυαλιά ηλίου και μηχανήματα. Πολλοί Ιταλοί σχεδιαστές καθορίζουν τις νέες τάσεις της μόδας στα ρούχα, στα έπιπλα, στα αυτοκίνητα και στα παπούτσια.

Διάσημοι άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών είναι Ιταλοί, όπως ενδεικτικά οι ζωγράφοι Μιχαήλ Άγγελος, Λεονάρντο ντα Βίντσι και Τισιανός, οι μουσουργοί Καραβάτζιο, Αλμπινόνι και Βέρντι, και οι σκηνοθέτες Παζολίνι, Φελίνι και Αντονιόνι.

Επεκτείνω τις γνώσεις μου: Το δίκαιο εμπόριο 🤝

Το «δίκαιο εμπόριο» (Fair Trade) είναι η προσπάθεια ορισμένων Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων να βοηθήσουν τους φτωχούς αγρότες των αναπτυσσόμενων χωρών να διατηρήσουν ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης, πουλώντας τα προϊόντα τους σε τιμές που να καλύπτουν το κόστος παραγωγής και να τους αφήνουν ένα δίκαιο κέρδος. Η πρωτοβουλία ενισχύθηκε, όταν κατέρρευσε η τιμή του καφέ παγκοσμίως το 1988.

Ωστόσο, τα πρώτα ίχνη του δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου στην Ευρώπη χρονολογούνται από τα τέλη της δεκαετίας του 1950, όταν η Μ.Κ.Ο. Oxfam UK άρχισε να πουλά χειροτεχνίες που έφτιαχναν Κινέζοι πρόσφυγες στα μαγαζιά της, και το 1964 δημιούργησε τον πρώτο οργανισμό δίκαιου και αλληλέγγυου εμπορίου. Ανάλογες πρωτοβουλίες πάρθηκαν και στην Ολλανδία, ενώ το 1967 ιδρύθηκε ο εισαγωγικός οργανισμός Fair Trade Organisatie.